Growth for Whom? The Reflection of Economic Growth on Household Material Well-Being in Türkiye

Öz

Although economic growth indicates changes in the volume of production, it does not, on its own, explain improvements in households’ material living conditions. This study examines the trends in real GDP per capita and selected indicators of household material well-being in Türkiye over the 2010–2024 period using a descriptive and comparative approach. The analysis jointly evaluates average annual wages; the mean annual employment income of regular employee household members; the share of labour payments, including wages and social protection transfers, in GDP; income distribution; essential consumption expenditures; food and housing prices; homeownership; pensions; and individual borrowing indicators. The findings show that real GDP per capita and real wage-income indicators generally increased over the long term, although their relative rates of growth varied across periods. Therefore, no persistent and unidirectional divergence between economic growth and wage incomes was identified. Nevertheless, the persistence of high income inequality, the substantial share of essential expenditures in household budgets, worsening housing affordability, the decline in the ratio of pensions to GDP per capita, and the growing share of credit card debt in individual borrowing indicate that income growth has not been reflected equally in the material conditions of different social groups. The results are interpreted not as evidence of a causal transmission mechanism, but as reflecting temporal and distributional differences between economic growth and indicators of material well-being.

Anahtar Kelimeler

• Economic Growth
• Household Well-Being
• Real Wages
• Income Inequality
• Cost of Living
• Turkish Economy.

Proje Numarası

Yok

Etik Beyan

Ethics committee approval was not required for this study, as the data were not obtained through survey or interview techniques.

Büyüme Ama Kimin İçin? Türkiye'de Ekonomik Büyümenin Hanehalkının Maddi Refahına Yansıması

Öz

Ekonomik büyüme, üretim hacmindeki değişimi göstermesine karşın hanehalklarının maddi yaşam koşullarındaki gelişmeleri tek başına açıklamamaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de 2010–2024 döneminde kişi başına reel GSYH ile hanehalkı maddi refahını temsil eden seçilmiş göstergelerin seyrini betimsel ve karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemektedir. Analizde ortalama yıllık ücretler, ücretli-maaşlı çalışan hanehalkı fertlerinin yıllık ortalama iş gelirleri, ücretler ve sosyal koruma transferlerini içeren işgücü ödemelerinin GSYH içindeki payı, gelir dağılımı, zorunlu tüketim harcamaları, gıda ve konut fiyatları, konut sahipliği, emekli aylıkları ve bireysel borçlanma göstergeleri birlikte değerlendirilmiştir. Bulgular, kişi başına reel GSYH ile reel ücret geliri göstergelerinin uzun dönemde genel olarak arttığını, ancak göreli artış hızlarının dönemlere göre değiştiğini göstermektedir. Bu nedenle büyüme ile ücret gelirleri arasında sürekli ve tek yönlü bir ayrışma saptanmamıştır. Buna karşılık, gelir eşitsizliğinin yüksek düzeyini koruması, zorunlu harcamaların bütçedeki ağırlığı, konuta erişimin zorlaşması, emekli aylıklarının kişi başına GSYH’ye oranındaki gerileme ve kredi kartlarının bireysel borç içindeki payının yükselmesi, gelir artışlarının farklı toplumsal kesimlerin maddi koşullarına aynı ölçüde yansımadığını göstermektedir. Sonuçlar nedensel bir aktarım mekanizması olarak değil, büyüme ile maddi refah göstergeleri arasındaki dönemsel ve dağılımsal farklılıklar olarak yorumlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ekonomik Büyüme
• Hanehalkı Refahı
• Reel Ücret
• Gelir Eşitsizliği
• Yaşam Maliyeti
• Türkiye Ekonomisi.

Proje Numarası

Yok

Etik Beyan

Bu araştırma makalesinin verileri anket veya mülakat teknikleri kullanılarak elde edilmediğinden etik kurul izni gerekmemiştir.

Kaynakça

1. Abdioğlu, Z., ve Albayrak, N. (2017). İstihdam yaratmayan büyüme: Alt sektörler bazında bir araştırma. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 215-228. https://izlik.org/JA64WD39DU
2. Alpdoğan, H. (2023). Türkiye’de ekonomik büyüme, gelir dağılımı ve yoksulluk ilişkisi. Sayıştay Dergisi, 34(129), 259-290. https://doi.org/10.52836/sayistay.1280487
3. Altuntepe, N., ve Güner, T. (2013). Türkiye’de istihdam-büyüme ilişkisinin analizi (1988–2011). Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 5(1), 73-84. https://izlik.org/JA28HB66NA
4. Attanasio, O., ve Székely, M. (1999). An asset-based approach to the analysis of poverty in Latin America (Research Department Publications No. 3075). Inter-American Development Bank, Research Department. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1814653
5. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu. (2026). Aylık bankacılık sektörü verileri: Temel gösterim. 9 Temmuz 2026 tarihinde https://www.bddk.org.tr/bultenhaftalik adresinden erişildi.
6. Bozpınar, C. (2010). İşsizlik-büyüme ilişkisi: Türkiye işgücü piyasası [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
7. Bozpınar, C. (2019). Uzun dalgalar teorisi çerçevesinde 2008 küresel krizi. Ekonomik Yaklaşım, 30(112), 69-96. https://doi.org/10.5455/ey.17005
8. Bussolo, M., ve López-Calva, L. F. (2014). Shared prosperity: Paving the way in Europe and Central Asia. World Bank. López-Calva Eurostat. (2024). In-work poverty (ilc_iw): Population and social conditions database. European Statistical Office. https://ec.europa.eu/eurostat/web/income-and-living-conditions/database

9. Eurostat. (2025). Gini coefficient of equivalised disposable income: EU statistics on income and living conditions (EU-SILC). https://ec.europa.eu/eurostat/web/income-and-living-conditions/database
10. Forum Toplum Araştırmaları Enstitüsü. (2026, Mayıs). Türkiye'de emekli yoksulluğu. https://www.forumenstitusu.org/uploads/admin-content/emekli-yoksullugu-arastirmasi.pdf
11. Gautié, J., ve Ponthieux, S. (2016). Employment and the working poor. D. Brady & L. M. Burton (Eds.), The Oxford handbook of the social science of poverty içinde (ss. 486-504). Oxford University Press.
12. Haupt, A., ve Ebner, C. (2020). Occupations and inequality: Theoretical perspectives and mechanisms. Kölner Zeitschrift für Soziologie und Sozialpsychologie, 72(Suppl. 1), 19-40. https://doi.org/10.1007/s11577-020-00685-0
13. Ianchovichina, E., ve Lundstrom, S. (2009). Inclusive growth analytics: Framework and application (Policy Research Working Paper No. 4851). World Bank. http://hdl.handle.net/10986/4047
14. Inanc, H. (2020). Varieties of precarity: How insecure work manifests itself, affects well-being, and is shaped by social welfare institutions and labor market policies. Work and Occupations, 47(4), 501-505. https://doi.org/10.1177/0730888420934539
15. Kapar, R. (2023). Türkiye'de çalışanların yoksulluğu, yoksunluğu ve sosyal dışlanmaları. Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 279-308. https://doi.org/10.47613/reflektif.2023.106
16. López-Calva, L. F., ve Rodríguez-Castelán, C. (2016). Pro-growth equity: A policy framework for the twin goals (Policy Research Working Paper No. 7897). World Bank. https://ssrn.com/abstract=2876953
17. Mandel, E. (1991). Kapitalist gelişmenin uzun dalgaları (D. Işık, Çev.; 2. baskı). Yazın Yayıncılık.
18. Miar, M. (2025). Achieving wellbeing through economic growth and the role of social factors in sustainable development. Discover Sustainability, 6, Article 1047. https://doi.org/10.1007/s43621-025-01947-7
19. OECD. (2018). Opportunities for all: A framework for policy action on inclusive growth. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264301665-en
20. OECD. (2026a). Average annual wages. 4 Temmuz 2026 tarihinde https://www.oecd.org/en/data/indicators/average-annual-wages.html adresinden erişildi.
21. OECD. (2026b). Housing prices. 4 Temmuz 2026 tarihinde https://www.oecd.org/en/data/indicators/housing-prices.html adresinden erişildi.
22. Parfitt, C., ve Barnes, T. (2020). Rethinking Economic Security in a Precarious World. Critical Sociology, 46(4-5), 487-494. https://doi.org/10.1177/0896920519850266
23. Ribarsky, J., Kang, C., ve Bolton, E. (2016). The drivers of differences between growth in GDP and household adjusted disposable income in OECD countries (OECD Statistics Working Papers No. 2016/06). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5jlz6qj247r8-en
24. Stiglitz, J. E., Fitoussi, J.-P., ve Durand, M. (2018). Beyond GDP: Measuring what counts for economic and social performance. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264307292-en
25. Stiglitz, J. E., Sen, A., ve Fitoussi, J.-P. (2009). Report by the Commission on the Measurement of Economic Performance and Social Progress. https://ec.europa.eu/eurostat/documents/118025/118123/Fitoussi+Commission+report
26. Sunal, O., ve Sezgin Alp, Ö. (2015). Türkiye’de reel asgari ücretler ve reel GSYİH değişmeleri arasındaki nedensellik ilişkisi: Enflasyon oranına endekslenmiş bir nominal asgari ücret politikası. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 70(1), 111-129. https://doi.org/10.16987/ausbf.80017
27. Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi. (2025a, Temmuz). Türkiye’de emeklilerin durumu: Emekli aylıkları, emekli sayıları ve ayrılan kaynaklar. https://arastirma.disk.org.tr/wp-content/uploads/2025/07/Turkiye-Emekliler-Raporu-Temmuz-2025.pdf
28. Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi. (2025b, Aralık). Asgari ücret araştırması 2026. https://arastirma.disk.org.tr/wp-content/uploads/2025/12/ASGARI-UCRET-2026-FINAL-rev.pdf
29. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025a). Yoksulluk ve yaşam koşulları istatistikleri, 2025 (Sayı 53994; Yaş gruplarına göre yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanların oranı, 2015–2025). https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53994
30. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025b). Gelir dağılımı istatistikleri, 2025 (Sayı 53993; Fertlerin esas işteki durumuna göre yıllık ortalama esas iş geliri, 2006–2025). https://data.tuik.gov.tr/
31. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025c). Gelir dağılımı istatistikleri, 2025 (Sayı 53993; Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine göre sıralı yüzde 20’lik gruplar itibarıyla yıllık eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirinin dağılımı, 2014–2025). https://data.tuik.gov.tr/
32. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025d). Hanehalkı tüketim harcaması, 2025 (Sayı 58010; Hanehalkı tüketim harcamasının türlerine göre dağılımı, Türkiye, 2002–2025). https://data.tuik.gov.tr/
33. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025e). İstatistiklerle aile, 2025 (Tablo 23: Oturulan konutun mülkiyet durumuna göre fertlerin dağılımı, 2011–2025).
34. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025f). İstatistiklerle aile, 2025 (Tablo 22: Hanehalkı tipine göre yoksulluk oranları, 2011–2025).
35. Türkiye İstatistik Kurumu. (2026a). Gayrisafi yurt içi hasıla istatistikleri (Gayrisafi yurt içi hasıla, iktisadi faaliyet kollarına göre A21 düzeyinde zincirlenmiş hacim, endeks ve değişim oranları, 1995–2024). https://data.tuik.gov.tr/
36. Türkiye İstatistik Kurumu. (2026b). Gösterge 10.4.1: Ücretler ve sosyal koruma transferlerini içeren ödemelerin gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payı (%), 2010–2024. Sürdürülebilir Kalkınma Göstergeleri Portalı. https://sdg.tuik.gov.tr/10-4-1/
37. Türkiye İstatistik Kurumu. (2026c). Gösterge 10.4.2: Maliye politikasının Gini endeksi üzerindeki yeniden dağıtım etkisi. Sürdürülebilir Kalkınma Göstergeleri Portalı. https://sdg.tuik.gov.tr/10-4-2/
38. Türkiye İstatistik Kurumu. (2026d). Tüketici fiyat endeksi (Sayı 58289; Tüketici fiyat endeksi ana harcama gruplarına göre endeks değerleri, 2025=100 [COICOP 2018]). https://data.tuik.gov.tr/
39. Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu. (2026, 30 Ocak). Türk-İş Ocak 2026 açlık ve yoksulluk sınırı. https://www.turkis.org.tr/turk-is-ocak-2026-aclik-ve-yoksulluk-siniri/
40. Wu, H., Atamanov, A., Bundervoet, T., ve Paci, P. (2024). Is economic growth less welfare enhancing in Africa? Evidence from the last forty years. World Development, 184, 106759. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2024.106759