MEDYANIN OTOMATİKLEŞEN FORMU: YENİ MEDYA İLKELERİNİN BÜYÜK DİL MODELLERİ İLE YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

Büyük Dil Modelleri’nin (LLM) sadece teknik bir yapay zekâ aracı değil, medya ve iletişim süreçlerini kökten dönüştürebilecek sistemler olup olmadığı sorusundan yola çıkılan çalışmanın amacı, LLM'leri yeni bir medya formu olarak konumlandırmak ve bu teknolojilerin medya mantığı, içerik üretimi ve kullanıcı etkileşimi üzerindeki dönüştürücü etkisini analiz etmektir. Çalışmanın yöntemi, Lev Manovich’in yeni medya kuramının temelini oluşturan beş ilke (sayısal temsil, modülerlik, otomasyon, değişkenlik ve etkileşimlilik) ile LLM’lerin karşılaştırmalı bir analizine dayanmaktadır. Analiz sonucunda, LLM’lerin Manovich’in tüm ilkeleriyle yüksek düzeyde uyum gösterdiği ve bu ilkeleri daha ileri bir seviyeye taşıdığı ortaya konmuştur. Buna ek olarak çalışma kapsamında, Manovich’in "kültürel analitikler" ve "postmedya" gibi kavramlarıyla, mevcut teknolojik dönüşümün beraberinde getirdiği etik, epistemolojik ve politik sorunlar tartışmaya açılmıştır ve LLM’lerin, algoritmik önyargıların yeniden üretilmesi, yaratıcı emeğin dönüşümü, hiper-kişiselleştirme yoluyla kamusal alanın zayıflaması ve gücün teknoloji şirketlerinde merkezileşmesi gibi ciddi riskler taşıdığı vurgulanmıştır. Medyanın ne olduğu kadar neye dönüştüğü sorusunu da gündeme taşıyan çalışma, LLM’lerin hem mevcut medya paradigmalarının sınırlarını zorladığı hem de yeni bir medya rejiminin habercisi olduğu ileri sürülmektedir. Diğer bir deyişle, LLM'lerin yalnızca mevcut bir medya aracına entegre edilebilecek bir teknoloji olmadığı; aksine, farklı medya biçimlerini birleştiren bir "metamedya" olarak işlev gördüğü ve medyanın kendisini teknolojik bir varlık haline getirdiği savunulmaktadır.

This study delves into the critical question of whether Large Language Models (LLMs) are merely advanced technical tools or if they represent systems capable of fundamentally transforming media as we know it. Its primary objective is to firmly position LLMs as a distinct and new form of media, thoroughly analyzing their profound and transformative impact on established media logic, the entire process of content production, and nature of user interaction. The core methodology is built upon detailed comparative analysis, evaluating LLMs against the five foundational principles of new media theory as defined by Lev Manovich: Digital representation, modularity, automation, variability, interactivity. The comprehensive analysis reveals not only that LLMs align seamlessly with all of Manovich's principles but that they actually elevate them to an unprecedented new level. Furthermore, the study critically addresses the significant and multifaceted risks introduced by this technological shift, including reproduction and amplification of algorithmic bias, the profound transformation of creative labor, potential weakening of the public sphere through hyper-personalization, and increasing centralization of power within a few major tech companies. Ultimately, the research argues that LLMs operate as "metamedia," a higher-order medium that actively integrates disparate media forms, transforming media's essence into a programmable, technological entity.