Araştırma Makalesi

Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi

Sayı: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler 20 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi

Öz

Bu çalışma, Latin Amerika’daki ekonomik kalkınma ve madencilik faaliyetleri ile doğanın korunması ve yerli hakları arasındaki çelişkiyi incelemektedir. Çalışmanın ana sorunsalı; bölge ülkelerinin doğayı koruma ile yeraltı kaynaklarına dayalı kapitalist büyüme modeli arasındaki tarihsel ikilemdir. Makale, yerli halkların doğayla uyumunu simgeleyen Pachamama (Doğa Ana) ve Buen Vivir (İyi Yaşam) kavramlarını, Rostow’un Modernleşme Teorisi’ne alternatif bir kalkınma modeli olarak sunmaktadır. Ekvador, Bolivya ve Brezilya örnekleri; sol söylemli “Pembe Dalga” hükümetlerinin dahi kamusal harcamaları finanse etmek amacıyla kaynak çıkarımını sürdürerek savunucusu oldukları yerli halklarla karşı karşıya geldiklerini göstermektedir. ILO 169 ve Escazú Anlaşması gibi uluslararası düzenlemelerin devlete yalnızca “danışma” yükümlülüğü yüklemesi, yerli halkların karar süreçlerinin dışında kalmasına yol açmıştır. Sonuç olarak çalışma, doğayı ticari bir meta olarak gören Batı merkezli ihracat odaklı ekonomik modelin terk edilmesini; bunun yerine Pachamama ilkelerinin alternatif bir ekolojik politika olarak benimsenmesini ve uluslararası sözleşmelerin yerli halklara bağlayıcı karar alma yetkisi verecek şekilde güçlendirilmesini savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Absi, P. (2023). From identity to ID card: Becoming a woman (and) Indigenous in Bolivia. HAU: Journal of Ethnographic Theory, 13(2), 454–462. https://doi.org/10.1086/727724.
  2. Amazon Watch. (2026, 8 Nisan). Major Indigenous protest in Brazil targets Belo Sun gold mine project. Intercontinental Cry. https://icmagazine.org/major-indigenous-protest-in-brazil-targets-belo-sun-gold-mine-project/.
  3. Anadolu Agency. (2021, 19 Nisan). Was ’coup’ against Evo Morales over Bolivia’s lithium? https://www.aa.com.tr/en/americas/was-coup-against-evo-morales-over-bolivia-s-lithium/2213267.
  4. Apaza Huanca, Y. K. (2019). Non-western epistemology and the understanding of the Pachamama (environment) within the world(s) of the Aymara identity. International Journal for Crime, Justice and Social Democracy, 8(3), 6–22. https://doi.org/10.5204/ijcjsd.v8i3.1241.
  5. BBC News. (2013, 16 Ağustos). Ecuador approves Yasuni park oil drilling in Amazon rainforest. https://www.bbc.com/news/world-latin-america-23722204.
  6. BBC News. (2014, 4 Mart). Chevron wins US ruling on $9.5bn Ecuador payout. https://www.bbc.com/news/business-26442612.
  7. Beaud, M. (2016). Kapitalizmin tarihi: 1500-2010 (F. Başkaya, Çev.). Yordam Kitap.
  8. Becker, M. (2013a). Ecuador’s buen vivir socialism. Burbach, r. M. Fox & F. Fuentes (Ed.), Latin America’s turbulent transitions: The future of twenty-first-century socialism içinde (ss. 115–128). Zed Books.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eşitsizlik Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

31 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

7 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler

Kaynak Göster

APA
Kışlalıoğlu, C. (2026). Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi. İmgelem, Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, 158-182. https://doi.org/10.53791/imgelem.2007581
AMA
1.Kışlalıoğlu C. Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi. İMGELEM. 2026;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):158-182. doi:10.53791/imgelem.2007581
Chicago
Kışlalıoğlu, Canan. 2026. “Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi”. İmgelem, sy Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler: 158-82. https://doi.org/10.53791/imgelem.2007581.
EndNote
Kışlalıoğlu C (01 Ekim 2026) Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi. İmgelem Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler 158–182.
IEEE
[1]C. Kışlalıoğlu, “Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi”, İMGELEM, sy Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, ss. 158–182, Eki. 2026, doi: 10.53791/imgelem.2007581.
ISNAD
Kışlalıoğlu, Canan. “Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi”. İmgelem. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler (01 Ekim 2026): 158-182. https://doi.org/10.53791/imgelem.2007581.
JAMA
1.Kışlalıoğlu C. Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi. İMGELEM. 2026;:158–182.
MLA
Kışlalıoğlu, Canan. “Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi”. İmgelem, sy Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, Ekim 2026, ss. 158-82, doi:10.53791/imgelem.2007581.
Vancouver
1.Canan Kışlalıoğlu. Meta ile Özne Arasında Doğa: Latin Amerika’da Doğal Kaynak İhracatı ve Yerli Halkların Varoluş Mücadelesi. İMGELEM. 01 Ekim 2026;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):158-82. doi:10.53791/imgelem.2007581

This work licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Please click here to contact the publisher.