MİT, TOTEM ve AKRABALIK SİSTEMLERİ EKSENİNDE WOLF TOTEM FİLMİNİN ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 493 - 508, 12.12.2025

Mehmet Uluç

https://doi.org/10.47107/inifedergi.1736781

Öz

Mit, totem ve akrabalık sistemleri kültürel aktarımın kuşaktan kuşağa geçmesini sağlayan önemli araçlardandır. Antropolojinin en önemli çalışma alanlarından olan mit, totem ve akrabalık sistemleri her ne kadar antropolojinin öncelikli araştırma konuları arasında yer almış olsa bile sinema başta olmak üzere diğer pek çok alanda da önemli kabul edilmektedir. Bu nedenle sinema, tıpkı antropolojik çalışmalarda olduğu gibi sahip olduğu görsel ve işitsel tekniklerin kullanılmasıyla birlikte toplumsal yapıların aktarılmasında ve anlaşılmasında önemli bir role sahiptir. Dolayısıyla sinema sadece insanları eğlendiren bir araç olarak değil, aynı zamanda toplumları tanıtan, eğiten, toplumsal yapıların bünyesinde barındırdığı kültürel değerleri ve kodları anlaşılır kılan bir özelliğe sahiptir. Bu bağlamda sinemanın tanıtıcı ve öğretici yönünün bilinmesi önem arz etmektedir. Çalışma, filmdeki sosyal ilişkilerin, akrabalık ilişkilerinin, mitolojik ve totemik unsurların tespit edilerek Claude Levi Strauss’un yapısalcılığı çerçevesinde analiz edilmesini amaçlamaktadır. Çalışma, amaca yönelik örneklem olarak seçilen Wolf Totem filmi ile sınırlandırılmıştır. Bu doğrultuda yapısal antropoloji çalışmaları ve Claude Levi Strauss’un yapısalcılık anlayışına göre Jean-Jacques Annaud’ın yönetmenliğini yaptığı Wolf Totem (2015) filminin analizi yapılmıştır. Yapılan analizlerde yapısalcı yöntem ve söylem analizi yöntemi birlikte kullanılmıştır. Her iki yöntemin birlikte kullanılmış olması, yapısalcılık ekseninde elde edilen verilen söylem boyutunun da değerlendirilmesini mümkün kılmıştır. Bu bağlamda mitolojik ve totemik unsurlar ile birlikte akrabalık sistemlerinin de filmde nasıl temsil edildiği ortaya konmuştur. Yapılan analizler neticesinde elde edilen bulgulara bakıldığında sosyal ilişkilerin kurt totemi üzerinden inşa edildiği tespit edilmiştir. Özellikle Moğolların kurt ile kurmuş oldukları ilişkinin bir sonucu olarak kurttan savaş taktiklerini öğrenmeleri ve bu taktikleri kendi yaşamlarında uygulamaları totemik inancın somutlaştırılmış örneklerinden birini oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Wolf Totem , yapısalcılık , mit , totem , akrabalık sistemleri , Claude Levi Strauss

AN ANALYSIS OF THE FILM WOLF TOTEM IN THE CONTEXT OF MYTH, TOTEM, AND KINSHIP SYSTEMS

Öz

Myth, totem, and kinship systems are key instruments for transmitting culture across generations. While central to anthropology, they are also considered significant in many other fields, especially cinema. Therefore, cinema, like anthropological studies, plays an important role in the transmission and understanding of social structures through the use of visual and auditory techniques. Thus, cinema is not only a tool that entertains people, but also one that introduces and educates societies, making the cultural values and codes inherent in social structures understandable. In this context, it is important to be aware of the informative and educational aspects of cinema. This study aims to analyze the social relationships, kinship relationships, and mythological and totemic elements in the film within the framework of Claude Levi Strauss's structuralism. The study is limited to the film Wolf Totem, which was selected as a sample for this purpose. In this direction, the film Wolf Totem (2015), directed by Jean-Jacques Annaud, was analyzed according to structural anthropology studies and Claude Levi Strauss's understanding of structuralism. Both the structuralist method and the discourse analysis method were used in the analysis. The combined use of both methods made it possible to evaluate the discourse dimension of the data obtained within the framework of structuralism. In this context, it was revealed how kinship systems were represented in the film along with mythological and totemic elements. The findings obtained as a result of the analysis reveal the ways in which social relationships are represented through the wolf, which is depicted as a totem. In particular, the Mongols' relationship with and identification with the wolf, as a result of which they learned war tactics from the wolf and applied these tactics in their own lives, is one of the concrete examples of totemic belief.

Anahtar Kelimeler

Wolf Totem , structuralism , myth , totem , kinship systems , Claude Levi Strauss

Kaynakça

• Armstrong, K. (2017). Mitlerin kısa tarihi (D. Şendil, Çev.). Alfa Yayınları.
• Arnheim, R. (2002). Sanat olarak sinema (R. Ünal, Çev.). Öteki Yayınları.
• Chatman, S. (2008). Öykü ve söylem: Filmde ve kurmacada anlatı yapısı (Ö. Yaren, Çev.). De Ki Yayınları.
• Çolak, F. (2024, 11-13 Haziran). Köpek ata mitiyle bağlantılı iki masal (Sempozyum sunumu). XI Beynəlxalq Türk Dünyası Araşdırmaları Simpoziumu, Bakı, Azerbaycan.
• Çöm, Ş. (2023). Sinema ve mitoloji ilişkisi çerçevesinde Alev almış bir genç kızın portresi filminin analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(86), 584-597.
• van Dijk, T. A. (2017). Discourse and power. Palgrave Macmillan.
• Eliade, M. (2017). Mitler, rüyalar ve gizemler (C. Soydemir, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
• Foucault, M. (1987). Söylemin düzeni. Hil Yayınları.
• Freud, S. (2012). Totem ve tabu. Alter Yayıncılık.
• Goswami, M. (2018). Totemism and tribes: A study of the concept and practice. Adroitic, 3, 72-74.
• Gültekin, A. K. (2017). Antropolojik açıdan aile, evlilik ve cinsellik. Bilim ve Gelecek, 162, 74-81.
• Gündoğan, R. (2021). Mitoloji ve sinema ilişkisi. Westworld evreni: “Uyanışlar, bilinç ve tanrılaşma düşüncesi”. Klaros Yayınları.
• Haddon, A. C., & Rivers, W. H. R. (1904). Totemism. Reports of the Cambridge Anthropological Expedition to Torres Straits: Sociology, magic and religion of the Western Islanders, 153-193.
• Holy, L. (2016). Antropolojinin akrabalık yaklaşımları (Ç. Enneli, Çev.). Heretik Yayınları.
• Hopkins, E. W. (1918). The background of totemism. Journal of the American Oriental Society, 38, 145-159.
• İlhan, F. (2014). Efsane ve mitlerin işlevleri ve modern toplumdaki yansımaları: Sarıkız efsanesi örneği (Yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Jevons, F. B. (1899). The place of totemism in the evolution of religion. Folklore, 10(4), 369-383.
• Kaçar, F. (2022). Anaakım Türk komedi sinemasında stereotip olgusu: Mahsun Kırmızıgül’ün filmlerinde stereotip ve klişelerin analizi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(2), 685-698.
• Karakurt, D. (2011). Türk söylence sözlüğü [e-kitap]. https://dn790007.ca.archive.org/0/items/Turk-Soylence-Sozlugu/TurkSoylenceSozlugu.pdf
• Obadia, L. (2012). Le totémisme, «Aujourd’hui»?. Anthropologie et Sociétés, 36(1), 279-295.
• Panoff, M. (1970). Marcel Mauss’s The gift revisited. Man, 5(1), 60-70.
• Rosenberg, D. (2003). Dünya mitolojisi: Büyük destan ve söylenceler antolojisi (A. U. Cüce, B. Odabaşı & E. Cen, Çev.). İmge Kitabevi.
• Segal, R. A. (2012). Mit. Dost Kitabevi.
• Service, E. R. (1980). Avcı-toplayıcı toplumlarda evlilik ve akrabalık. Antropoloji, 12, 213-225.
• Sjoberg, G. (2002). Sanayi öncesi kenti, 20. yüzyıl kenti (B. Duru, Çev.). İmge Yayınevi.
• Spencer, J. (2005). Literary relations: Kinship and the canon 1660-1830. OUP Oxford.
• Lévi-Strauss, C. (2012). Yapısal antropoloji (Çev. A. Kahiloğulları). İmge Kitabevi.
• Lévi-Strauss, C. (2013). Mit ve anlam (G. Y. Demir, Çev.). İthaki Yayınları.
• Lévi-Strauss, C. (2018). Günümüzde totemizm (K. Akbaş, Çev.). Nora Yayınları.
• Sözen, E. (1999). Söylem: Belirsizlik, mübadele, bilgi/güç ve refleksivite. Paradigma Yayınları.
• Sözen, M. (2024). Yapısalcı yöntem açısından Ateşin Düştüğü Yer filmine ilişkin bir değerlendirme. The Journal of Academic Social Science Studies, 30(8), 609-624.
• Syeitkhan, S. (2024). Türk ve Moğol coğrafyasında hayvan damgaları (Doktora tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Talas, M. (2004). Mehmet Eröz’de Türklerde totemizm izleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 16, 283-289.
• Thomas, G. F. (1939). Myth and symbol in religion. Journal of Bible and Religion, 7(4), 163-171.
• Tüfekçi, E. M. (2003). Yapısalcı yöntem ve uygulama alanları. Tiyatro Araştırmaları Dergisi, 17(17), 50-66.
• Tülüce, H. A. (2022). Bireysellik ve toplumsallık bağlamında modern bireyin anlam arayışı. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 5(3), 305-312.
• Türten, B., Kopuz, S., & Yılmaz, E. (2023). Tüketim kültürü ve izleyici emtiası perspektifinden They live filmi çözümlemesi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(2), 1765-1782.
• Vernant, J. P. (1963). Lévi-Strauss (Claude) Le totémisme aujourd'hui. Archives de Sciences Sociales des Religions, 16(1), 184-185.
• Worsley, P. M. (1955). Totemism in a changing society 1. American Anthropologist, 57(4), 851-861.
• Yaşar, İ. H., & Altincik, H. (2018). Türkiye Cumhuriyeti bakanlıklarının web sitelerinin halkla ilişkiler bağlamında değerlendirilmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (55), 224-236.
• Yaşar, İ. H., & Uğurhan, Y. Z. C. (2021). Sosyal medyada güven ve teyit: Sosyal medya kullanım sıklığı bağlamında bir inceleme. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(1), 32-52.
• Yüksel, A. (1995). Yapısalcılık ve bir uygulama. Gündoğan Yayınları.