XXI. Yüzyılda Küreselleşme: Ulus-Devletlerin Fonksiyonu, Yoksulluğun Yaygınlaşması ve Tek Kutupluluğun Sonu

Öz

Küreselleşme, dünya çapında ekonomik bütünleşmeyi sağlamayı, refahı ve özgürlükleri yaygınlaştırmayı amaçlayan bir süreç olarak ortaya çıkmıştır. Ancak bu süreç, beklentilerin aksine yoksulluğun yaygınlaşması ve özgürlüklerin azalması gibi olumsuz sonuçlar doğurmuştur. Ulus-devletler, küreselleşmenin işleyişini ve yayılmasını engelleyen yapılar olarak görülmeye başlanmış ve etkilerini azaltmaya yönelik stratejiler geliştirilmiştir. Bu süreçte, Batı merkezli ve tek kutuplu küreselleşme modeline alternatif girişimler ve yeni güç odakları ortaya çıkmıştır. Bu gelişmeler, tek kutuplu düzenin sona erdiği ve küreselleşmenin farklı bir aşamaya geçtiği yönündeki tartışmaları gündeme getirmiştir. Bu makalede, küreselleşmenin mevcut aşaması; ulus-devletlerin etkisizleştirilmesine yönelik girişimler, bu süreci açıklamak üzere ortaya atılan “çifte kıskaç” kavramı, yoksulluğun yaygınlaşması ve Batı merkezli küreselleşmeye alternatif oluşturabilecek eğilimler çerçevesinde ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ulus-Devlet
• Modernleşme
• Küreselleşme
• Kapitalizm
• Emperyalizm

Proje Numarası

Çalışma bir projeye dayanmamaktadır.

Globalization in XXI. Century: Function of Nation States, Dissemination of Powerty and End of Unipolarity

Öz

Globalization emerged as a process aimed at achieving worldwide economic integration and expanding prosperity and freedoms. However, contrary to expectations, this process has produced adverse outcomes, including the spread of poverty and the decline of freedoms. Nation-states have increasingly been perceived as structures that obstruct the operation and expansion of globalization, and strategies have been developed to reduce their influence. In this process, alternative initiatives and new centers of power have emerged to challenge the Western-centered and unipolar model of globalization. These developments have raised debates about the end of the unipolar order and the transition of globalization into a different phase. This article examines the current stage of globalization in terms of efforts to weaken nation-states, the concept of the “double pincer” introduced to explain this process, the spread of poverty, and emerging tendencies that may offer alternatives to Western-centered globalization.

Anahtar Kelimeler

• Nation-State
• Modernization
• Globalization
• Capitalism
• Imperialism

Proje Numarası

Çalışma bir projeye dayanmamaktadır.

Kaynakça

1. Acharya, U. (2013). Globalization and hegemony shift: Are States merely agents of corporate capitalism? Boston College Law Review, 54, 937.
2. Adakunle, A. (2026). Imperial dominance and trends of conflict in the middle eadt: Overwiev of the United States invasion of Iran. International Journal of Humanities, Literature and Art Research, 13(6), 209–227. https://doi.org/10.70382/mejhlar.v13i6.012.
3. Ahram, A. I. (2020). War and conflict in the middle east and north Africa. Polity Press.
4. Arneil, B. (2024). Colonialism versus Imperialism. Political Theory, 52(1), 146–176. https://doi.org/10.1177/00905917231193107.
5. Aydoğan, M. (2002). Avrupa birliğinin neresindeyiz? Tanzimattan gümrük birliğine. Kum Saati Yayınları.
6. Bakan, S., & G. Tuncel. (2012). Küreselleşmenin ulus devlet üzerindeki etkileri. Birey ve Toplum, 2(3), 51–65.
7. Berger, P. L. (1987). The capitalist revolution: Fifty propositions about prosperity, equality, and liberty. Gower.
8. Brıcs. (2025). Rio de janeiro declaration strengthening global south cooperation for a more inclusive and sustainable governance, BRICS. http://www.brics.utoronto.ca/docs/250706-BRICS_Leaders_Declaration_EN.pdf.

9. Cebeci, K. (2008). Küreselleşme bağlamında ulus-devletin egemenlik gücünün dönüşümü. Sayıştay Dergisi, (71), 23–39.
10. Çeçen, A. (2020). Ulus devlet Türkiye cumhuriyeti. Seçkin Yayıncılık.
11. Çelikçi, A. S. (2021). Soğuk savaş sonrası dönemde ulus devlet ve milliyetçilik tartışmaları. İmgelem, 5(8), 15–34. https://izlik.org/JA33JN87FX.
12. Çetin, M. (2026). Ekonomik küreselleşme ile büyüme arasında bilgi küreselleşmesinin düzenleyici rolü: BRICS ülkeleri örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 15(1), 237–261. https://doi.org/10.15869/itobiad.1746632.
13. Çiçek, A. (2024). The impact of nationalism on democracy: Historical, theoretical and intellectual perspectives. İmgelem, (15), 333–362. https://doi.org/10.53791/imgelem.1567859.
14. Diriöz, A. O. (2026). BRICS 2026: “Stratejik özerklik ve çok kutupluluğun sınırları”. Independent Türkçe Servisi. https://www.indyturk.com/node/774213/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/brics-2026-stratejik-%C3%B6zerklik-ve-%C3%A7ok-kutuplulu%C4%9Fun-s%C4%B1n%C4%B1rlar%C4%B1.
15. Faist, T. (2003). Avrupa birliği. A. Kaya & G. G. Özdoğan (Ed.), Uluslararası ilişkilerde sınır tanımayan sorunlar içinde (ss. 191–218). Bağlam.
16. Göztepe, E. (2004). Yurttaşlığın kamusal ve ulusüstü boyutu: Avrupa yurttaşlığı ve ‘göçmen forumu’ örnekleri. M. Özbek (Ed.), Kamusal alan içinde (ss. 321–340). Hil.
17. Harrison, D. (1995). The sociology of modernization and development. Routlegge.
18. Hinnebusch, R. (2007). The US invasion of Iraq: Explanations and implications. Critique: Critical Middle Eastern Studies, 16(3), 209–228. https://doi.org/10.1080/10669920701616443.
19. Hobbs, H., & Williams, G. (2002). Micronationalism and the search for sovereignty. Cambridge Studies in Constitutional Law.
20. İçduygu, A., Y. Çolak, & N. Soyarık. (1999). What is the matter with citizenship? A Turkish debate, Middle Eastern Studies, 35(4), 187–208.
21. Kymlicka, W. (1995). Multicultural citizenship: A liberal theory of minority rights. Clarendon Pres.
22. Kymlicka, W. (1998). Çokkültürlü yurttaşlık: Azınlık haklarının liberal teorisi (A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı.
23. Milward, A. S. (2005). Bütünleşmenin baharları. P. Gowan & P. Anderson (Ed.), Avrupa sorunu: Avrupa ne, Avrupalı kim? içinde. Aykırı Yayıncılık.
24. Moore, B. (1967). Social origins of dictatorship and democracy: Lord and peasant in the making of the modern world. Penguin Books.
25. Parsons, T. (1967). The system of modern societies. Prentice-Hall.
26. Robertson, R. (2013). Globalization: Social theory and global culture. SAGE Publications Ltd.
27. Rostow, W. (1978). The world economy: History and prospect. Macmillan.
28. Sarp, A. (2004). Avrupa birliği kültür politikaları. Eurozine. www.eurozine.com.
29. Smith, A. D. (2005). Ulusal kimlik ve Avrupa’nın birleşme fikri. P. G. v. P. Anderson (Ed.), Avrupa sorunu: Avrupa ne Avrupalı kim? içinde. Aykırı Yayıncılık.
30. Taylor, C. (2005). Tanınma politikası. A. Gutmann (Ed.), Çokkültürcülük: Tanınma politikası içinde (ss. 42–85). Yapı Kredi Yayınları.
31. Tok, N. (2003). Kültür, kimlik ve siyaset. Ayrıntı.
32. Tuna, M., Durdu, Z., & Şen, H. (2014). Modern toplumun inşası. Detay Yayınları.
33. Wallerstein, I. (1979). The capitalist world economy. Cambridge University Press.
34. Wallerstein, I. (2007). Avrupa evrenselciliği (iktidarın retoriği) (S. Önal, Çev.). Aram Yayınları.
35. Wirth, L. (1988). Urbanism as a way of life. R. L. Warren & L. Lyon (Ed.), New perspectives on the American community içinde (ss. 34–41). Wadsworth Publishing.
36. World Bank. (2025). Global poverty monitoring technical note, june 2025 update to the powerty and inequality platform (PIP) (Global Poverty Monitoring Technical Note). World Bank.
37. Zetta, H. F. (2025). BRICS now includes 20 countries, representing 44% of global GDP. IDN Financials. https://www.idnfinancials.com/news/55699/brics-now-includes-20-countries-representing-44-of-global-gdp?utm_source=chatgpt.com.