Aşk Mahkemeleri: Orta Çağ’da Düşsel Aşkın Muhakemesi

Yıl 2026, Sayı: 18, 1 - 26, 31.01.2026

Engin Bezci

https://doi.org/10.53791/imgelem.1823839

Öz

Aşk bir Orta Çağ icadıdır. Avrupa’nın Hristiyanlaştığı Erken Orta Çağ’da esinini dinsel konulardan alan metinlerle emeklemeye başlayan Fransız edebiyatının bu dönemdeki yazınsal geleneğinde olmayan bu dünyevi aşk izleği 12. yüzyılda Fransa’nın güneyinde gelişen Saray Edebiyatının esasını oluşturur. Kuzey’de gelişen özellikle ilk dönem kahramanlık destanlarında önemli bir rolü ve işlevi olmayan kadın, bu aşkın nesnesi ve Efendisi olur. Sadece soylulara özgü bir duygu olarak belirlenen, 19. yüzyıldan itibaren de Saraylı Aşk adıyla anılan bu özel aşk anlayışını kuramsal olarak ele alan ender yapıtlardan biri André le Chapelain’nin 12. yüzyılın ikinci yarısında yazdığı tahmin edilen “Liber de arte honeste amandi et reprobatione inhonesti amoris” başlıklı kitaptır. Bu kitapta yer alan aşk hükümleri yüzyıllar içinde varlığına gerçekten inanılan bir “Aşk Mahkemesi” söylencesine dönüşür. Bu makalenin amacı, ilk planda, bu söylencenin nasıl oluştuğunu ve kitabın 19. yüzyılda keşfedilmesiyle birlikte konu üzerine yoğunlaşan romanistlerin Aşk Mahkemesi tezini nasıl tartıştığını ortaya koymaktır. Devamında, yazarın aşkın doğasını anlatmak için farklı toplumsal kesimlerden insanların arasında yarattığı diyalogları, aşkla ilgili yirmi bir dava konusunu ve verilen hükümleri ele alarak, aslında söz konusu olanın gerçek anlamda bir mahkeme değil, kimi olguları somutlaştırma işlevi görmesi için hayal ettiği, muhakemeye dayalı farazi davaların olduğunu göstermeye çalışacaktır. Aşk Mahkemeleri’nin düşsel bir tasavvur olduğunu ortaya koymaya yarayacak olan bu bakış açısı, söz konusu aşk anlayışını daha iyi kavramaya da yardımcı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Orta Çağ , Saraylı Aşk , Kadın Düşmanlığı , André le Chapelain , Aşk Mahkemeleri , Fransız Edebiyatı.

Etik Beyan

Bu araştırma makalesinin verileri anket veya mülakat teknikleri kullanılarak elde edilmediğinden etik kurul izni gerekmemiştir.

Courts Of Love: The Trial Of Idealized Love In The Middle Ages

Öz

Love is a medieval invention. The worldly love, absent from the literary tradition of the period in which French literature began to take shape in the Early Middle Ages through texts inspired by religious subjects, forms the basis of courtly literature - one of the two major trends of the 12th-century French literature. Women, who played no significant role in the early epics, became the object and mistress of this love. André le Chapelain's book, ‘Liber de arte honeste amandi et reprobatione inhonesti amoris’ written in the 12th century, is one of the rare works that theoretically address finamor (pure love) which was defined as an emotion exclusive to the nobility. The rules of love contained in this book evolved over the centuries into the legend of a ‘Court of Love’ that was genuinely believed to exist. The purpose of this article is, first and foremost, to demonstrate how this myth emerged, how the thesis of the Court of Love was refuted by the Romanists who focused on the subject following the rediscovery of the book in the 19th century, and then to reveal the fictionality of not only the dialogues but also the twenty-one cases and verdicts presented in the book, which are imagined by the author to embody certain facts about love. This perspective, which serves to reveal that Court of love is a fictional conception, will also help us better grasp the understanding of love.

Anahtar Kelimeler

The Middle Ages , Courtly Love , Misoyny , André le Chapelain , Courts of Love , French Literature.

Etik Beyan

In this research article, ethics committee permission was not required as the data were not obtained using survey or interview techniques.

Kaynakça

• Auvergne (d), M. (1951). Les Arrêts d'Amour, publiés par J. Rychner. Société des Anciens Textes Français.
• Bec, P. (1979). Anthologie des troubadours. Union générale d’éditions.
• Bec, P. (2000). La Joute poétique, de la tenson aux débats chantés traditionnels. Les Belles Lettres.
• Bezci, E. (2016). Düşsel Ortaçağ’da Aşkın Kanunu: Bir Saray Edebiyatı Okuma Kılavuzu Olarak André Le Chapelain’in Aşka Dair Adlı Yapıtı. Humanitas, 4(8), 1-14.
• Bourdenet, X. (Ed.). (2014). De l’amour. Flammarion.
• Brunetti, G. (2014). Lirik Şiir. Ortaçağ, Katedraller, Şövalyeler, Şehirler (U. Eco, Ed), (L. T. Basmacı, Çev.). Alfa.
• Chapelain (le), A. (2002). Traité de l’amour courtois. Klincksieck. https://doi.org/10.20304/humanitas.277532
• Duby, G. (1991). Erkek Ortaçağ, Aşka Dair ve Diğer Denemeler (M. A. Kılıçbay, Çev.). Ayrıntı.
• Goff (le), J. (2000). Ortaçağda Entelektüeller (M. A. Kılıçbay, Çev.). Ayrıntı.
• Jean, A., ve Lavaud, R. (1928). Nouvelle anthologie des troubadours. Librarie Delagrave.
• Kılıçbay M. A. (1994). Bir Ortaçağ icadı: aşk. Cumhuriyet Kitap, 1457, 2-4.
• Lafitte-Houssat, J. (1971). Troubadours et cours d’Amour. PUF.
• Nostredame (de), J. (1575). Les vies des plus célèbres et anciens Poètes provensaux, qui ont floury du temps des comtes de Provence. Alexandre Marsilij.
• Raynouard, F. J. M. (1817). Choix des poésies originales des troubadours, Tome Deuxième. L'imprimerie de Firmin Didot.
• Remy, P. (1955). Les “Cours d'amour”: légende et réalité. Revue de l’Université de Bruxelles Janvier-Avril, 2-3, 1-19.
• Stendhal. (1960). De l’amour. Club des librairies de France.
• Zink, M. (1993). Introduction à la littérature du Moyen Âge. Librairie générale française.