Türk Televizyon Haberlerinde Aday Görünürlüğü ve Haber Dağılımı: 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yayınlarının Nicel İçerik Analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye'de ana akım televizyon haber bültenlerinin 2023 cumhurbaşkanlığı seçimleri sürecinde tarafsızlık ve denge ilkelerine ne ölçüde uyduğunu incelemektedir. Türkiye'nin 2019'da parlamenter sistemden başkanlık sistemine geçişi, medya yapısında önemli dönüşümlere yol açmış; medya sahipliğinin belirli gruplarda yoğunlaşması ve medya kuruluşlarının siyasi iktidarla giderek örtüşen bir çizgiye yönelmesi, özellikle seçim dönemlerinde haber yayınlarının tarafsızlığına dair kaygıları artırmıştır. Araştırmalar, Türk seçmenlerin önemli bir kısmının seçim bilgilerini televizyon haber bültenlerinden edindiğini göstermekte, bu da söz konusu yayınların tarafsızlığını demokratik süreçler açısından kritik hale getirmektedir. Bu bağlamda çalışma, gazetecilikte tarafsızlık ve denge kuramsal çerçevesine dayanarak, Türkiye'nin en çok izlenen iki televizyon kanalı olan ATV ve FOX TV'nin cumhurbaşkanı adaylarını nasıl sunduğunu nicel içerik analizi yöntemiyle incelemektedir. Bulgular, her iki kanalda da adaylara ayrılan görünürlük süresi, haber sayısı ve isim tekrar sıklığı açısından dengeli bir dağılım bulunmadığını ortaya koymaktadır; bu dengesizlik farklı yönlerde tezahür etmekte ve her kanalın siyasi pozisyonuyla örtüşmektedir. Ayrıca, medya sahipliğinin genellikle medya dışı sektörlere yayılan ticari çıkarlar ve siyasi iktidarla kurulan yakın ilişkiler üzerinden editoryal içerikleri önemli ölçüde etkilediği görülmektedir. Çalışma, Türkiye'nin değişen medya sisteminde medya, sermaye ve siyasi otorite arasındaki güçlü ilişkiye dikkat çekmekte; seçim dönemlerinde adil ve şeffaf haber sunumu için RTÜK ve YSK gibi düzenleyici kurumların televizyon yayınlarını daha sıkı denetlemesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Televizyon Gazeteciliği
• Tarafsızlık
• Dengelilik
• Haber
• TV Yayıncılığı.

Etik Beyan

Bu araştırma makalesinin verileri anket veya mülakat teknikleri kullanılarak elde edilmediğinden etik kurul izni gerekmemiştir.

Candidate Visibility And News Distribution In Turkish TV News: 2023 Presidential Election Coverage

Öz

This study examines the extent to which Turkey's mainstream TV news programs uphold journalistic objectivity and balance, focusing on two influential and politically opposed stations, ATV and FOX TV. Turkey's 2019 shift from a parliamentary to a presidential system triggered significant changes in the media landscape, including greater consolidation of media ownership and an increasingly blurred boundary between media organizations and political power, particularly during election periods. Given that a substantial proportion of Turkish citizens rely on television news during elections, impartial and balanced reporting is essential to a healthy democratic process. Using the theoretical frameworks of journalistic objectivity and balance alongside content analysis, this study evaluates candidate coverage across two distinct stages of presidential election campaigns. Findings show that neither channel provided balanced candidate visibility: ATV devoted 94% of its airtime to candidate Erdoğan, while FOX TV allocated 62% to candidate Kılıçdaroğlu. Although the direction of imbalance differed between the two stations, both patterns aligned closely with each channel's political orientation, suggesting that media ownership structures and political parallelism shape candidate visibility rather than adherence to balanced journalistic norms. The analysis further identifies a direct relationship between media operations, capital investment, and governmental influence within Turkey's evolving media environment. To address these imbalances, the study proposes strengthening the regulatory role of oversight bodies such as the Radio and Television Supreme Council (RTÜK) and the Supreme Election Council (YSK) by implementing stricter monitoring protocols to enhance accountability, fairness, and transparency in election news coverage.

Anahtar Kelimeler

• Television Journalism
• Neutrality
• Fairness
• News
• Broadcasting.

Etik Beyan

In this research article, ethics committee permission was not required as the data were not obtained using survey or interview techniques.

Kaynakça

1. Akdağ, M. (2020). Medya siyaset etkileşimi bağlamında Türkiye’de siyasetin medya alanındaki düzenlemeleri üzerine bir inceleme. Erciyes İletişim Dergisi, 7(2), 1173-1197. https://doi.org/10.17680/ercyeisiletisim.724441
2. Akser, M., ve Baybars, B. (2024). Media systems and media capture in Turkey: A case study. Media and Communication, 12, Article 7733. https://doi.org/10.17645/mac.7733
3. Altun, F. (2011). Medya etiği ve tarafsızlık söylemi. İş Ahlakı Dergisi, 4(2), 9-24.
4. Avcı, K. (2022). 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde medyanın tutumu. RTEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 45-62. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3853541
5. Baudrillard, J. (2000). Tam ekran (B. Gülmez, Çev.). YKY Yayınları.
6. Bennett, W. L., ve Iyengar, S. (2008). A new era of minimal effects? The changing foundations of political communication. Journal of Communication, 58(4), 707-731. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.2008.00410.x
7. Boudana, S. (2016). Impartiality is not fair: Toward an alternative approach to the evaluation of content bias in news stories. Journalism, 17(5), 600-618. https://doi.org/10.1177/1464884915582313
8. Bülbül, R. (2001). Haberin anatomisi ve temel yaklaşımlar. Nobel Yayınevi.

9. Büyükbaykal, N. G., ve Yılmaz, M. (2021). Türk medyasında mülkiyet yoğunlaşması ve etkileri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 537-551. https://doi.org/10.21547/jss.864794
10. Çelikiz, E. (2018). Dengelilik bağlamında TV haberciliği: 2014 Türkiye Cumhurbaşkanlığı seçimleri örneği. The Journal of Social Sciences, (25), 132-165.
11. Downey, J., ve Fenton, N. (2003). New media, counter publicity and the public sphere. New Media & Society, 5(2), 185-202. https://doi.org/10.1177/1461444803005002003
12. Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51-58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
13. Esser, F., ve Umbricht, A. (2014). The evolution of objective and interpretative journalism in the Western press: Comparing six news systems since the 1960s. Journalism & Mass Communication Quarterly, 91(2), 229-249. https://doi.org/10.1177/1077699014527459
14. Fiske, J. (1991). Postmodernism and television. J. Curran & M. Gurevitch (Ed.), Mass media and society içinde (ss. 55-66). Edward Arnold.
15. Fox TV. (2023, 30 Haziran). Künye. http://huzurradyotv.com.tr/kunye.php
16. Garz, M., Ots, M., ve Sjøvaag, H. (2024). Political viewpoint diversity in the news: Market and ownership conditions for a pluralistic media system. The International Journal of Press/Politics, 29(4), 983-1003. https://doi.org/10.1177/19401612231178254
17. Hallin, D. C., ve Mancini, P. (2004). Comparing media systems: Three models of media and politics. Cambridge University Press.
18. Herman, E. S., ve Chomsky, N. (2012). Rızanın imalatı: Kitle medyasının ekonomi politiği (E. Abadoğlu, Çev.). BGST Yayınları.
19. Hughes, C., Morani, M., Cushion, S., ve Kyriakidou, M. (2023). Does the political context shape how “due impartiality” is interpreted? An analysis of BBC reporting of the 2019 UK and 2020 US election campaigns. Journalism Studies, 24(14), 1715-1733. https://doi.org/10.1080/1461670X.2023.2173956
20. Karakoç, S. (2024). The public discourse on the Russia-Ukraine War: Impartiality or ideology? İmgelem, 8(15), 189-214. https://doi.org/10.53791/imgelem.1397497
21. Kaya, R., ve Çakmur, B. (2010). Politics and the mass media in Turkey. Turkish Studies, 11(4), 521-537. https://doi.org/10.1080/14683849.2010.540112
22. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4. baskı.). SAGE Publications.
23. Levendusky, M. S. (2013). How partisan media polarize America. University of Chicago Press.
24. McCombs, M. E., ve Shaw, D. L. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36(2), 176-187. https://doi.org/10.1086/267990
25. Neuendorf, K. A. (2017). The content analysis guidebook (2. baskı). SAGE Publications.
26. OSCE/ODIHR. (2023). Republic of Türkiye – General elections, 14 and 28 May 2023: Statement of preliminary findings and conclusions. https://www.osce.org/files/f/documents/1/f/553966.pdf
27. Panagiotou, N., Lazou, C., ve Baliou, A. (2022). Generation Z: Media consumption and MIL. İmgelem, 6(11), 455-476. https://doi.org/10.53791/imgelem.1187245
28. Seymour-Ure, C. (1974). The political impact of mass media. Constable.
29. Shoemaker, P. J., ve Vos, T. P. (2009). Gatekeeping theory. Routledge.
30. Televizyon İzleme Araştırmaları Komitesi. (2023, 5 Mayıs). 2020 Televizyon izleme raporu. https://tiak.com.tr
31. Turkuaz Lab. (2020). Dimensions of polarization in Turkey [Araştırma Raporu]. https://www.turkuazlab.org
32. Turkuvaz Medya Grubu. (2023, 5 Mayıs). Genel bakış. https://www.turkuvazmedyagrubu.com.tr/sayfa/genel-bakis
33. Ünlüer, A. O. (2016). Ana akım medyada haberler: Televizyon ve gazetelerin haber seçimleri üzerine karşılaştırmalı bir analiz. Selçuk İletişim, 9(2), 138-158.
34. Vahit, S., ve Temiztürk, H. (2025). Medya ve siyaset ilişkisi ekseninde haber üretimi ve tarafsızlık arayışı. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 13(2), 1054-1082.
35. Van Aelst, P., Strömbäck, J., Aalberg, T., Esser, F., de Vreese, C., Matthes, J., ... & Stanyer, J. (2017). Political communication in a high-choice media environment: A challenge for democracy? Annals of the International Communication Association, 41(1), 3-27. https://doi.org/10.1080/23808985.2017.1288551
36. Wahl-Jorgensen, K. (2016). Emotion and journalism. T. Witschge, C. W. Anderson, D. Domingo, & A. Hermida (Ed.), The SAGE handbook of digital journalism içinde (ss. 128-143). SAGE.
37. Yüksel, M. (2022). Ownership concentration and political influence in Turkish media. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, (36), 14-33.