Kültürel Farklılıklarla Yaşamak: Mardin’de Kültürlerarası Evliliklerde Uyum, Çatışma ve Kimlik Müzakere Süreçleri

Öz

Bu çalışma, kültürlerarası evliliklerde karşılaşılan değer, ritüel ve aile yapısı farklılıklarının çiftlerin ilişkilerine nasıl yansıdığını anlamayı amaçlamaktadır. Mardin’de yürütülen araştırma, çok etnikli ve çok dilli bir toplumsal yapıda kültürlerarası evliliklerin gündelik yaşamda nasıl deneyimlendiğine odaklanmaktadır. Katılımcı anlatıları, kültürlerarası evliliklerin yalnızca bireyler arası bir birliktelik değil, aynı zamanda kimlik, aidiyet ve güç ilişkilerinin yeniden müzakere edildiği bir alan olduğunu ortaya koymaktadır. Nitel araştırma yöntemlerine dayanan araştırmanın örneklem grubu, kolay ulaşılabilir veya elverişli örneklem tekniği ile belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Bu sayede katılımcıların kültürel çatışma, uzlaşma ve kimlik müzakerelerine dair kişisel anlatıları derinlemesine incelenmiştir. Görüşmelerde, toplumsal önyargılar, ötekileştirme, aidiyet krizleri, aile içi iktidar mücadeleleri ve toplumsal damgalama gibi mekanizmaların evlilik ilişkilerini nasıl şekillendirdiği ortaya konulmuştur. Buna karşın empati, misafirperverlik, etkileşim gibi unsurlar sayesinde bu engellerin aşılabildiği de görülmüştür. Elde edilen bulgular, kültürlerarası evliliklerin çok katmanlı yapısını ve bu yapının hem bireysel hem toplumsal düzeyde önemli dönüşüm ve uyum süreçlerini içerdiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda kültürlerarası evlilikleri hem özel yaşamı hem de toplumsal yapıyı da dönüştüren dinamik ilişkiler ağı olarak değerlendirmek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• Kültürlerarası Evlilik
• Kültürel Farklılık
• Müzakere
• Uyum
• Çatışma.

Living with Cultural Differences: Processes of Identity Negotiation, Conflict, and Adaptation in Intercultural Marriages in Mardin

Öz

This study aims to understand how differences in values, rituals, and family structures encountered in intercultural marriages are reflected in the relationships of couples. Conducted in Mardin, the research focuses on how intercultural marriages are experienced in everyday life within a multi-ethnic and multilingual social structure. Participants’ narratives reveal that intercultural marriages are not merely unions between individuals but also spaces where identity, belonging and power relations are renegotiated. The study is based on qualitative research methods, and the sample group was determined using the convenience (or easily accessible) sampling technique. Semi-structured interviews were used as the data collection method. This approach enabled an in-depth examination of participants’ personal narratives regarding cultural conflicts, reconciliation processes, and identity negotiations. The interviews demonstrated how mechanisms such as social prejudices, othering, crises of belonging, intra-family power struggles, and social stigmatization shape marital relationships. In contrast, it has also been observed that these barriers can be overcome through factors such as empathy, hospitality, and interpersonal interaction. The findings reveal the multi-layered nature of intercultural marriages and show that this structure involves significant processes of transformation and adaptation at both the individual and societal levels. In this context, intercultural marriages can be considered dynamic networks of relationships that transform not only private life but also the broader social structure.

Anahtar Kelimeler

• Intercultural Marriage
• Cultural Differences
• Negotiation
• Adaptation
• Conflict.

Kaynakça

1. Akto, A. (2016). Mardin'de deǧer algısı: Etnik ve dinsel karşılaşmalar. İlim Dallarının Düşünce Temellerini Araştırma Enstitüsü.
2. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274.
3. Bauman, Z., ve May, T. (2019). Sosyolojik düşünmek (A.E. Pilgir. Çev.). Ayrıntı Yayınları.
4. Beşirli, H. (2017). Yemek Sosyolojisi yiyeceklere ve mutfağa sosyolojik bakış. Phoenix Yayınları.
5. Breger, R., ve Hill, R. (1998). Introducing mixed marriages. Cross-cultural marriage içinde (pp. 1-32). Routledge.
6. Bulut, M. (2011). Mardin’de evlilikler. Folklor/Edebiyat Dergisi, 17(66), 65-79.
7. Creswell, J. W. (2014). Araştırma desenleri (B. Demir, Çev. Ed.). Eğiten Yayınevi.
8. Crippen, C., ve Brew, L. (2007). Intercultural parenting and the transcultural family: A literature review. The Family Journal, 15(2), 107-115. https://doi.org/10.1177/1066480706297783 (Original work published 2007)

9. Crohn, J. (1995). Mixed matches: How to create successful interracial, interethnic, and interfaith relationships. Random House.
10. Crohn, J. (1998). Intercultural couples. M. McGoldrick (Ed.), Revisioning family therapy: Race, culture, and gender in clinical practice içinde (pp. 295-308), Guilford.
11. Dower, J. (1986). War without mercy. race and power in the pacific war. Faber and Faber.
12. Falicov, C. J. (1988). Learning to think culturally. Handbook of family therapy training and supervision, 335-357.
13. Falicov, C. J. (1995). Cross-cultural marriages. Neil Jacobson ve A. S.G Gurman (Ed.), Clinical Handbook of Couples Therapy içinde (pp. 231-246), Guildford.
14. Güç, A. (2022). Müslim ile Süriye: mardin’de etnik-dini gruplar arasında evlilik ve akrabalık bağları, Sosyal Bilimlerde Güncel Tartışmalar 10 (Z. Karacagil, M. Bulut, Ed.), Bilgin Kültür Sanat. s. 161-173.
15. Ho, M. K. (1990). Intermarried couples in therapy. Charles Thomas.
16. Hortaçsu, N. (2012). İnsan ilişkileri. İmge Kitabevi.
17. Inglis, D. (2005). Culture and everyday life. Routledge, Taylor&Francis Group.
18. Khatib-Chahidi, J., Hill, R., ve Paton, R. (1998). Chance, choice and circumstance: A study of women in cross-cultural marriages. Cross-cultural marriage içinde (pp. 49-66), Routledge.
19. Körük, S. (2023). Evlilik ve çift ilişkisi. N. Özabacı (Ed.), Evlilik ve yakın ilişkiler içinde (ss. 38-59), Pegem.
20. Neuman, W.L. (2016). Toplumsal araştırma yöntemleri (S. Özge Çev.). Yayın Odası Yayınları.
21. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir Çev. Ed.). Pegem Akademi.
22. Sargın, M. (2025). Language and ıdentity: Individual and social aspects. Ssd Journal, 10(49), 139-148. https://Doi.Org/10.5281/Zenodo.15793717.
23. Sarı, E. (2010a). The construction of cultural boundaries and ıdentities in ıntercultural communication: The case of mardin as a multicultural city. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (Ankara University Journal of Social Sciences), 1(2), 37-62.
24. Sarı, E. (2010b). Mardin'de kültürlerarasılık: Kültür, kimlik, politika. İletişim Yayınları.
25. Tan, M. (2019). Arkadaşlığın sosyolojisi: Değişen arkadaşlık ilişkileri üzerine bir araştırma (Mardin örneği). Hiperlink Yayınevi.
26. Tan, M. (2021). Kültürel sermayenin kişilerarası ilişkilere etkisi: Bourdieucu bir yaklaşım. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(3), 2016-2037.
27. Tan, M. (2024). Kimlik üzerine teorik bir inceleme: kavramdan kurama. S. İlhan, M. Tan, M. Fırat (Ed.), Sosyoloji Alanında Uluslararası Araştırma ve Değerlendirmeler içinde (ss. 55-68), Serüven Yayınları.
28. Tan, M., ve Toprak, M. (2025). Kültürlerarası evliliklerde ailelerin etkisi: Deneyimler, stratejiler ve dönüşümler. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 1444-1462. https://doi.org/10.11616/asbi.1742546
29. Thomson, E. (1990). Two into one: Structural models of couple behavior. T. W. Draper ve A. C. Marcos (Eds.), Family variables: Conceptualization, measurement, and use içinde (pp. 129-142). Sage.
30. Toprak, M. (2023). Bir mekânın gündelik hayatı: Farklılıklarla yaşayabilmek. Paradigma Akademi.
31. Toprak, M. (2025). Kültürlerarası evliliklerde ailelerin çocuk yetiştirme pratikleri ve kültürel kimlik inşası: Siirt örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26 (Özel Sayı), 2624-2644. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1754709
32. Toprak, M. (2025). Prematüre çocuklara yaklaşımların ebeveynler üzerindeki etkisine yönelik sosyolojik bir analiz. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 35(1), 1-12 https://doi.org/10.18069/firatsbed.1496273
33. Yalçın, E. (2022). Birlikte yaşama kültürü bağlamında kültürlerarası etkileşimler üzerine bir araştırma. İçtimaiyat Sosyal Bilimler Dergisi, Göç ve Mültecilik Özel Sayısı, 147-164. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1087743
34. Yel, Ç. (2024). Mutfak ve kimlik: Unesco somut olmayan kültürel miras. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12(3), 2049-2063. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1475
35. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınevi.
36. Yılmaz, M. (2021). Gündelik hayat: Sosyo-kültürel bir yaklaşım. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 6(1), 143-162. https://doi.org/10.52539/mad.877336