Esad Rejimi Sonrası Suriyelilerin Geri Dönüşünün TRT Haber’de Çerçevelenmesi

Öz

Bu çalışma, Esad rejiminin 8 Aralık 2024'te yıkılmasının ardından TRT Haber'in Suriyeli mültecilerin Türkiye'ye dönüşüne ilişkin anlatıyı nasıl çerçevelediğini ve bu anlatının TRT Haber'in YouTube ekosistemindeki video yorumlarında nasıl algılandığını incelemektedir. Veri setinde, 8 Aralık 2024 ile 1 Kasım 2025 tarihleri arasında TRT Haber'de “Türkiye” kategorisinde yayınlanan 15.938 haber arasından seçilen 33 adet dönüş temalı haber metni, dört adet dönüş temalı YouTube videosu ve bu videoların altına yazılan 3.000 yorum yer almaktadır. Veriler Python 3.6'da geliştirilen bir web kazıyıcı kullanılarak toplanırken, YouTube videolarındaki yorumlar bir API anahtarı kullanılarak çıkarıldı. Analizler MAXQDA Analytics Pro kullanılarak yapıldı. Haber metinleri Entman'ın çerçeveleme yaklaşımına göre sekiz tema halinde kodlanmış ve temalar arası birliktelik örüntüleri bir kod-ilişki matrisi üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular, “gönüllü, güvenli ve onurlu geri dönüş” temasının anlatıda merkezi bir dayanak noktası işlevi gördüğünü ve “sınır geçişleri, idari süreçler ve göç yönetimi” ve “savaşın sonu ve rejimin çöküşü” temalarıyla güçlü bir şekilde bağlantılı olduğunu göstermektedir. YouTube yorumlarının (n = 2.996) duygu analizi nötr kategorinin baskınlığını gösterirken, olumlu ve olumsuz kümeler parçalı bir alımlama modeline işaret etmiştir. Geri dönüş söyleminin hem kurumsal üretimini hem de platform bazlı analiz eden çalışma, Türkiye'deki geri dönüş tartışmalarının tematik omurgasına ve dijital alandaki duygusal yansımalarına ilişkin karşılaştırmalı bir görüntü sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Suriyeli Mültecilerin Geri Dönüşü
• TRT Haber
• Çerçeveleme
• Esad Sonrası
• YouTube Yorumları
• Duygu Analizi.

Framing Syrian Refugee Return on TRT Haber in the Post-Assad Period

Öz

This study examines how TRT Haber framed the narrative of the return of Syrian refugees to Turkey following the collapse of the Assad regime on December 8, 2024, and how this narrative was perceived in video comments on TRT Haber's YouTube ecosystem. The dataset includes 33 return-themed news texts selected from 15,938 news articles published in the “Turkey” category on TRT Haber between December 8, 2024, and November 1, 2025, along with four return-themed YouTube videos and 3,000 comments written under these videos. Data was collected using a web scraper developed in Python 3.6, while comments on the YouTube videos were extracted using an API key. Analyses were performed using MAXQDA Analytics Pro. News texts were encoded into eight themes according to Entman's framing approach, and inter-theme co-occurrence patterns were evaluated through a code-relations matrix. The findings demonstrate that the theme of “voluntary, safe, and dignified return” functions as a central anchor point in the narrative and is strongly linked to the themes of “border crossings, administrative processes, and migration management” and “the end of the war and the collapse of the regime.” Sentiment analysis of YouTube comments (n = 2,996) shows the dominance of the neutral category, while positive and negative clusters point to a fragmented reception pattern. By analyzing both the institutional production and platform-based reception of the return discourse, the study offers a comparative snapshot of the thematic backbone of return discussions in Türkiye and their emotional repercussions in the digital realm.

Anahtar Kelimeler

• Syrian Refugee Return
• TRT Haber
• Framing
• Post-Assad
• YouTube Comments
• Sentiment Analysis.

Kaynakça

1. Aydemir, N. (2023). Framing Syrian refugees in Turkish politics: A qualitative analysis on party group speeches. Territory, Politics, Governance, 11(4), 658-676. https://doi.org/10.1080/21622671.2021.2012247
2. Bozdağ, Ç. (2020). Bottom-up nationalism and discrimination on social media: An analysis of the citizenship debate about refugees in Turkey. European Journal of Cultural Studies, 23(5), 712-730. https://doi.org/10.1177/1367549419869354
3. Çankal, G., & Koyuncu, A. (2025). Suriyeli Sığınmacıların Gönüllü Geri Dönüş Sürecinde Karar Alma Mekanizmaları. İmgelem, (16), 67-90. https://doi.org/10.53791/imgelem.1654212
4. Çelik, N. (2025). The State’s Media Apparatus: The Cultural Hegemony Produced by the Turkish Radio and Television Corporation. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 29(3), 813-831. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1610910
5. Çetin, C., & Gürelli, M. (2024). Narratives of Securitization: Media Portrayals of Refugees in Türkiye During Election Periods. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (68), 70-89. https://doi.org/10.47998/ikad.1468819
6. de Vreese, C. (2005). News Framing: Theory and Typology. Information Design Journal, 13, 51-62. https://doi.org/10.1075/idjdd.13.1.06vre
7. Efe, İ. (2019). A corpus-driven analysis of representations of Syrian asylum seekers in the Turkish press 2011-2016. Discourse & Communication, 13(1), 48-67. https://doi.org/10.1177/1750481318801624
8. Ekici, H. (2025). Türkiye’de Yaşayan Suriyelilerin Geri Dönüş Niyetlerine Yön Veren Faktörler ve Değerlendirmeler. İmgelem, (16), 91-126. https://doi.org/10.53791/imgelem.1675055

9. el-Nawawy, M., & Elmasry, M. H. (2024). Worthy and Unworthy Refugees: Framing the Ukrainian and Syrian Refugee Crises in Elite American Newspapers. https://doi.org/10.1080/17512786.2024.2308527
10. Entman, R. M. (1993). Framing: Toward Clarification of a Fractured Paradigm. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
11. Georgiou, M., & Zaborowski, R. (2011). Media coverage of the “refugee crisis”: A crossEuropean perspective. (Ref. 048517GBR; (DG1(2017)03)). In Council of Europe. https://edoc.coe.int/en/refugees/7367-media-coverage-of-the-refugee-crisis-a-cross-european-perspective.html
12. Global Trends: Forced Displacement in 2024 (Number of People Uprooted by War at Shocking, Decade-High Levels - UNHCR). (2025). [Analysis]. UNHCR. https://reliefweb.int/report/world/global-trends-forced-displacement-2024-enar
13. Global Trends Report. (2024). [Global Trends Report]. UN High Commissioner for Refugees (UNHCR). https://www.unhcr.org/global-trends-report-2024
14. Karaçay, A. B. (2023). Temporary protection regimes in türkiye and germany: comparing bosnian syrian and ukrainian refugee protection regimes. İmgelem, 7(13), 561-586. https://doi.org/10.53791/imgelem.1368731
15. Kirişçi, K. (2014, May 12). Syrian Refugees and Turkey’s Challenges: Going beyond Hospitality. Brookings. https://doi.org/10.1177/1049732315617444
16. Krzyżanowski, M., Triandafyllidou, A., & Wodak, R. (2018). The Mediatization and the Politicization of the “Refugee Crisis” in Europe. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 16(1-2), 1-14. https://doi.org/10.1080/15562948.2017.1353189
17. McCarthy, L., & Allaw, T. (2025, December 1). Syria’s return dilemma: What will durable solutions really take? Refugee Law Initiative Blog. https://rli.blogs.sas.ac.uk/2025/12/01/syrias-return-dilemma-what-will-durable-solutions-really-take/
18. Mencutek, Z. S. (2023). The Geopolitics of Returns: Geopolitical Reasoning and Space-Making in Turkey’s Repatriation Regime. Geopolitics. (world). https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14650045.2022.2081550
19. Onay-Çöker, D. (2019). The representation of Syrian refugees in Turkey: A critical discourse analysis of three newspapers. Continuum, 33(3), 369-385. https://doi.org/10.1080/10304312.2019.1587740
20. Özdora Akşak, E. (2020). Discursive Construction of Syrian Refugees in Shaping International Public Opinion: Turkey?s Public Diplomacy Efforts. Discourse and Communication, 14(3), 294–313. https://doi.org/10.1177/1750481319893769
21. Ozduzen, O., Korkut, U., & Ozduzen, C. (2021). ‘Refugees are not welcome’: Digital racism, online place-making and the evolving categorization of Syrians in Turkey. New Media & Society, 23(11), 3349-3369.
22. Paksoy, A. F., & Şentöregil, M. (2018). Türk Basınında Suriyeli Sığınmacılar: İlk Beş Yılın Analizi (2011-2015). Selçuk İletişim, 11(1), 237-256. https://doi.org/10.18094/josc.344498
23. Pandır, M., Efe, İ., & Paksoy, A. F. (2016). Türk Basınında Suriyeli Sığınmacı Temsili Üzerine Bir İçerik Analizi / A Content Analysis on the Representation of Syrian Asylum Seekers in the Turkish Press. Marmara İletişim Dergisi, (24), 1-26.
24. Sağlık, C. (2025). A Study on the Reactions of Turkish YouTube Users to Migration and Migrant Issues. İmgelem, (Yeni Medya Çalışmaları), 597-626. https://doi.org/10.53791/imgelem.1739017
25. Sandrin, P., & Toscano, V. (2020). Humanitarian, hospitable and generous: Turkish Public Diplomacy’s ‘story’ in times of authoritarianism and military interventionism. Carta Internacional, 15(2). https://doi.org/10.21530/ci.v15n2.2020.1050
26. Scheufele, D. A. (1999). Framing as a Theory of Media Effects. Journal of Communication, 49(1), 103-122.
27. Semetko, H., & Valkenburg, P. (2000). Framing European Politics: A Content Analysis of Press and Television News. Journal of Communication, 50, 93-109. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.2000.tb02843.x
28. Sert, D. Ş., & Danış, D. (2020). Framing Syrians in Turkey: State Control and No Crisis Discourse. https://doi.org/10.1111/imig.12753
29. Taşdelen, B. (2020). Twitter’da Suriyeli Mültecilere Karşı Çevrimiçi Nefret Söylemi: #suriyelileriistemiyoruz. Gümüşhane University Journal of Social Sciences, 11(2), 562-575. https://doi.org/10.36362/gumus.706944
30. UNHCR Annual results report 2024: Syrian Arab Republic. (Annual Results Report 2024: Syrian Arab Republic.). (2024). UNHCR. https://www.unhcr.org/sites/default/files/2025 06/Syrian%20Arab%20Republic%20ARR%202024.pdf
31. UNHCR (Handbook for Repatriation and Reintegration Activities). (2004). [Handbook]. United Nations High Commissioner for Refugees. https://www.unhcr.org/media/handbook-repatriation-and-reintegration-activities-complete-handbook
32. UNHCR (Handbook of Voluntary Repatriation: International Protection). (1996). [Handbook]. United Nations High Commissioner for Refugees. https://www.refworld.org/policy/opguidance/unhcr/1996/en/19472
33. UNHCR UNHCR position on returns to Syria (UNHCR Position on Returns to Syria). (2025). UNHCR. https://data.unhcr.org/en/documents/details/113771?utm
34. X’te Göç İdaresi Başkanlığı: “Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan: 8 Aralık devrimi ile hürriyetine kavuşan komşumuz Suriye’de toparlanma hızlanmış, siyasi istikrar yolunda kısa sürede önemli mesafe alınmıştır. Suriye’de huzur ortamı kökleştikçe gönüllü geri dönüşler de artmış, son bir yılda https://t.co/93Igcmwxvp” / X. (2025, December 31). X (formerly Twitter). https://x.com/Gocidaresi/status/2006329402213154894
35. Yener, D. (2025, September 29). İçişleri Bakanı Yerlikaya, 509 bin 387 Suriyelinin ülkesine dönüş yaptığını bildirdi. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/icisleri-bakani-yerlikaya-509-bin-387-suriyelinin-ulkesine-donus-yaptigini-bildirdi/3702136
36. Yeşilmen, H. (2026). Kültürel Tamamlanma Süreci Olarak Sekülerleşme: Moderniteden Dijitalleşmeye Doğru Dinin Dönüşümü ve Yeniden Üretimi. İmgelem, 18, 499-528. https://doi.org/10.53791/imgelem.1828255
37. Yüksel, U. (2025). Syria in Transition: Political Promises, Economic Challenges, and the Protection Gap in Refugee Returns. İnsan Hareketliliği Uluslararası Dergisi, 5(1), 147-158.