Elektronik İhale Uygulamalarının Hukuki Çerçevesi: Danıştay ve Kamu İhale Kurulu Kararları Işığında Bir Değerlendirme

Öz

Elektronik ihale, ihale süresince yapılan tüm işlemlerin Elektronik Kamu Alımları Platformu aracılığıyla elektronik ortama taşınması olarak ifade edilmektedir. Ülkemizde, 2010 yılından itibaren ihaleler EKAP üzerinden elektronik ihale şeklinde gerçekleştirilmektedir. Bu çalışma, elektronik ihale uygulamasının ülkemizdeki gelişimini, elektronik ihale aşamalarını ve elektronik eksiltme uygulamasını, ilgili mevzuat ve Danıştay kararları çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, elektronik ihaleye ilişkin düzenlemelerin büyük ölçüde ikincil mevzuat düzeyinde gerçekleştirildiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda yer almayan bazı hükümlerin yönetmeliklerle düzenlendiği tespit edilmiştir. Danıştay kararları incelendiğinde, kanunda açıkça düzenlenmeyen hususların yönetmelik hükümleriyle değiştirilmesinin veya genişletilmesinin mümkün olmadığı yönünde bir yaklaşımın benimsendiği görülmektedir. Bu çerçevede, elektronik ihale uygulamasına ilişkin hükümlerin kanuni dayanak olmaksızın yönetmeliklerle düzenlenmesinin, normlar hiyerarşisi ilkesine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, normatif analiz ve Danıştay ile Kamu İhale Kurulu kararlarının değerlendirilmesi yöntemiyle yürütülmüştür

Anahtar Kelimeler

• 4734 sayılı Kanun
• Elektronik İhale
• EKAP
• İhale Süreçleri
• Elektronik Eksiltme.

The Legal Framework of Electronic Tendering Practices: An Evaluation in Light of The Decisions of The Council of State and The Public Procurement Board

Öz

Electronic procurement refers to the transfer of all transactions conducted during the procurement process to an electronic environment via the Electronic Public Procurement Platform. In our country, tenders have been conducted electronically via EKAP since 2010. This study aims to examine the development of electronic tendering in our country, the stages of electronic tendering, and the electronic bidding application within the framework of relevant legislation and Council of State decisions. The study found that regulations related to electronic tendering are largely implemented at the secondary legislation level, with some provisions not included in the Public Procurement Law No. 4734 being regulated by regulations. An examination of the Council of State decisions reveals that an approach has been adopted whereby it is not possible to amend or expand upon matters not explicitly regulated by law through regulatory provisions. In this context, it has been concluded that regulating provisions related to electronic procurement through regulations without a legal basis constitutes a violation of the principle of the hierarchy of norms. The study was conducted using normative analysis and evaluation of decisions made by the Council of State and the Public Procurement Board.

Anahtar Kelimeler

• Law No. 4734
• Electronic Tender
• EKAP
• Tender Processes
• Electronic Auction.

Kaynakça

1. Akın, Yeliz Neslihan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda İdari Başvuru Yolları ve Başvuru Ehliyeti, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2019.
2. Akın, Yeliz Neslihan, "Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında 2019 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı Hedefleri Açısından Kamu İhalelerinde Rekabet İlkesi Hakkında Bir Değerlendirme", Anayasa Yargısı, Cilt 36, Sayı 2, 2019, s. 63-109.
3. Akyılmaz, Bahtiyar; Sezginer, Murat; Kaya, Cemil, Türk İdare Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
4. Akkoç, Ali Kemal, "Elektronik İhale Süreci ve Gelinen Son Nokta", İnşaat Sanayi Dergisi, 2013, s. 16-21.
5. Akpınar, Nazife, "4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda Öngörülen Kamu İhale Usulleri (5812 Sayılı Kanun Değişikliği ile Genel Bir İnceleme)", İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 19, Sayı 38, 2020, s. 132-154.
6. Bayram, Simge Demir, Kamu Hizmetinde Dijital Dönüşüm ve E-İhale Süreci, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2023.
7. Çaptuğ, Mehpare, "Hukuki Güvenlik İlkesinin Kavramsal Gelişimi", Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Sayı 17, 2021, s. 133-160.
8. Demirci, Doğukan, İhale Sürecinin Elektronik Ortama Aktarılması ve Ülke Uygulamaları, Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi, Kamu İhale Kurumu, Ankara, 2014.

9. Günday, Metin, İdare Hukuku, İmaj Yayınevi, Ankara, 2017.
10. Gürbüz, Aysun, "E-İhale Kapsamında Avrupa Birliği ve Türk Kamu Alımları'nda Dinamik Alım Sistemi'nin Karşılaştırmalı Analizi", Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, 2019, s. 333-356.
11. Gözler, Kemal; Kaplan Gürsel, İdare Hukuku Dersleri, Ekin Kitabevi Yayınları, Bursa, 2024.
12. Kamu İhale Kurumu Eğitim Dairesi Başkanlığı (2005), Kamu Alımlarında AB ve İngiltere'deki Düzenleme ve Uygulamalar, Ankara.
13. Kamu İhale Kurumu (2021), 2020 Yılı Kamu Alımları İzleme Raporu, Ankara.
14. Melikşah, Yasin, "İdari Yargılama Usulünde Düzenleyici İdari İşlemlerin İhmali Meselesi", İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, Cilt 16, Sayı 1, 1-2, 2013, s. 9-27.
15. Toprak, Eren, Kamu İhale Hukuku: Türkiye'de Kamu İhalelerinin Genel Yapısı ve Hukuki Rejimi, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
16. Yıldız, Hayrettin, "Kamu İhale Kurumu'nun İhale Sürecindeki Kararları ve Yargısal Denetimi", Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 70, Sayı 1, 2021, s. 295-331, https://doi.org/10.33629/auhfd.847545.
17. Yurttakal, Caner, "Türkiye'de Elektronik İhalenin Kamu Alımlarına Etkisi Üzerine Genel Değerlendirme", Kamu İhale Dünyası Dergisi, Cilt 6, Sayı 23, 2021, s. 48-64.
18. Anayasa Mahkemesi GK, 03.06.2021 tarihli ve E. 2020/9 K. 2021/37 sayılı kararı.
19. Danıştay 13. Dairesinin 18/05/2016 tarihli ve E. 2016/1270, K. 2016/1823 sayılı kararı.
20. Danıştay 13. Dairesinin 28/01/2016 tarihli ve E. 2015/6201, K. 2016/6201 kararı.
21. Danıştay 13. Dairesinin 28/01/2016 tarihli ve E. 2016/141, K. 2016/110 sayılı kararı.
22. Danıştay 13. Dairesinin 10/07/2018 tarihli ve E. 2018/1465, K. 2018/2345 sayılı kararı.
23. Danıştay 13. Dairesinin 14/02/2019 tarihli ve E. 2018/3948, K. 2019/410 sayılı kararı.
24. Danıştay 13. Dairesinin 23/09/2020 tarihli ve E. 2020/1771, K. 2020/2256 sayılı kararı.
25. Danıştay 13. Dairesinin 18/05/2021 tarihli ve E. 2021/1146, K. 2021/1760 sayılı kararı.
26. Danıştay 13. Dairesinin 05/07/2021 tarihli ve E. 2021/2845, K. 2021/2635 sayılı kararı.
27. Danıştay 13. Dairesinin 18/03/2021 tarihli ve E. 2021/615, K. 2021/996 sayılı kararı.
28. Danıştay 13. Dairesinin 23/03/2022 tarihli ve E. 2021/5137, K. 2022/1194 sayılı kararı.
29. Danıştay 13. Dairesinin 23/03/2022 tarihli ve E. 2022/409, K. 2022/1195 sayılı kararı.
30. Danıştay 13. Dairesinin 23/03/2022 tarihli ve E. 2022/412, K. 2022/1196 sayılı kararı.
31. Danıştay 13. Dairesinin 08/09/2022 tarihli ve E. 2022/3153, K. 2022/3063 sayılı kararı.
32. Danıştay 13. Dairesinin 30/05/2022 tarihli ve E. 2022/2133, K. 2022/2357 sayılı kararı.
33. Danıştay 13. Dairesinin 08/12/2022 tarihli ve E. 2020/712, K. 2022/4691 sayılı kararı.
34. Kamu İhale Kurulunun 23/09/2013 tarihli ve 2013/UH. I-3741 sayılı kararı.
35. Kamu İhale Kurulunun 03/02/2014 tarihli ve 2014/UH. I-652 sayılı kararı.
36. Kamu İhale Kurulunun 29/04/2015 tarihli ve 2015/UH. II-1192 sayılı kararı.
37. Kamu İhale Kurulunun 03/08/2016 tarihli ve 2016/MK-350 sayılı kararı.
38. Kamu İhale Kurulunun 18/11/2020 tarihli ve 2020/DK. D-373 sayılı kararı.
39. Kamu İhale Kurulunun 22/12/2021 tarihli ve K. 2021/UH. IV-2306 sayılı kararı.
40. Kamu İhale Kurulunun 24/01/2022 tarihli ve K. 2022/DK. D-28 sayılı kararı.
41. Kamu İhale Kurulunun 26/01/2022 tarihli ve K. 2022/UM. II-166 sayılı kararı.
42. Kamu İhale Kurulunun 24/08/2022 tarihli ve K. 2021/UM. I-1018 sayılı kararı.
43. http://ekapakademi.kik.gov.tr/sozluk/#II (Erişim Tarihi: 02.01.2025).
44. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/Raporlar/Kamu_alimlari_izleme_raporu_2020_yilsonu.pdf (Erişim Tarihi: 03.01.2025).
45. https://www2.ihale.gov.tr/Duyurular2012/2003_yili_faaliyet_raporu.pdf (Erişim Tarihi: 06.01.2025).
46. https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/Istatistik/EkapIstatistikleri.aspx (Erişim Tarihi: 07.01.2025).
47. https://www.ihale.gov.tr/Duyuru/306/1_haziran_2019_itibariyle_ihale_dokumanlarinin_idarelerden_satin_alinmasi_uygulamasi_kaldiriliyor.html (Erişim Tarihi: 08.01.2025).
48. https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/Default.aspx?ReturnUrl=%2fekap%2f (Erişim Tarihi: 09.01.2025).
49. http://ekapakademi.kik.gov.tr/elektronik-ihale/#1574634769280-97515e1a-1c49 (Erişim Tarihi: 04.02.2025).
50. https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/DuyuruDetay.aspx?duyuruID=cfd36a8d57146e8926e9a5a26007545550b068af1d9 (Erişim Tarihi: 07.02.2025).
51. https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/gerekceler/kamu-ihale-kanunu-madde-gerekceler/1 (Erişim Tarihi: 18.02.2025).
52. http://ekapakademi.kik.gov.tr/elektronik-ihale/#1574634769280-97515e1a-1c49 (Erişim Tarihi: 20.02.2025).
53. https://www.ihale.gov.tr/Duyuru/712/kamu_alimlarinin_elektronik_ortamda_yapilmasina_iliskin_uygulama_yonetmeliginin_yururluk_tarihi_hakkinda_duyuru.html (RG. 26. 12. 2024, S. 32764) (Erişim Tarihi: 28.02.2025).
54. https://ekap.kik.gov.tr/ekap/Default.aspx (Erişim Tarihi: 02.03.2025).
55. Kamu İhale Kurumu, EKAP Akademi http://ekapakademi.kik.gov.tr/elektronik-ihale/#1574634769280-97515e1a-1c49 (Erişim Tarihi: 05.03.2025).
56. Elektronik İhale EKAP Akademi http://ekapakademi.kik.gov.tr/elektronik-ihale/#1574634769280-97515e1a-1c49 (Erişim Tarihi: 09.08.2025).
57. Elektronik İhale EKAP Akademi http://ekapakademi.kik.gov.tr/elektronik-ihale/#1574634769280-97515e1a-1c49 (Erişim Tarihi: 13.03.2025).
58. Kamu İhale Kurumu EKAP Akademi http://ekapakademi.kik.gov.tr/elektronik-ihale/#1574634769280-97515e1a-1c49 (Erişim Tarihi: 13.03.2025).
59. https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/DuyuruDetay.aspx?duyuruID=d212f49fcb017940b03335cf1c0bcbf0988d0701d7b049c82c0835938bd1c03d (Erişim Tarihi: 20.03.2025).
60. https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/DuyuruDetay.aspx?duyuruID=35551769abe454e7ed7b50a1d9095ea11622e54be823d03a6ad502009cd9697a (Erişim Tarihi: 21.03.2025).
61. https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/Raporlar/2024_yil_sonu_kamu_alimlari_izleme_raporu.pdf (Erişim Tarihi: 14.04.2025).