Esnek Çalışmada Özgürlük Vaadi: Güvencesizleşme, Zaman Yoksulluğu ve Denizenleşme Üzerine Kuramsal Bir Tartışma

Öz

Bu çalışma, post-Fordist emek piyasalarında mekânsal, zamansal ve sözleşmesel esnekleşme biçimleriyle hâkimiyetini pekiştiren esnek çalışma rejimlerinin çalışan yoksulluğu üzerindeki çok boyutlu etkilerini analiz etmektedir. Esneklik vaadinin pratikte sosyal korumaların kaybına ve sistematik güvencesizleşmeye yol açtığı sorunsalından hareketle; çalışan yoksulluğu yalnızca nicel bir gelir yetersizliği olarak değil, Sen’in kapasite yoksunluğu ve Standing’in denizenleşme kavramsallaştırması çerçevesinde yapısal bir yoksunluk olarak ele alınmaktadır. Denizenleşmenin, bireyin emek piyasasındaki güvencesiz konumu nedeniyle emekten doğan sosyal vatandaşlık haklarına erişimini engellediği noktada yapısal bir sosyal hak kaybına neden olduğu savunulmaktadır. Bununla birlikte Rosa’nın sosyal ivmelenme teorisi temelinde, esnekliğin derin bir zaman yoksulluğu ürettiği tartışılmaktadır. Doküman analizi ve kuramsal senteze dayanan çalışmanın özgün katkısı, esnekleşmenin yarattığı zamansal, mekânsal ve statüsel hak kayıplarını bütüncül bir çerçevede birleştirmesidir. Sonuç olarak çalışma, çalışan yoksulluğu ve denizenleşme sarmalına karşı, sosyal vatandaşlık haklarının emek ekseninde yeniden tesis edilmesi ve temel gelir güvencesi gibi yapısal reformların yoksullukla mücadele stratejilerine dahil edilmesinin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Çalışan Yoksulluğu
• Esnek Çalışma
• Denizenleşme
• Zaman Yoksulluğu
• Sosyal Vatandaşlık.

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir kamu, özel veya kâr amacı gütmeyen kurum/kuruluştan finansal destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma kavramsal ve teorik nitelikte bir doküman analizi olduğu için Etik Kurul Onayı gerektirmemektedir.

Teşekkür

Editör ve ekibine teşekkür ederim.

The Promise of Freedom in Flexible Working: A Theoretical Discussion on Precaritization, Time Poverty and Denizenization

Öz

This study analyzes the impacts of flexible work regimes—which consolidate their dominance in post-Fordist labor markets through spatial, temporal, and contractual forms of flexibility—on working poverty. Addressing how the promise of flexibility leads to the loss of social protections and systematic precaritization, working poverty is conceptualized not merely as a quantitative income deficiency, but as a structural deprivation within the framework of Sen’s capability deprivation and Standing’s denizenization. It is argued that denizenization leads to a structural loss of social rights by restricting access to labor-based social citizenship. Furthermore, drawing on Rosa’s social acceleration theory, it is discussed that flexibility generates deep time poverty. Relying on document analysis and theoretical synthesis, this study's original contribution lies in combining temporal, spatial, and status-based rights losses within a holistic framework. Consequently, the study emphasizes incorporating structural reforms—such as reconstituting social citizenship and basic income guarantees—into anti-poverty strategies.

Anahtar Kelimeler

• Working Poverty
• Flexible Working
• Denizenization
• Time Poverty
• Social Citizenship.

Destekleyen Kurum

No financial support was received from any public, private or non-profit organisation or institution for this research.

Etik Beyan

As this study is a conceptual and theoretical document analysis, it does not require approval from the Ethics Committee.

Teşekkür

I would like to thank the editor and their team.

Kaynakça

1. Amin, S. (2018). Küreselleşmiş değer yasası: Kıyısı olmayan Marx (F. Başkaya, Çev.). Yordam Kitap.
2. Benjamin, W., & Lâcis, A. (1986). Naples. P. Demetz (Ed.), Reflections: Essays, aphorisms, autobiographical writings içinde (ss. 163–173). Schocken Books.
3. Boratav, K. (2005). Türkiye iktisat tarihi: 1908-2002. İmge Kitabevi.
4. Bourdieu, P. (2021). Karşı ateşler: Neoliberal istilaya karşı direnişe hizmet edecek sözler (S. Canpolat, Çev.). Sel Yayıncılık.
5. Braverman, H. (2018). Emek ve tekelci sermaye (Ç. Çidamlı, Çev.). Kalkedon Yayınları.
6. Breman, J. C. (2013). A bogus concept? New Left Review, 84, 130–138.
7. Erdoğdu, S., & Kutlu, D. (2014). Dünyada ve Türkiye’de çalışan yoksulluğu: İşgücü piyasası ve sosyal koruma politikaları bağlamında bir değerlendirme. Çalışma ve Toplum, 2(41), 63–114.
8. Eurofound. (2021). Right to disconnect: Exploring company practices. Publications Office of the European Union.

9. Foti, A. (2017). General theory of the precariat: Great recession, anxiety, internet revolt. Institute of Network Cultures.
10. Giddens, A. (2019). Modernite ve bireysel kimlik geç modern çağda benlik ve toplum (Ü. Tatlıcan, Çev.). Say Yayınları.
11. Günerigök, M., & Oğur, K. (2018). Prekarya sosyolojisi ve ücretli öğretmenler örneği. Din ve Bilim-Muş Alparslan Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 138–156.
12. Hammar, T. (1990). Democracy and the nation state (1. bs.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315258218.
13. Han, B.-C. (2019). Eros’un izdırabı (Ş. Öztürk, Çev.). Metis.
14. Han, B.-C. (2023). Yorgunluk toplumu (S. Yalçın, Çev.). İnka Kitap.
15. Hochschild, A. R. (2003). The managed heart: Commercialization of human feeling (2. bs.). University of California Press.
16. International Labour Organization. (2023). Working time and work-life balance around the world. ILO.
17. Karaöz, Ç., & Tandaç Güneş, N. (2020). Sınıf olgusu kapsamında sınıf bilinci ve ağ toplumunda prekarya sınıfının katılımcı kültürde temsili: “ofissizler” platformu özelinde freelance çalışanlar üzerine bir araştırma. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi, 14, 88–115.
18. Kaya, S. (2025). İstihdam durumu ve hane yapısı bağlamında çalışan yoksulluğu. TroyAcademy, 10(3), 249–261. https://doi.org/10.31454/troyacademy.1835168.
19. Makal, A. (1999). Türkiye’de tek partili dönemde çalışma ilişkileri: 1920-1946. İmge Kitabevi Yayınları.
20. McCarthy, K. (2005). Is precarity enough? Mute Magazine: Precarious Reader, 10-14. http://www.metamute.org.
21. McChesney, R. W. (2014). Giriş: Neoliberalizme karşı mücadele (S. Evren, Çev.). N. Chomsky (Ed.), Halk üzerinden kazanç: Neoliberalizm ve küresel düzen içinde (ss. 7–18). Everest Yayınları.
22. Moore, P. V. (2018). The quantified self in precarity: Work, technology and what counts. Routledge.
23. Munck, R. (2013). The precariat: A view from the south. Third World Quarterly, 34(5), 747–762. https://doi.org/10.1080/01436597.2013.800751.
24. Neilson, B., & Rossiter, N. (2008). Precarity as a political concept, or, fordism as exception. Theory, Culture & Society, 25(7-8), 51–72. https://doi.org/10.1177/0263276408097796.
25. Nielsen, L., Krøjer, J., & Nielsen, M. (2025). The entanglement of emotional labour and digital work platforms: A study of how professional gamers, influencers, and gig and crowd workers experience the affordances of digital work platforms. Journal of media and communication research, 41(78), 167–188. https://doi.org/10.7146/mk.v40i78.137268.
26. Oğuz, Ş. (2014). Tekel direnişinin ışığında güvencesiz çalışma/yaşama: Proletaryadan “prekarya”ya mı? Mülkiye Dergisi, 35(271), 7–24.
27. Ortakaya, Ü. İ. (2026). Social assistance as a livelihood strategy among the working poor: A case study from Türkiye. Glob Soc Welf13, 13, 127–139. https://doi.org/10.1007/s40609-023-00312-8.
28. Rosa, H. (2013). Social acceleration: A new theory of modernity. Columbia University Press.
29. Rosa, H. (2023). Yabancılaşma ve hızlanma: Geç modern zamansallığına dair eleştirel bir teoriye doğru (B. Konuk, Çev.). Albaraka Yayınları.
30. Rosa, H. (2024). Dünyanın kontrol edilemezliği(unverfügbarkeıt) (M. Kaya, Çev.). Albaraka Yayınları.
31. Rosa, H. (2026). Rezonans: Dünya ile ilişkinin sosyolojisi (M. Kamadan, Çev.). Albaraka Yayınları.
32. Sağıroğlu, S. (2013). From precarious employment to precarious life: The case of non-appointed teachers in Turkey [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
33. Scully, B. (2016). Precarity north and south: A southern critique of guy standing. Global Labour Journal, 7(2), 160–175. https://doi.org/10.15173/glj.v7i2.2521.
34. Sen, A. (2004). Özgürlükle kalkınma (Y. Alogan, Çev.). Ayrıntı.
35. Sennett, R. (2018). Karakter aşınması: Yeni kapitalizmde işin kişilik üzerindeki etkileri (B. Yıldırım, Çev.). Ayrıntı.
36. Standing, G. (2017). Prekarya bildirgesi (S. Demiralp & S. Çınar, Çev.). İletişim.
37. Standing, G. (2019). Prekarya yeni tehlikeli sınıf (E. Bulut, Çev.). İletişim.
38. Turner, B. S. (2016). We are all denizens now: On the erosion of citizenship. Citizenship Studies, 20(6-7), 679–692. https://doi.org/10.1080/13621025.2016.1191432.
39. Tutar, H., & Damarhan, E. (2025). The problematic of precariatisation and work culture: A study on the search for a balance between flexibility and insecurity. Sosyal Güvence Dergisi, (28), 1641–1665. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1613293.
40. Vatansever, A. (2013). Prekarya geceleri: 21. yüzyıl dünyasında geleceği olmayan beyaz yakalıların rüyası. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 1–20.
41. Woodcock, J. (2014). Precarious workers in London: New forms of organisation and the city. City, 18(6), 776–788. https://doi.org/10.1080/13604813.2014.962896.
42. Woodcock, J., & Graham, M. (2019). The gig economy: A critical introduction. Polity Press.
43. Wright, E. O. (2016). Sınıflar (S. Toral, Çev.). NotaBene Yayınları.
44. Yeldan, E. (2011). Küreselleşme, kim için? Türkiye ekonomisinde finansal serbestleşme, bölüşüm ve büyüme. Yordam Kitap.
45. Yüksel, A. (2025). Dijital panoptikonun gölgesinde: Çalışma sosyolojisinin dönüşen ufuklarında platform emekçiliği. İmgelem, (17), 273–298. https://doi.org/10.53791/imgelem.1773800.