Platform Çalışmada İşkolunun Belirlenmesi

Öz

Toplu iş hukukunun temel kavramlarından biri işkoludur. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu incelendiğinde; sendikaların kurulmasından üyelik işlemlerine, toplu iş sözleşmesinin kapsam ve düzeyinden yetki tespitine kadar birçok hususun, işyerinin girdiği işkoluna göre belirlendiği görülmektedir. Standart çalışma ilişkilerinde işyerinin girdiği işkolunu tespit etmek görece kolaydır. Zira bu ilişkilerde; işçinin çalıştığı işyeri, işvereni ve işyerinde çalışan işçi sayısı gibi hususlar daha net bir şekilde tespit edilebilmektedir. Ancak standart dışı çalışma ilişkisi olarak kabul edilen platform çalışması söz konusu olduğunda, işkolunun tespitinde çeşitli sorunlarla karşılaşılabilmektedir. Çevrimiçi platform türlerinin çeşitliliği, gerçekleştirilen işlerin birden fazla olabilmesi, çalışanların görevlerini coğrafi olarak farklı konumlardan ifa edebilmeleri ve somut bir işyerinin bulunmayışı gibi etkenler işkolunun belirlenmesinde belirsizliklere yol açabilmektedir. Bu bağlamda makalemizde, Türk toplu iş hukukunda işkolunun belirlenmesinde esas alınan ölçütler göz önüne alınarak, platform çalışmasında işkolu kavramının sınırları çizilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Toplu iş hukuku
• platform çalışma
• işkolu
• işyeri
• sendika

The Determination of Branch of Activity in Platform Work

Öz

The concept of “branch of activity” constitutes one of the fundamental pillars of collective labor law. Under the Trade Unions and Collective Labour Agreement Law, No. 6356, many critical procedures (ranging from the establishment of trade unions and membership transactions to the determination of the scope and authorization of collective labor agreements) are based on the branch of activity of the workplace. While determining the branch of activity is relatively straightforward in standard employment relations, it presents significant challenges in the context of platform work, which is characterized as a non-standard form of employment. Factors such as the diversity of online platforms, the multiplicity of tasks performed, the geographical dispersion of workers, and the absence of a physical workplace lead to uncertainties in determining the applicable branch of activity. In this context, this article aims to delineate the boundaries of the concept of branch of activity in platform work, considering the criteria adopted in Turkish collective labor law.

Anahtar Kelimeler

• Collective labour law
• platform work
• branch of activity
• workplace
• trade union.

Kaynakça

1. Abbas, Büşra, "Atipik Bir Çalışma Biçimi Olarak Evde Çalışma", İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Sayı 52, 2016, ss. 2007-2038.
2. Akın, Levent, "İşkolu Tespitinde İşyeri ve İşletme", Çimento İşveren Dergisi, Cilt 27, Sayı 1, 2013, ss. 42-48.
3. Albayrak Zincirlioğlu, Candan, "İş Hukukunda İşyeri ve İşletme Kavramlarının Önemi", Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Yıl 9, Sayı 34, 2018, ss. 425-450.
4. Aktay, Ahmet Nizamettin; Özdemir Ertürk, Olgu, Toplu İş Hukuku, Yenilenmiş 4. Baskı, Seçkin Yayıncılık, İstanbul, 2024.
5. Akyiğit, Ercan, Toplu İş Hukuku, Güncellenmiş 5. Baskı, Seçkin Yayıncılık, İstanbul, 2024.
6. Aydın, Ufuk; Ezer, Burcu, Bireysel İş Hukuku, Genişletilmiş-Güncellenmiş 8. Baskı, Nisan Kitapevi, İstanbul, 2025.
7. Aykaç, Hande Bahar, "Alt İşveren İlişkisinde Asıl İş-Yardımcı İş Ayrımı", Çalışma ve Toplum Dergisi, Sayı 3, 2015, ss. 95-122.
8. Aykaç, Hande Bahar, "Platform Ekonomisi Çalışması: İş Hukukunda Yarattığı Sorunlar Üzerine Bir Değerlendirme", Sicil İş Hukuku Dergisi, Sayı 44, 2020, ss. 69-95.

9. Bakırcı, Kadriye, "Dünyada Evde Çalışmada Hukuksal Koruma Sistemleri ve Mevzuatı", İktisat Dergisi, Sayı 430, 2002, ss. 63-69.
10. Baycık, Gaye, "6356 Sayılı Kanunun Uygulanması Bakımından Sendikal Örgütlenme Düzeyi ve İşkolunun Belirlenmesi", İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 2014, ss. 209-258.
11. Baycık, Gaye; Doğan, Sevil; Dulay-Yangın, Dilek; Yay, Oğuzhan, "COVİD 19 Pandemisinde Uzaktan Çalışma: Tespit ve Öneriler", Çalışma ve Toplum Dergisi, Sayı 70, Cilt 3, 2021, ss. 1683-1727.
12. Belgin-Boyacı, Nil, Dijital Emek Platformları ve Sendikalar, Türk Metal Sendikası Araştırma ve Eğitim Merkezi, Ankara, 2020.
13. Bell, Mark W., "Toward a Definition of Virtual Worlds", Journal of Virtual Worlds Research, Cilt 1, Sayı 1, 2008, ss. 1-5.
14. Berg, Janine, Income Security in the On-Demand Economy: Findings and Policy Lessons from a Survey of Crowdworkers, International Labour Office, Inclusive Labour Markets, Labour Relations and Working Conditions Branch, Geneva, 2016.
15. Berg, Janine; Furrer, Marianne; Harmon, Ellie; Rani, Uma; Silberman, M. Six, Digital Labour Platforms and the Future of Work, International Labour Office, Geneva, 2018.
16. Bertolini, Alessio; Dukes, Ruth, "Trade Unions and Platform Workers in the UK: Worker Representation in the Shadow of the Law", Industrial Law Journal, Cilt 50, Sayı 4, 2021, ss. 662-688.
17. Bıldırcın, Aybüke Saliha, Dijital Platform Çalışması ve Platform Çalışanlarının Hukuki Konumu, Platon Hukuk Yayıncılık, İstanbul, 2025.
18. Bozkurt-Gümrükçüoğlu, Yeliz, "Toplu İş İlişkileri", Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri'nin İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi Semineri 2021, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2023.
19. Brattlund, Elin, Working Conditions and Sustainable Work-Working Conditions of Online Platform Workers: The Complex Legal Landscape, European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions (Eurofound), 2025.
20. Buendia-Esteban, Ricardo, "How One Idea of Freedom Prevents Platform Workers from Accessing Collective Labour Rights (and How Another Addresses It): Exploring the Inter-American Court of Human Rights Advisory Opinion OC-27/21 and the Chilean Reform on Platform Work", Industrial Law Journal, 2025, ss. 1-26.
21. Canbolat, Talat, "Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerinin Toplu İş Hukukuna İlişkin 2023 Yılı Kararlarının Değerlendirilmesi", Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri'nin İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi 2023, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2025.
22. Caniklioğlu, Nurşen; Kutlu, Melis, "Tele Çalışmada İşyeri Kavramı", İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Yıl 10, Sayı 2, 2024, ss. 119-157.
23. Cherry, A. Miriam, "A Taxonomy of Virtual Work", Georgia Law Review, Cilt 45, 2010, ss. 951-990.
24. Cherry, Miriam A., "Age Discrimination in the On-Demand Economy and Crowdwork", Berkeley Journal of Employment and Labour Law, Cilt 40, Sayı 1, 2019, ss. 29-60.
25. Cherry, Miriam A., "Beyond Misclassification: The Digital Transformation of Work", Comparative Labor Law & Policy Journal, Cilt 37, 2016, ss. 577-603.
26. Cherry, Miriam A., "Working for (Virtually) Minimum Wage: Applying the Fair Labor Standards Act in Cyberspace", Alabama Law Review, Cilt 60, Sayı 5, 2009, ss. 1071-1110.
27. Civan, Orhan Ersun, "İş Hukukunda Uzaktan Çalışma", İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Sayı 26, 2010, ss. 526-573.
28. Corujo, Borja Suárez, "The Sharing Economy: The Emerging Debate in Spain", Spanish Labour Law and Employment Relations Journal, Cilt 6, Sayı 1-2, 2017, ss. 30-41.
29. Countouris, Nicola; De Stefano, Valerio, "Not the Usual Gig: The Personal Scope(s) of Application of Directive 2024/2831 on Improving Working Conditions in Platform Work", European Labour Law Journal, Cilt 16, Sayı 4, 2025, ss. 432-451.
30. Çelebi-Demir, Duygu, "Uzaktan Çalışma İlişkisinin Sosyal Güvenlik Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi", Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 29, Sayı 1, 2023, ss. 596-625.
31. Çelik, İrem, Sendikal Örgütlenmede İşkolunun Belirlenmesi, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2021.
32. Çelik, Nuri; Caniklioğlu, Nurşen; Canbolat, Talat, Özkaraca, Ercüment, İş Hukuku Dersleri, Yenilenmiş 36. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2022.
33. De Stefano, Valerio, "The Rise of the Just-in-Time Workforce: On-Demand Work, Crowdwork, and Labor Protection in the Gig-economy", Comparative Labor Law & Policy Journal, Cilt 37, Sayı 3, 2016, ss. 471-504.
34. De Stefano, Valerio; Aloisi, Antonio, European Legal Framework for "Digital Labour Platforms", European Commission, Publications Office of the European Union, Luxemburg, 2018.