1963 KLEOPATRA FİLMİNDEKİ "KLEOPATRA" KOSTÜMÜNÜN ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 708 - 730, 12.12.2025

Berna Yıldırım Artaç , Saliha Ağaç

https://doi.org/10.47107/inifedergi.1736532

Öz

Sosyal, kişisel, siyasi olayların veya gelecek ile ilgili tahmin öngörü, hayal gücünün, düşüncenin hayata dair pek çok konunun yansıması olan sinema, toplum kültürüyle etkileşim halindedir. Toplum içerisinde var olan etkileşimleri ise seyircisine yansıtabilme, aktarabilme özelliğine sahiptir. Sinema filmleri incelendiğinde; en etkili anlatım unsurlarının ve ifade araçlarının görsel iletişimi sağlayan kostümler olduğu görülmektedir. Kostümlerin dönemler, insanlar ve çevrelerinde gerçekleşen olaylardan etkilenmesi ve beslenmesi kostümleri filmler için önemli anlatım unsuru haline getirmiştir. Kostümler filmin senaryosunu yansıtan, karakter özelliklerini aktaran etkili ama sözsüz görsel iletişim öğesidir. Görsel iletişime katkı sağlayan sinema ve kostüm birbirleriyle etkileşim ve iletişim halindedir. Bu çalışma ile sinemada kostüm anlatım unsurlarının filmin senaryosunu nasıl desteklediğini ve yansıttığını belirlemek amaçlanmıştır. Çünkü karakter için hazırlanan kostümler karaktere yönelik kişilik, zevk, duygu düşünce gibi bilgilerin aktarılması noktasında seyirci ve film arasında köprü görevi üstlenmektedir. Kostümlerin senaryoya katkısını incelemek için, M.Ö. 69 ile M.Ö. 30 yılları arasında yaşayan Kleopatra’nın (Kleopatra VII) dönemini aktaran ve 1964 yılı en iyi kostüm tasarımı Oscar’ı ödülü alan film Kleopatra filmi incelenmiştir. Çalışma 1963 yapımı Kleopatra filmi ve Kleopatra karakterine ait kostümler ile sınırlandırılmıştır. Kleopatra karakterinin kostümlerinin çözümlenebilmesi için “Doküman Analiz” yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın konusu ile ilişkili yazılı ve görsel materyaller incelenmiştir. Doküman analizinin gerçekleştirilebilmesi için çalışmada, ilgili döneme ait gerçeklik temsiliyetine bakılarak renk, silüet, giysi biçim özellikleri, baş aksesuarları, giysiler üzerindeki süsleme, sembol, işlemeler gibi kavramlar araştırmacılar tarafından geliştirilen görsel analiz yönergesi ile incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda karakterin senaryodaki sahnesine göre oluşturulmak istenilen algıyı renkler, silüet, giysi biçim özellikleri, baş ve diğer aksesuarlar ile sağladığı; süslemelerde yer alan işleme, semboller ile Mısır’ın mistik kavramlarına vurgu yaptığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kostüm , Kostüm Analizi , Sinema Kostümleri , Kleopatra Fimi

ANALYSIS OF "CLEOPATRA" COSTUMES IN THE MOVIE CLEOPATRA 1963

Öz

As a deliberation of social, personal, political events or future predictions, imagination, thought, and a multitude of life matters, cinema is in close interaction with the culture of the society. It can reflect and convey the interactions to its audience. When the movies are at stake, it is observed that the most effective narrative elements and means of expression are the costumes, providing visual communication. The fact that costumes are affected by periods, people, and events occurring in their environment has made costumes a significant narrative element for movies. Costumes are effective visual communication elements reflecting the scenario and conveying character traits. Contributing to visual communication, cinema and costume are interrelated. The objective of this study is to determine how costume narrative elements in cinema support the movie scenario. To elucidate the contribution of costumes, the Oscar-winning movie (1964) based on the Cleopatra era (Cleopatra VII), who lived between 69 BC and 30 BC, was examined. The study primarily focuses on the 1963 film Cleopatra and the costumes worn by the character Cleopatra. The “Document Analysis” method was applied to analyze the character Cleopatra's costumes. Written and visual materials related to the research subject were examined. To perform the document analysis, concepts such as color, silhouette, clothing style features, head accessories, ornaments on clothes, symbols, and embroidery were examined with the visual analysis guideline developed by the researchers, taking into consideration the representation of reality belonging to the relevant period. In concurrence with the obtained data, it was concluded that the character provided the desired perception according to the scene in the scenario with colors, silhouette, clothing style features, head and other accessories; and emphasized the mystical concepts of Egypt with the embroidery and symbols in the ornaments.

Anahtar Kelimeler

Costume , Costume Analysis , cinema costumes , Cleopatra movie

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımızı bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Destekleyen Kurum

bulunmamaktadır

Kaynakça

• Akdemir, D.B. (2025). Kostüme Avantür Türk Sinemasında milliyetçilik inşasında yükselen erotizm: Tarkan film serisi. Turkish Studies, 20(1), 1-18.
• Akpınar, Ş. (2012). Film grameri ders notları.
• Andersson, T. (2011). Costume cinema and materiality: Telling the story of Marie Antoinette through dress. Culture Unbound, 3(1), 101-112.
• Aysoy, S. (1959). Değişik milletler tarihlerinde kedi.osmanlı ve fransız edebiyatında kedi, türkler'de kedi hakkında mevcut inanışlar, hürafeler, hikâyeler, kedi dostlar ı, kedi düşmanları, kedi ve ahlâk. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 1(3-4) 40-66.
• Bergan, R. (2008). Film, Leo China. Ankara: İnkılâp Yayınevi.
• Bozbıyık, Y. (2019). Kadın dış ve üst giyim yaka modellerinin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
• Bozkurt, A. O. (2019). Roma-Mısır ilişkileri (Mö 3. Yüzyıl – Ms 395). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
• Calefato, P. (2004): The clothed body. Oxford: Berg Publishers.
• Çağan, M. (1997): Rengi rengine - renklerin etkisi. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
• Çekinmez, V. (2010). Farklı kültürlerde renklerin anlamları. Ankara: T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi Yayını.
• Çoban, O. (2009). İtalyan sinemasının tarihe bakışı. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
• Özonur Çöloglu, D. (2006). Sinemada bir anlam yaratma süreci olarak renk ve Krzystof Kieslowski’nin "üç renk: mavi, beyaz, kırmızı" üçlemesi. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, 8, 154-170.
• Dilek, Y. (2021). Eski Yakındoğu’da göz sembolizmi ve düalizm: Mezopotamya, Mısır ve İsrail. Turkish Journal of History, 74, 1-30.
• Doğan, E. (1979). 100 soruda sosyoloji el kitabı. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
• Ertürk, N., Kipöz, Ş., Civitçi, Ş., Üreyen, M.E., Kanışkan, E., & Kağnıcıoğlu, H. (2013). Moda tasarım. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
• Freeman, C. (2003). Mısır, Yunan ve Roma Antik Akdeniz uygarlıkları (Çev: S. K.Angı), Ankara: Dost Kitabevi.
• Güneş, A. (2002). Temel bilgi teknolojileri. Eskişehir. Anadolu Üniversitesi.
• Güzel, E. (2024). Siyasi strateji bağlamında VII. Kleopatra ve Caesar’ın Nil Seyahati. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 63, 73-84.
• Halse, A. O. (1968). The use of color interiors. New York: Mc Graw Hill.
• Karakoç, O. (2008). Sinemada renk olgusu “ Ölümsüz”. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
• Kavasoğlu, R. (2021). Renk. İstanbul: İKSAD Publishing House.
• Kırık, A. M. (2014). Sinemada renk öğesinin kullanımı: renk ve anlatım ilişkisi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 2(6), 71-83.
• Martel, C. (1995). Ben enerjiyim. İstanbul: Arion Yayınevi.
• Mazlum, Ö. (2015). Rengin kültürel çağrışımları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31, 125-138.
• Odabaş, B. (2012). Yeni Gerçekçi ve Yeni Dalga Sinemaları’nda kentsel tema. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 24,187-197.
• Özçalık, M. (2017). Importance of lotus flower in different cultures and comprehensively explain the use of it in landscape design. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi 2017/10.
• Özdemir, C. (2009). Bir kimlik bunalımının yansımaları: Recep İvedik filminin sosyolojik analizi. Sosyoloji Derneği, 6. Ulusal Sosyoloji Kongre Bildirisi, 2009, http://www.sosyolojidernegi.org.tr/kutuphane/icerik/ozdemir_cevdet. Pdf.
• Özdemir, T. (2005). Tasarimda renk seçimini etkileyen kriterler. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 391-401.
• Pamuk, B. (2007): Giysi moda eğilimlerini etkileyen faktörler ve bir model önerisi (1940-2007) yılları arası basılı yayında örnek uygulama). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara
• Salman, D. (2012). Oscar Wilde’ın Salome karakteri; feminist mi feminen mi? Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 141-159.
• Soygüder Baturlar, Ş. (2013). “Bir dil olarak “sarı” rengin anlamı ve “sarı basın” neden “sarı”? NWSA Academic Journals 8(2),184-206. 10.12739/NWSA.2013.8.2.4C0164
• Sümer, N. (2016). Dinsel ve mitolojik bir sembol olarak bazı kültürlerde yılan. The Journal of Academic Social Science Studies 2(43), 275-275.
• Şener, T., & Dündar, N. (2018). Tiyatro için kostüm tasarım sürecinin analizi. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 7(41), 61–70.
• Taşdöner, K. (2021). Roma yönetimine geçişte mısır’daki hukuksal değişimler (İÖ 30-İS 14). Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (37), 450-469.
• Yağcı, M. İ., and İlarslan, N. (2010). Reklamlarin ve cinsiyet kimliği rolünün tüketicilerin satin alma davranışları üzerindeki etkisi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 11(1), 138-155.
• Yaşar, Z. (2019). Mısır pantheonu. Çömlek arkeoloji Dergisi, 19(19),27-29.
• Yıldırım Artaç, B. (2023): Dijital oyun karakter-kostüm çözümlemesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara.
• Yıldırım, A., and Şimşek, H. (2008): Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık
• Yılmaz, C. (2020). Hatşepsut: Naibelikten firavunluğa yürüyen bir kraliçe. OANNES-Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 277-300.
• Yılmaz, S. (2019). Hermes’in Eski Mısır ve Helen dünyasından islam coğrafyası ve Anadolu’ya yolculuğu. Lectio Socialis, 3(1), 21-46.
• Yüce, T. (2005). Sinema ve edebiyat türleri arasında görülen etkileşimler. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 1(2), 67-74.
• Web References
• Ancient Egypt Online (2010). Sobek. https://ancientegyptonline.co.uk/sobek/, Erişim Tarihi: 04.03.2012. Common Sense Media (1963). Kleopatra (1963). https://www.commonsensemedia.org/movie-reviews/cleopatra-1963, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• Egyptian Museum (2025). Deities in Ancient Egypt – Thoth. https://egyptianmuseum.org/deities-thoth. Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• Egyptianstreets (2020). A Closer Look at Hollywood’s Historical Accuracy in the 1963 Film ‘Cleopatra’. https://egyptianstreets.com/2020/10/17/a-closer-look-at-hollywoods-historical-accuracy-in-the-1963-film-cleopatra/, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• Eski Mısır (). Sfenksler. http://www.eskimisir.com/sfenksler.html, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• Evrensel (2023). Antik Mısırlılar, İbis kuşları ve antik DNA. https://www.evrensel.net/yazi/85149/antik-misirlilar-ibis-kuslari-ve-antik-dna, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• İslam & İhsan (2023). Kur’an’da Anlatılan Hüdhüd Kuşunun Hikayesi. https://www.islamveihsan.com/kuranda-anlatilan-hudhud-kusunun-hikayesi.html, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• İslam Ansiklopedisi (2025). Hudhud. https://islamansiklopedisi.org.tr/hudhud, Erişim Tarihi: 04.03.2012. Metmuseum (2024). Hatshepsut in a Devotional Attitude.
• https://www.metmuseum.org/art/collection/search/544446, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• Nereye (2022). Sobek- Antik Mısır’ın Gizemli Timsah Tanrısı. https://nereye.com.tr/sobek-antik-misirin-gizemli-timsah-tanrisi/#google_vignette, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• Tarih Pedia (2025). Thot. https://www.tarihpedia.com/misir_tanrilar_thot, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• Tarih Pedia (2025). Bast. http://www.tarihpedia.com/misir_tanrilar _bast.html, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• Tarih Pedia (2025). İsis. https://www.tarihpedia.com/misir_tanrilar_isis/, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• World History (2025). İbis. https://www.worldhistory.org/search/?q=ibis, Erişim Tarihi: 04.03.2012.
• Worldhistory (2018). Kleopatra. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-866/kleopatra/, Erişim Tarihi: 04.03.2012.