Bürokratik Koddan Kentsel Toteme: Konya Örneğinde '42' Sayısının Mekânsal ve Sembolik İnşası

Öz

İdari bir rasyonalite ürünü olan plaka kodlarının toplumsal tabanda duygusal bir kimlik aracına dönüşmesi, modern kent sosyolojisinin dikkat çekici paradokslarından biridir. Bu çalışma, bürokratik ‘42’ kodunun Konya örneğinde nasıl rasyonel bağlamından koparılarak kolektif aidiyeti inşa eden bir ‘toteme’ evrildiğini incelemektedir. Araştırma, kentsel mekân ve yerel kimliğin dönüşümünü göstergebilimsel ve mekânsal katmanlar üzerinden çözümlemektedir. Derinlemesine yorumlayıcı vaka analizi olarak tasarlanan çalışmanın kuramsal çerçevesi; Émile Durkheim, Henri Lefebvre, Jean Baudrillard, Eric Hobsbawm, Michel Maffesoli ve Michael Billig’in sunduğu teorik perspektifler üzerine kuruludur. Yöntem olarak, nitel saha gözlemleri ve göstergebilimsel çözümlemelerin öncelendiği, dijital platformlardaki etkileşim odaklı kesit alma verileriyle desteklenen nitel ağırlıklı karma yöntem tasarımı ve yorumlayıcı vaka analizi deseni benimsenmiştir. Bulgular, ‘42’ sayısının mekânsal, ritüelistik ve dijital eksende hegemonik bir göstergeye dönüştüğünü ortaya koymaktadır. Sayı, literatüre kazandırılan ‘Biçim Sayıyı Takip Eder’ ilkesiyle anıtsal mimariyi, stadyum ritüelleriyle kolektif zamanı ve ‘banal yerelcilik’ pratikleriyle gündelik kimlikleri örgütleyen kurucu bir unsura evrilmiştir. Çalışma, sayısal sembolizmin gündelik hayatın rasyonel dokusunu nasıl yeniden anlamlandırdığını göstererek, bu fenomenin mekânı ve zamanı rasyonel bağlamın ötesinde yeniden yapılandıran post-modern bir ortak aidiyet pratiği olduğunu kanıtlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kent Sosyolojisi
• Biçim Sayıyı Takip Eder
• Sayısal Sembolizm
• Kentsel Totem
• Konya.

Destekleyen Kurum

Çalışma için herhangi bir kurum veya projeden mali destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu araştırma makalesinin verileri anket veya mülakat teknikleri kullanılarak elde edilmediğinden etik kurul izni gerekmemiştir.

From Bureaucratic Code to Urban Totem: The Spatial and Symbolic Construction of the Number '42' in the Case of Konya

Öz

The transformation of license plate codes—a product of administrative rationality—into emotional identity instruments is a striking paradox of modern urban sociology. This study examines how the bureaucratic code ‘42’ is detached from its rational context to evolve into a ‘totem’ constructing collective belonging in Konya. The research analyzes urban space and local identity transformation through semiotic and spatial layers. Designed as an in-depth interpretive case study, the theoretical framework is built upon the perspectives of Émile Durkheim, Henri Lefebvre, Jean Baudrillard, Eric Hobsbawm, Michel Maffesoli, and Michael Billig. Methodologically, a qualitatively-driven mixed-methods design and an interpretive case study approach, centered on qualitative field observations and semiotic analysis supported by digital interaction data, were adopted. The findings reveal that ‘42’ has become a hegemonic signifier across spatial, ritualistic, and digital axes. Through the ‘Form Follows Number’ principle introduced to the literature, it organizes monumental architecture, collective time via stadium rituals, and everyday identities through ‘banal localism.’ Ultimately, the study demonstrates how numerical symbolism redefines the rational fabric of daily life, proving this phenomenon is a post-modern practice of collective belonging that redefines space and time beyond its rational context.

Anahtar Kelimeler

• Urban Sociology
• Form Follows Number
• Numerical Symbolism
• Urban Totem
• Konya.

Etik Beyan

In this research article, ethics committee permission was not required as the data were not obtained using survey or interview techniques.

Kaynakça

1. Adams, D. (2018). Otostopçunun galaksi rehberi (İ. Kapkın, Çev.). Alfa Yayınları.
2. Alptekin, M. Y., ve Amanet, H. (2019). Trabzon’da vatansever olmak: Yerel, bölgesel ve ulusal boyutların karşılaştırmalı analizi. Karadeniz Araştırmaları, 16(63), 375-400. https://izlik.org/JA93SL99ND
3. Altunterim, Y. (2023, 17 Şubat). Depremden etkilenen 10 ilin araçlarına karşı daha nazik olalım: Trafikte bu plakalara dikkat! Onedio. https://onedio.com/haber/depremden-etkilenen-10-ilin-araclarina-karsi-daha-nazik-olalim-trafikte-bu-plakalara-dikkat-1128928
4. Anderson, B. (1995). Hayali cemaatler: Milliyetçiliğin kökenleri ve yayılması üzerine düşünceler (İ. Savaşır, Çev.). Metis Yayınları.
5. Babanli, Y. (2017). Interrelationship between el Clásico and independence movement in Catalonia, Spain [Yayımlanmamış doktora tezi]. Universitat de Barcelona.
6. Barthes, R. (2014). Çağdaş söylenler (Ö. Bensen, Çev.). Metis Yayınları.
7. Baudrillard, J. (1997). Tüketim toplumu (H. Deliceçaylı ve F. Keskin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
8. BBC News. (2019, 14 Mart). Banned number plates: The rude combinations DVLA won’t allow. https://www.bbc.com/news/uk-england-47573036

9. Billig, M. (1995). Banal nationalism. Sage Publication.
10. Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi (A. Berktay ve D. G. Berktay, Çev.). Heretik Yayınları.
11. Castells, M. (1996). The rise of the network society. Blackwell Publishers.
12. Collins, R. (2004). Interaction ritual chains. Princeton University Press.
13. Çağla, M. E. (2021, 27 Temmuz). Gurbetçilerin memleket hasreti ‘plakaya’ yansıyor. Yeni Haber. https://www.konyayenigun.com/gurbetcilerin-memleket-hasreti-plakaya-yansiyor
14. Çobanoğlu, Y. (2024). Birleşik Krallık’ta Alevi mekânları: Görünüyorum, öyleyse varım! İmgelem, 8(14), 1-32. https://doi.org/10.53791/imgelem.1465271
15. de Certeau, M. (2008). Gündelik hayatın keşfi 1: Eylem pratikleri (C. E. Soylu, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
16. Durkheim, É. (2005). Dini hayatın ilkel biçimleri (F. Aydın, Çev.). Ataç Yayınları.
17. Forman, M. (2002). The ‘hood comes first: Race, space, and place in rap and hip-hop. Wesleyan University Press.
18. Gazete Kars. (2015, 10 Mayıs). İşte Evren’in yaptıkları. Gazete Kars. https://www.gazetekars.com/iste-evrenin-yaptiklari-2052h.htm
19. Haber7. (2024, 22 Nisan). Taraftarla karşı karşıya gelmişti: “Annem Konyaspor düşmesin diye dua etti”. Haber7 Spor. https://spor.haber7.com/turkiye-kupasi/haber/3524489-taraftarla-karsi-karsiya-gelmisti-annem-konyaspor-dusmesin-diye-dua-etti
20. Havan, C. (2024). Göçmenlerin sosyal uyumunda yerel yönetimlerin etkisi: Belediyelerin rolü üzerine bir inceleme. İmgelem, 8(14), 157-192. https://doi.org/10.53791/imgelem.1476113
21. Hobsbawm, E., ve Ranger, T. (Eds.). (2006). Geleneğin icadı (M. M. Şahin, Çev.). Agora Kitaplığı.
22. Kanna, A. (2011). Dubai: The city as corporation. University of Minnesota Press.
23. Kohlstedt, K. (2016, 4 Nisan). Floor M: Avoiding unlucky numbers amounts to design by omission. 99% Invisible. https://99percentinvisible.org/article/floor-m-avoiding-unlucky-numbers-amounts-design-omission/
24. Konhaber. (2024, 4 Ocak). Başkan Altay: Konya’nın 42 bin kilometrekaresine gayretle hizmet edeceğiz. Konhaber. https://www.konhaber.com/guncel/baskan_altay_konya_nin_42_bin_kilometrekaresine_gayretle_hizmet_edecegiz-1935517h
25. Konya İmza. (2024, 12 Şubat). Konyaspor’un 42 numarasının yeni sahibi artık Morten Bjorlo! Önemini duyunca... Konya İmza. https://konyaimza.com/konyaspor/konyasporun-42-numarasinin-yeni-sahibi-artik-morten-bjorlo-onemini-duyunca-21872h
26. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık.
27. Maffesoli, M. (1996). The time of the tribes: The decline of individualism in mass society (D. Smith, Trans.). Sage Publications.
28. Miller-Idriss, C. (2009). Blood and culture: Youth, right-wing extremism, and national belonging in contemporary Germany. Duke University Press.
29. Niiya, B. (1993). Japanese American history: An A-to-Z reference from 1868 to the present. Facts on File.
30. Ng, T., Chong, T., ve Du, X. (2010). The value of superstitions. Journal of Economic Psychology, 31(3), 293-309. https://doi.org/10.1016/j.joep.2009.12.002
31. Panesar, N. S., Chan, N. C. Y., Li, S. N., Lo, J. K. Y., Wong, V. W. Y., Yang, I. B., ve Yip, E. K. Y. (2003). Is four a deadly number for the Chinese? Medical Journal of Australia, 179(11), 656–658. https://doi.org/10.5694/j.1326-5377.2003.tb05741.x
32. Resmi Gazete. (1962, 27 Eylül). Trafik Kanunu ve ilgili yönetmelik (Sayı: 11217). Başbakanlık Basımevi.
33. Simmel, G. (2016). Yabancı (A. Y. Demir, Çev.). Heretik Yayınları.
34. Sullivan, L. H. (1896). The tall office building artistically considered. Lippincott’s Magazine, 57, 403-409.
35. Şimşek, İ. (2022). Dijital mecralarda altkültür temsili: “Sıfır Bir: Bir Zamanlar Adana’da” örneği. Medya ve Kültür, 4(1), 42-63. https://izlik.org/JA94BZ55FG
36. Tajfel, H., ve Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. W. G. Austin ve S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations içinde (ss. 33-47), Brooks/Cole.
37. Talimciler, A. (2014). Türkiye’de futbol fanatizmi ve medya ilişkisi (2. basım). Bağlam Yayınları.
38. Turner, V. W. (2018). Ritüel süreci: Yapı ve yapı-karşıtı (S. Ayhan, Çev.). Nika Yayınevi.
39. Veblen, T. (2005). Aylak sınıfın teorisi (Z. Gültekin ve C. Atar, Çev.). Babil Yayınları.
40. Vyse, S. A. (2014). Believing in magic: The psychology of superstition (Updated Edition). Oxford University Press.
41. Wacquant, L. (2007). Territorial stigmatization in the age of advanced marginality. Thesis Eleven, 91(1), 66-77. https://doi.org/10.1177/0725513607082003
42. Waxman, O. B. (2016, 19 Nisan). The true story behind 420. Time. https://time.com/4292844/420-april-20-marijuana-pot-holiday-history/
43. Weber, M. (2012). Bürokrasi ve otorite (H. B. Akın, Çev.). Adres Yayınları.
44. Willis, C. (1995). Form follows finance: Skyscrapers and skylines in New York and Chicago. Princeton Architectural Press.