Kasten Yaralama Suçu Bağlamında Ana ve Babanın Tedip Hakkı

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 1, 255 - 282, 28.06.2025

Ahmet Kılıç

Öz

Çocuk haklarına ilişkin gelişmeler, ana ve babanın çocuk üzerinde icra edebileceği hareketlerin sınırlanması sonucunu doğurmuştur. Böylece tedip hakkının sınırları ve hatta varlığı tartışmalı hale gelmiştir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda tedip hakkını düzenleyen ayrı bir hüküm bulunmamaktadır ve bu kanunun yürürlüğe girmesinden sonra tedip hakkına ilişkin farklı görüşler ileri sürülmüştür. Ceza hukukundaki görüş ayrılığı ise kasten yaralama suçunu oluşturan ve bedensel ceza olarak nitelendirilen hareketlerin tedip hakkı kapsamında kalıp kalmadığı noktasında yoğunlaşmaktadır. Ana ve baba tarafından uygulanan bedensel cezaların tedip hakkı kapsamında kaldığı kabul edilecek olursa kasten yaralama suçu bakımından tipik olan hareketlerin hukuka uygun olduğu, aksi kabul halinde ise bedensel cezaların kasten yaralama suçunu oluşturduğu sonucuna varılacaktır. Her iki kabulün de hem ceza hukukunda hem de özel hukukta pek çok sonuç doğurması, söz konusu mesele için çok yönlü bir değerlendirmeyi gerekli kılar. Meselenin kapsamlı şekilde ele alındığı bu çalışmada, Alman ve İsviçre hukukundaki düzenlemeler ve görüşler ile uluslararası sözleşmelerdeki düzenlemelere de yer verilmiştir. Sonuç olarak ise tedip hakkının basit bedensel cezaları da kapsadığı ve kasten yaralama suçu bakımından bir hukuka uygunluk nedeni olabileceği görüşü savunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Tedip hakkı , kasten yaralama , bedensel ceza , velayet , hakkın kullanılması

Kaynakça

• Akıntürk, Turgut; Ateş, Derya, Türk Medeni Hukuku – Aile Hukuku, 19. Bası, Beta, İstanbul, 2016.
• Akyüz, Emine, “Medeni Kanunun Velayete İlişkin Hükümlerinin Çocuk Hakları Sözleşmesi ve İsviçre Medeni Kanunu Işığında Değerlendirilmesi”, Cumhuriyet’in 75. Yıl Armağanı, İstanbul Üniversite-si Yayınevi, İstanbul, 1999.
• Artuk, M. Emin; Gökcen, Ahmet; Alşahin, M. Emin; Çakır, Kerim, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 16. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2022, (Genel Hükümler).
• Artuk, M. Emin; Gökcen, Ahmet; Alşahin, M. Emin; Çakır, Kerim; Ceza Hukuku Özel Hükümler, 20. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2022, (Özel Hükümler).
• Belgesay, Mustafa Reşit, Türk Kanunu Medenisi Şerhi II: Aile Hukuku İkinci Cilt, 3. Bası, Saka Mat-baası, 1952.
• Bischof, Severin, Stärkung der Kinderrechte als Präventivschutz vor häuslicher Gewalt, Dike Verlag, Zürich, 2016. Botschaft des Bundesrates an die Bundesversammlung über die Änderung des Schweizerischen Zivilgesetzbuches, 05.06.1974.
• Demirbaş, Timur, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
• Díaz y García Conlledo, Miguel, “Zum elterlichen Züchtigungsrecht”, Festschrift für Bernd Schünemann zum 70. Geburtstag, De Gruyter, 2015.
• Dural, Mustafa; Öğüz, Tufan; Gümüş, Mustafa Alper, Türk Özel Hukuku Cilt III Aile Hukuku, 18. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul 2023.
• Ege, Gian, StGB Annotierter Kommentar, Stämpfli Verlag, 2020.
• Eisele, Jörg, Strafrecht Besonderer Teil I, 6. Auflage, Verlag W. Kohlhammer, 2021.
• Elçin-Grassinger, Gülçin, Türk Medeni Kanununda Yer Alan Velayet Hükümleri Kapsamında Küçüğün Kişi Varlığının Korunması İçin Alınacak Tedbirler, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2009.
• Erdem, Mehmet; Makaracı-Başak, Aslı, Aile Hukuku, 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
• Eschelbach, Ralf, Beck’scher Online Kommentar StGB, 60. Edition, C.H.Beck, 01.02.2024.
• Frister, Helmut, Strafrecht Allgemeiner Teil, 9. Auflage, C.H.Beck, 2020.
• Gemalmaz, H. Burak, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde ve Türk Hukukunda Çocuğun Bedensel Cezaya Karşı Korunması, Legal Yayıncılık, İstanbul, 2005.
• General Comment No. 13 (2011) The right of the child to freedom from all forms of violence (CRC/C/GC/13), 18.04.2011.
• General Comment No. 8 (2006) The right of the child to protection from corporal punishment and other cruel or degrading forms of punishment (CRC/C/GC/8), 02.03.2007.
• Gökçen, Ahmet; Balcı, Murat, “Kasten Yaralama Suçu (TCK m. 86)”, Prof. Dr. Feridun Yenisey’e Armağan Cilt 1, Beta, 2014.
• Gropp, Walter; Sinn, Arndt, Strafrecht Allgemeiner Teil, 5. Auflage, Springer, 2020.
• Grünewald, Anette, Strafgesetzbuch Leipziger Kommentar Band 7/1, 12. Auflage, De Gruyter 2018.
• Hakeri, Hakan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 28. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2023.
• Hardtung, Bernhard, Münchener Kommentar zum Strafgesetzbuch Band 4, 4. Auflage, C.H.Beck, 2021.
• Hatemi, Hüseyin; Serozan, Rona, Aile Hukuku, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1993.
• İmamoğlu, S. Hülya, “Yeni Medeni Kanundaki Düzenleme ve Velayete Hakim İlkeler Çerçevesinde Tedip Hakkının Değerlendirilmesi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 54, Sayı 1, 2005.
• Jäger, Christian, “Vom Umgang des Strafrechts mit dem zivilrechtlich verankerten Züchtigungsver-bot”, Festschrift für Ulrich Spellenberg zum 70. Geburtstag, Otto Schmidt/De Gruyter european law pub, 2010.
• Keskin-Kiziroğlu, Serap, “Kasten Yaralama”, Özel Ceza Hukuku Cilt II Kişilere Karşı Suçlar, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017.
• Kılıçoğlu, Ahmet M., Aile Hukuku, 6. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2022.
• Koca, Mahmut; Üzülmez, İlhan, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 8. Baskı, Adalet Yayınevi, An-kara, 2022.
• Köprülü, Bülent; Kaneti, Selim, Aile Hukuku, 2. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1989.
• Kühl, Kristian, Strafrecht Allgemeiner Teil, 8. Auflage, Vahlen, 2017.
• Loppacher, Barbara, “Welchen Schutz bietet das Strafrecht zum Schutz der Kinder vor Misshandlun-gen?”, Ed. Christian Schwarzenegger, Rolf Nägeli, Achtes Zürcher Präventionsforum: Kinder als Op-fer von Kriminalität, Schulthess Verlag, 2015, (Misshandlungen).
• Loppacher, Barbara, Erziehung und Strafrecht, Schulthess Verlag, 2011, (Erziehung). Maurach, Reinhart; Schroeder, Friedrich-Christian; Maiwald, Manfred, Strafrecht Besonderer Teil Teilband 1, 10. Auflage, C.F.Müller, 2009.
• Michel, Margot, “Höchste Zeit für den endgültigen Abschied vom elterlichen Züchtigungsrecht”, recht, 2021/1.
• Mitsch, Wolfgang, “Kinder und Strafrecht”, Juristische Ausbildung, 2017/7.
• Moser, Nicola, “Verschiedene Lebensmodelle - ein Haftpflichtrecht: Kann das gehen?”, Ed. Marc Hürzeler, Frédéric Krauskopf, Personen-Schaden-Forum 2023, Zentrum für Haftpflicht-, Privat- und Sozialversicherungsrecht, 2022.
• Murmann, Uwe, Grundkurs Strafrecht, 6. Auflage, C.H.Beck, 2021.
• Noak, Torsten, “Zur »Abschaffung« des elterlichen Züchtigungsrechts aus strafrechtlicher Sicht”, Juristische Rundschau, 2002/10.
• Nuhoğlu, Ayşe, Aile Düzenine Karşı Suçlar, Beta, İstanbul, 2009.
• Oğuzman, Kemal; Dural, Mustafa, Aile Hukuku, 2. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1998.
• Özbek, Veli Özer; Doğan, Koray; Bacaksız, Pınar, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 18. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
• Özen, Mustafa, Öğreti ve Uygulama Işığında Ceza Hukuku Özel Hükümler-I, 7. Baskı, Adalet Yayı-nevi, Ankara 2023.
• Öztan, Bilge, Aile Hukuku, 5. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2004.
• Postulat Bulliard-Marbach Christine, Schutz von Kindern vor Gewalt in der Erziehung, (20.3185).
• Reyhani-Yüksel, Sera, Velayet Hakkının Anayasal Sınırları, Legal Yayıncılık, İstanbul, 2016.
• Roxin, Claus; Greco, Luís, Strafrecht Allgemeiner Teil Band I, 5. Auflage, C.H.Beck, 2020.
• Ryser-Büschi, Nadine, Familiäre Gewalt an Kindern, Schulthess Juristische Medien, 2012.
• Schöbi, Dominik; Kurz, Susanne; Schöbi, Brigitte; Kilde, Gisela; Messerli, Nadine; Leuenberger, Brigitte, Bestrafungsverhalten von Eltern in der Schweiz. Physische und psychische Gewalt in Erziehung und Partnerschaft in der Schweiz: Momentanerhebung und Trendanalyse, Universität Freiburg, Institut für Familienforschung und -beratung, 2017.
• Stratenwerth, Günter; Bommer, Felix, Schweizerisches Strafrecht, Besonderer Teil I: Straftaten gegen Individualinteressen, 8. Auflage, Stämpfli Verlag, 2022.
• Tandoğan, Haluk, Aile Hukuku Ders Notları, Ankara, 1965.
• Tekinay, Selâhattin Sulhi, Türk Aile Hukuku, 7. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1990.
• Tezcan, Durmuş; Erdem, Mustafa Ruhan; Önok, R. Murat, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 21. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
• Trechsel, Stefan; Geth, Christopher, Schweizerisches Strafgesetzbuch Praxiskommentar, 4. Auflage, Dike Verlag, 2021.
• Tuor, Peter; Schnyder, Bernhard; Rumo-Jungo, Alexandra, Das Schweizerische Zivilgesetzbuch (Tuor/Schnyder/Schmid/Rumo-Jungo), 13. Auflage, Schulthess, Zürich, 2009.
• Usta, Sevgi, Çocuk Hakları ve Velayet, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2012.
• Usta, Sevgi, Velayet Hukuku, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2016.
• Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet, Türk Medeni Hukuku Cilt II Aile Hukuku Cüz: 2, 2. Bası, İstanbul Matbaacılık, İstanbul, 1950.
• Wessels, Johannes; Beulke, Werner; Satzger, Helmut, Strafrecht Allgemeiner Teil, 50. Auflage, C.F.Müller, 2020.
• Wohlers, Wolfgang, Schweizerisches Strafgesetzbuch Handkommentar, 4. Auflage, Stämpfli Verlag, 2020.
• Yıldız, Ali Kemal, “Kasten Yaralama Suçu”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 14, Sayı 28, 2015.
• Yokuş-Sevük, Handan, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 4. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2022.
• Zafer, Hamide, “Kötü Muamele Suçu (TCK m.232) (Aynı Konutta Birlikte Yaşayan Birine Kötü Muamele ve Terbiye Hakkından Doğan Disiplin Yetkisinin Kötüye Kullanılması)”, Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 8, Sayı 1, 2009.
• Zevkliler, Aydın; Cumalıoğlu, Emre; Acabey, Mehmet Beşir, Medeni Hukuk III - Aile Hukuku, Adalet Yayınevi, Ankara, 2024.