Araştırma Makalesi

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR

Cilt: 7 Sayı: 12 31 Mart 2022
  • Cahit Suluk
PDF İndir
TR EN

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR

Öz

Basın yayıncıları, daha önce yatırımlarının karşılığını gazete ve dergi gibi basılı materyal satışından ve reklam gelirinden sağlamaktaydı. Ancak son yıllarda haberin dijitalleşmesi, okuyucunun ve gelirin dijitale kaymasına yol açtı ve bu gelirin büyük bir kısmı basın yayıncılarına dönmedi. Google ve Facebook gibi bilgi toplumu hizmet sağlayıcıları (information society service providers), içerik üretmek yerine başkalarının içeriklerini kullanarak doğrudan veya dolaylı gelir elde etmektedir. Bu “başkaları” arasında basın yayıncıları da vardır. Dijital çağda gazeteler daha çok okunmakla birlikte basın yayıncılarının reklam gelirleri dramatik bir şekilde düşmekte ve bunlar yatırımlarının dönüşünü alamamaktadır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla ilk kez Almanya’da 2009 yılında dijital tehdide karşı çare aranmaya başlanmış olup önce Almanya’da (2013), daha sonra İspanya’da (2014) konuya ilişkin düzenlemeler yapıldı. Anılan düzenlemeler sonuç vermeyince konu Avrupa Birliği (AB) düzeyinde ele alındı. Bu bağlamda AB, telif hukukunu dijital çağa uydurmak için kabul ettiği 2019/790 sayılı Dijital Tek Pazar Yönergesiyle (DSM Directive) basın yayıncılarına (press publicatior) bağlantılı hak statüsü tanıdı (m. 15). Yeni hakların (çoğaltma ve umuma erişimi sağlama/making avaliable to the public) konusu, basın yayınlarıdır (press publications). Anılan haklar, bu yayınları çevrimiçi (online) kullanan bilgi toplumu hizmet sağlayıcılarını hedef aldı. Bu gelişme telif hukuku tarihinde yeni bir aşamayı ifade ediyor. Basın yayıncılarının karşılaştıkları sorunların çözümü bağlamında AB’de tanınan yeni bağlantılı haklar, ilgili çevrelerde yoğun tartışmalara yol açtı. Bu tartışmaların gölgesinde bir yandan dünyada hukuki düzenlemeler (Avustralya gibi) yapılırken, diğer yandan bilgi toplumu hizmet sağlayıcıları, basın yayıncılarıyla görüşmeler yaparak sorunun çözümü için çaba sarf etmeye başladı. Henüz toplu hak takibi gibi temel telif problemlerini çözemeyen ülkemizde, konuya ilişkin ne bir mevzuat ne de uygulama vardır. Çalışmamızda, gerek Almanya ve İspanya tecrübesi ve gerekse AB’deki düzenleme ve bu düzenlemeyi hayata geçiren Fransa tecrübesi dikkate alınarak ülkemizde sorunun çözümüne yönelik öneriler getirilecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ACCC (AUSTRALIAN COMPETITION AND CONCUMER COMMISSION), Digital Platforms Inquiry - Final Report, Australia, June 2019 - (Çevrimiçi) https://www.accc.gov.au/publications/digital-platforms-inquiry-final-report, E.T. 13.1.2022.
  2. AKSU, Mustafa, “Avrupa Adalet Divanının Bazı Kararları Işığında Link Vermeden Dolayı Sorumluluğun Umuma İletim Hakkı Çerçevesinde Değerlendirilmesi”, İKÜHFD, Y.2019, C.18, S.1, s. 33-62.
  3. APLIN, Tanya/BENTLY, Lionel, Global Mandatory Fair Use - The Nature and Scope of the Right to Quote Copyright Works, Cambridge University Press, 2020.
  4. ARMSTRONG, Elizabeth, Before Copyright: French Book - Privilege System 1498-1526, Cambridge University Press, 1990.
  5. ATHEY, Susan/MUBIUS, Markus/PAL, Jeno, The Impact of Aggregators on Internet News Consumption, National Bureau of Economic Research, Cambridge, USA, 2021, (Çevrimiçi) https://www.nber.org/system/files/working_papers/w28746/w28746.pdf, E.T. 11.9.2021.
  6. AYİTER, Nuşin, Hukukta Fikir ve Sanat Ürünleri, 2. Bası, Sevinç Matbaası, İstanbul, 1981.
  7. BARABASH, Igor, “Ancillary Copyright for Publishers: The End of Search Engines and News Aggregators in Germany?”, EIPR, Y. 2013, Vol.35, No.5, s. 242-245.
  8. BENTLY, Lionel/KRETSCHMER, Martin/DUDENBOSTEL, Tobias/MORENO, Clatrava Maria del Carmen/RADAUER, Alfred, Strengthening the Position of Press Publishers and Authors and Performers in the Copyright Directive, European Parliament, Study for the JURI Committee, Brussels, 10 September 2017, (Çevrimiçi)https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2017/596810/IPOL_STU%282017%29596810_EN.pdf, E.T. 27.3.2021 , s. 31(Bently ve diğerleri).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2022

Gönderilme Tarihi

8 Şubat 2022

Kabul Tarihi

1 Mart 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 7 Sayı: 12

Kaynak Göster

APA
Suluk, C. (2022). AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(12), 169-227. https://izlik.org/JA32CK98ZH
AMA
1.Suluk C. AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR. İMHFD. 2022;7(12):169-227. https://izlik.org/JA32CK98ZH
Chicago
Suluk, Cahit. 2022. “AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7 (12): 169-227. https://izlik.org/JA32CK98ZH.
EndNote
Suluk C (01 Mart 2022) AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7 12 169–227.
IEEE
[1]C. Suluk, “AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR”, İMHFD, c. 7, sy 12, ss. 169–227, Mar. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32CK98ZH
ISNAD
Suluk, Cahit. “AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7/12 (01 Mart 2022): 169-227. https://izlik.org/JA32CK98ZH.
JAMA
1.Suluk C. AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR. İMHFD. 2022;7:169–227.
MLA
Suluk, Cahit. “AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 7, sy 12, Mart 2022, ss. 169-27, https://izlik.org/JA32CK98ZH.
Vancouver
1.Cahit Suluk. AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA BASIN YAYINCILARINA TANINAN BAĞLANTILI HAKLAR. İMHFD [Internet]. 01 Mart 2022;7(12):169-227. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32CK98ZH