Araştırma Makalesi

İNSANAT BAHÇELERİNDEN İNSANAT MEDYAYA: İNSANIN GÖNÜLLÜ TUTSAKLIĞI

Cilt: 10 Sayı: 1 5 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

İNSANAT BAHÇELERİNDEN İNSANAT MEDYAYA: İNSANIN GÖNÜLLÜ TUTSAKLIĞI

Öz

İletişim teknolojileri ile insan hayatının akışı, anlayışı ve düzeni değişmektedir. Kısaca insanlık tarihinin akış yönü değişmiştir. Doğal-fıtri ve ontolojik olan her şey buharlaşmış, anlam yitirilmiş ve insan kendi nefis ve egolarının kölesi haline gelerek amacını kaybetmiştir. Yeni iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin insanların hayatlarını her geçen gün daha fazla kolaylaştırdığı ve özgürleştirdiği düşünülse de insanlık 19.ve 20.yüzyıllarda oldukça popüler olan insanat bahçelerinin 21 yüzyıldaki izdüşümü olan “İnsanat medyalarda” fıtrat dışı bir hayata doğru evrilmektedir. Özellikle sosyal medya araçlarıyla, zaman ve mekân sınırlarını aşarak iletişim, paylaşım ve beğenilme gibi ihtiyaçlarını tatmin etmek üzere her geçen gün bir teşhir alanı haline gelerek ontolojik bir güvensizlik duygusuna mahkûm olmaya başlayarak hayatın medyatikleşmesi diye bir süreç yaşamaya başlamıştır. Bu süreç insanların özgürlükten bahsettikleri ancak aslında özgürlüğün anlamını yitirdiği, insanın haz, hız, ayartı, teşhir peşinde koştuğu, bu özgürlüğün gönüllü bir kölelik olduğu, elektro-dijital insanat medyaların yaratıldığı bir dünyada yaşama arzusu 21. Yüzyıl insanını derinden etkilemektedir. Bu bağlamda Desmond Morris’in “Çıplak Maymun” eserinden yola çıkarak kavramsallaştırdığı insanat bahçeleri karşımıza çıkmaktadır. Hayvanat bahçeleri ile aynı mantığa ve işleyiş düzenine sahip olan insanat bahçelerinde, farklı ırklardan bireyler kafesler içerisinde sergilenmektedir. Çalışma bağlamında da geçmişte üstünlük sağlamak amacıyla kurulan ve insan hak ve hürriyetlerine ve özellikle insan fıtratına aykırı oldukları gerekçesiyle kapatılan insanat bahçelerinin, günümüzde sosyal medya ortamlarında “insanat medya” ile ortaya çıkmakta olduğu varsayımıyla hareket edilmektedir. Sonuç olarak insanların insanat medya ortamlarını, gönüllü sergilenme durumunu kendi hür iradeleriyle, içinde olmaya can atarak doldurdukları görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal medya , İnsanat medya , Gönüllü kölelik , Instagram , Tik-Tok

Kaynakça

  1. Artun, A. (2017). Mümkün olmayan müze: müzeler ne gösteriyor?. İletişim Yayınları.
  2. Aydın, A. F. (2020). Gösteri toplumunun yeni panoptikonu olarak sosyal medya. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3), 2573-2594.
  3. Aydoğan, T. (2025). Sosyal medya bilinçsizliği ve kontrol mekanizması. Genç Mütefekkirler Dergisi, 6(1), 69-87.
  4. Blanchard, P., Bancel, N., Boëtsch, G., Deroo, E., Lemaire, S., & Forsdick, C. (2008). Human zoos: Science and spectacle in the age of empire. Liverpool University Press.
  5. Çalışkan, M., Mencik, Y. (2015). Değişen dünyanın yeni yüzü: Sosyal medya. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (50), 254-277.
  6. Çokyaşa, H. (2021, Eylül 06). Onedio. https://onedio.com/haber/sadece-adi-bile-tuyler-urperten-insanat-bahceleri-ve-en-buyuk-magduru-ota-benga-629032, Erişim Tarihi: 02.01.2023.
  7. Darwin, C. (2013). İnsanın türeyişi. Evrensel Basım Yayın.
  8. Dijk, J. V. (2016). Ağ toplumu. İstanbul: Kafka Kitap.
  9. Gezgin, S., Kırık, A.M. (2018). Dijital çağda iletişim. Suat Gezgin (Ed.), Sosyal medyanın tüketim kültürüne etkisi. Konya: Eğitim Kitapevi.
  10. Hatipoğlu, H. B. (2009). Sosyal medya ve ticaret hayatına etkileri. http://www.cio-club.net/Makaleler/PDF/E-Ticaret_Eylul_09.pdf , Erişim Tarihi: 27.12.2022.

Kaynak Göster

APA
Türkmen, G. N., & Topbaş, H. (2025). İNSANAT BAHÇELERİNDEN İNSANAT MEDYAYA: İNSANIN GÖNÜLLÜ TUTSAKLIĞI. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), 10(1), 255-267. https://doi.org/10.47107/inifedergi.1606629