Okul Öncesi Dönemde Geleneksel Çocuk Oyunlarının Yaratıcılık ve Sosyal Konum Üzerindeki Etkileri

Öz

Bu araştırmanın amacı, geleneksel çocuk oyunlarının okul öncesi dönem çocuklarının yaratıcılıkları ve sosyal konumları üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Çalışma grubunda Sinop il merkezindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir ilkokulun anasınıflarına devam eden 35 çocuk yer almaktadır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Hibrit Yaratıcılık Testi ve Seçime Dayalı Sosyometri Tekniği kullanılmıştır. Geleneksel çocuk oyunları programı sekiz hafta boyunca sürmüştür. Programda tanışma etkinliği ile 23 geleneksel çocuk oyunu olmak üzere 24 uygulama yer almıştır. Bulgulara göre deney ve kontrol grubundaki çocukların sözel yaratıcılık ile genel yaratıcılık son test puanları arasında, deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Şekilsel yaratıcılık alt boyutunda iki grup arasında anlamlı düzeyde farklılık olmadığı görülmektedir. Deney ve kontrol gruplarının Sosyal Tercih ve Sosyal Etki son test puanları arasında deney grubu lehine istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık bulunduğu görülmektedir. Geleneksel çocuk oyunları programının çocukların yaratıcılıkları ve sosyal konumları üzerinde olumlu etkisinin olduğu ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Geleneksel Çocuk Oyunları
• Yaratıcılık
• Sosyal Konum
• Okul Öncesi Dönem

The Effects of Traditional Children's Games on Creativity and Social Status in the Preschool Period

Öz

The aim of this research is to examine the effects of traditional children's games on the creativity and social status of preschool children. The study group consists of 35 children attending the nursery classes of a primary school affiliated with the Ministry of National Education in the city center of Sinop. A Personal Information Form, the Hybrid Creativity Test, and the Choice-Based Sociometry Technique were used as data collection tools. The traditional children's games program lasted for eight weeks. The program included 24 applications, consisting of an introductory activity and 23 traditional children's games. According to the findings, a statistically significant difference was determined between the post-test scores of the children in the experimental and control groups in verbal creativity and general creativity, in favor of the experimental group. It is observed that there is no significant difference between the two groups in the figural creativity sub-dimension. A statistically significant difference was found between the Social Preference and Social Impact post-test scores of the experimental and control groups in favor of the experimental group. It can be stated that the traditional children's games program has a positive effect on children's creativity and social status.

Anahtar Kelimeler

• Traditional Children's Games
• Creativity
• Social Status
• Preschool Period

Kaynakça

1. Alıcı, Ş., & Öztapan, A. (2023). Erken çocukluk döneminde x ve z kuşaklarında oynanan geleneksel çocuk oyunları: Kırşehir ili örneği. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 12(2), 761-785. https://doi.org/10.7884/teke.1312784
2. Altın, S. (2023). Geleneksel çocuk oyunlarının 60-72 aylık çocukların sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Aksaray Üniversitesi.
3. Apak, Y. M. (2022). Geleneksel çocuk oyunlarıyla bütünleştirilmiş okul öncesi eğitim etkinliklerinin çocukların bağımsız öğrenme davranışları ile ebeveyn çocuk ilişkisine etkisinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
4. Aydoğdu, F. (2022). Okul öncesi dönem çocuklarının akran ilişkileri ile okula uyumları arasındaki ilişkide öz-düzenleme becerilerinin aracılık rolü. Eğitim ve Bilim, 47(212), 177-195. https://doi.org/10.15390/EB.2022.11353
5. Bay, D. N. (2018). Okul öncesi eğitimde bir kültür aktarımı: Millî oyunlar. E-International Journal of Educational Research, 9(2), 82–104. https://doi.org/10.19160/ijer.398721
6. Bierman, K. L., Heinrichs, B. S., Welsh, J. A., Jones, D. E., & Crowley, D. M. (2025). How a preschool intervention affected high school outcomes: Longitudinal pathways in a randomized-controlled trial. Child Development, 96(3), 1236-1249. https://doi.org/10.1111/cdev.14235
7. Bolat, Y., Öztürk, E. S., Kaya, M. N., & Yayla, Ş. N. (2025). Yeniden tasarlanan geleneksel çocuk oyunlarına yönelik görüşlerin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 620-641. https://doi.org/10.17755/esosder.1538059
8. Charan G. S., Kalia R., Khurana M. S., & Narang G. S. (2024). From screens to sunshine: rescuing children’s outdoor playtime in the digital era. Journal of Indian Association for Child and Adolescent Mental Health. 20(1):11-17. https://doi.org/10.1177/09731342241229845

9. Cohen J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Lawrence Erlbaum Associates. Coie, J. D., Dodge, K. A., & Coppotelli, H. (1982). Dimensions and types of social status: A cross-age perspective. Developmental Psychology, 18(4), 557-570. https://doi.org/10.1037/0012-1649.18.4.557
10. Farahani, N. K. E., & Mirsafi, M. A. H. (2024). The relationship between traditional games and social development in children. Asian Journal of Education and Social Studies 50(7), 700-718. https://doi.org/10.9734/ajess/2024/v50i71499
11. Guilford, J. P. (1950). Creativity. American Psychologist, 5(9), 444–454. https://doi.org/10.1037/h0063487
12. Gülay Ogelman H. (2018). Okul öncesi dönemde akran ilişkileri (3. basım). Eğiten kitap.
13. Gülay Ogelman, H., & Koyutürk Koçer, N. (2024). Okul öncesi dönemde arkadaşlık. Nobel yayıncılık.
14. Gülay Ogelman, H., Koyutürk Koçer, N., & Önder, A. (2023). Examination of 5-6 years old children’s social problem solving skills with according to social status. Theory and Practice in Child Development, 3(1), 1-16. https://doi.org/10.46303/tpicd.2023.1
15. Gülay Ogelman, H., Özdemir, C., & İbiş, Ö. (2025). Okul öncesi öğretmen adaylarının bakış açısından geleneksel çocuk oyunları. Turkish Journal of Primary Education, 10(1), 17-32. https://doi.org/10.52797/tujped.1679498
16. Karakaya, M., & Türkoğlu, B. (2024). Okul öncesi öğretmen adaylarının geleneksel oyunlara yönelik görüşlerinin incelenmesi. IZU Journal of Education, 6(1), 31-52. https://doi.org/10.46423/izujed.1385901
17. Kızıl Yatmaz, A., Gökçe, N., Çok, Y., Erdoğan, B. M., & Avaroğlu, N. (2021). Geleneksel oyunların 3-6 yaş çocukların sosyal-duygusal gelişimleri üzerindeki etkisi. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 4(1), 28-39. https://doi.org/10.52974/jena.895835
18. Kimzan, İ. (2024). Portrait of rejected children: The case of preschool years. Bartın University Journal of Faculty of Education, 13(4), 972-985. https://doi.org/10.14686/buefad.1390408
19. Koçyiğit İnce, G., & Atış Akyol, N. (2025). Covid 19- pandemisinin çocukların oyunlarına etkisine ilişkin öğretmen görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(23), 19-29. https://doi.org/10.29129/inujgse.1355796
20. Kurniati, E. (2006). Program bimbingan untuk mengembangkan keterampilan sosial anak melalui permainan tradisional. Pedagogia: Jurnal Ilmu Pendidikan, 4, 97-214.
21. Lee, S. D., & Lee, K. W. (2002). Integrated Initiative Test Manual. Hakmoonsa.
22. Mukhametshin, A. A., Ushakova, O. B., Mubarakshina, F. D., & Siluyanichev, A. M. (2020). Development of creative abilities in children preschool and younger school age. Universal Journal of Educational Research, 8(12A), 7741-7747. https://doi.org/10.13189/ujer.2020.082561
23. Newcomb A. F., Bukowski W. M., & Pattee L. (1993). Children's peer relations: a meta-analytic review of popular, rejected, neglected, controversial, and average sociometric status. Psychological Bulletin. 113(1):99-128. https://doi.org/10.1037/0033-2909.113.1.99
24. OECD (2025), Education Policy Outlook 2025: Nurturing Engaged and Resilient Lifelong Learners in a World of Digital Transformation, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/c3f402ba-en
25. Özcan, S., & Sakız, H., (2025). Improving social-emotional skills for inclusion through traditional child games, Children and Youth Services Review, 173, 108299. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2025.108299
26. Sümbüllü Y. Z., & Altınışık, M. E. (2016). Geleneksel çocuk oyunlarının değerler eğitimi açısından önemi. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 73-85. https://izlik.org/JA75RR78FS
27. Şepitci Sarıbaş, M., & Sarıbaş, M. (2025). Sözlü ve tekerlemeli geleneksel çocuk oyunlarının okul öncesi dönem çocuklarının sesbilgisel farkındalıklarına etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(1), 1032-1055. https://doi.org/10.37217/tebd.1641847
28. Shen, Q., & Tsai, P. (2023). Effects of family socioeconomic status and educational resources on children's cognitive ability performance based on preschool education perspectives. Revista de Cercetare si Interventie Sociala, 82, 108-118. https://doi.org/10.33788/rcis.82.8
29. Shih, Y.-H., Aslam, M. Z., Pang, P. C.-I., & Manditereza, B. (2025). Implications of creativity for early childhood science education. RA Journal of Applied Research, 11(08), 685–688. https://doi.org/10.47191/rajar/v11i8.03 Torrance, E. P. (1974). Torrance tests of creative thinking. Scholastic Testing Service.
30. Trajkovik, V., Malinovski, T., Vasileva-Stojanovska, T., & Vasileva, M. (2018). Traditional games in elementary school: Relationships of student’s personality traits, motivation and experience with learning outcomes. PLoS One,13(8), e0202172 https://doi.org/10.1371/journal.pone.0202172
31. Türkoğlu, B. & Uslu, M., (2016). Oyun temelli bilişsel gelişim programının 60-72 aylık çocukların bilişsel gelişimine etkisi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 6, 50-68. https://izlik.org/JA92YL98YZ
32. Utar Özkan, S., Şahin, S., & Pancar, Z. (2025). Impact of traditional games on critical and creative thinking in primary school students: a quasi-experımental mixed-methods study. International Online Journal of Primary Education, 14(4), 239-261. https://doi.org/10.55020/iojpe.1780729
33. Whitebread, D., Coltman, P., Jameson, H., & Lander, R. (2009). Play, cognition and selfregulation: What exactly are children learning when they learn through play? Educational and Child Psychology, 26(2), 40-52.
34. Yuvacı, Z. (2017). Okul öncesi eğitim alan 6 yaş çocuklarının yaratıcılık düzeylerinin öğretmenlerinin ve sınıf ortamlarının yaratıcılıklarına göre incelenmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.