BAŞLIĞINDA “İLETİŞİM” GEÇEN DOKTORA TEZLERİNİN İÇERİK ANALİZİ İLE İNCELENMESİ: 1985-2024 YILLARI ARASI

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 929 - 952, 12.12.2025

Özer Silsüpür , Beyza Beşikci

https://doi.org/10.47107/inifedergi.1738972

Öz

Hayatın her aşamasında insanların karşısına çıkan ve önemli bir kavram olan iletişim, konuları ve sınırları olmayıp farklı yönleriyle de çeşitli disiplinlerin ilgisini çeken bilim alanıdır. Toplumsal konulardaki gelişmeler, bireyin iletişim sürecine yansımakta ve cevaplanması gereken sorular ortaya çıkartmaktadır. Dolayısıyla merak edilen konuları araştırma, öğrenme, ortaya somut veriler koyma ve bilim dünyasına katkı sunma arzusu akademik çalışma sayılarına da yansımaktadır. Bilim insanları ve araştırmacılar tarafından ortaya konulan birçok çalışma yıllar geçtikçe daha da artmıştır. Yaşanan artış bir zaman sonra verilerin yığılmasına ve karmaşıklığa neden olmaktadır. Bu durumun önüne geçilmesi için literatür tarama araçları kullanılmaktadır. Özellikle iletişim gibi geniş kapsamlı çalışma alanı, çok sayıda bilimsel araştırmaya konu olmuştur, lakin iletişim konusunda kapsamlı ve sistematik çalışmanın eksikliği nedeniyle bilgi birikimi dağınık halde görünmektedir. Yapılan çalışmaların tasnif ve kategorize edilmesi literatür için önem taşımaktadır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada, materyallerin toplanması için doküman inceleme yapılmış, veriler, içerik analizi ile kategorize edilmiştir. Başlığında “İletişim” kelimesi geçen doktora tezlerini analiz etmeyi, çalışmaların sistematik ve kapsamlı bakış açısını sunmayı amaçlayan bu çalışmada, 1985-2024 yılları arasında (39 yıl) Ulusal Tez Merkezi’nde yayınlanan 1140 tane doktora tezi incelenmiş ve veriler, 28 Mart-26 Nisan 2025 tarihleri arasında içerik analizi ile ortaya konulmuştur. Elde edilen veriler, SPSS ve Excel programları ile işlenmiş, tablo ve şekil haline getirilmiştir. 39 yıl boyunca iletişim kavramının disiplinlerarası tez başlıklarında yer aldığı tespit edilmiştir. En fazla tezin Marmara Üniversitesi’nde, Sosyal Bilimler Enstitüsünde, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Anabilim Dalında gerçekleştirildiği görülmüştür. En fazla tezin, 2023 yılında ortaya konulduğu ve danışman ünvanının da en fazla Profesör olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

İletişim , doktora tezleri , doküman inceleme , içerik analizi , Ulusal Tez Merkezi

A CONTENT ANALYSIS OF DOCTORAL THESES IN “COMMUNICATION” STUDIES: 1985–2024

Öz

People encounter the vital concept of communication at every stage of life. Communication is not just a social topic with defined boundaries; it is also a scientific field with various facets that attract the interest of different disciplines. Therefore, the eagerness to investigate and understand subjects of interest, produce concrete data and contribute to the world of science is reflected in the quantity of academic work. Such a broad field of study, particularly communication, has been the focus of numerous scientific studies. The number of studies produced by scientists and researchers has steadily increased over the years. Nevertheless, the lack of extensive, systematic studies in communication suggests that this knowledge remains scattered. From this perspective, it’s important to classify and categorize the studies that have been carried out. In this study, which adopted a qualitative research approach, document analysis was conducted to collect materials, and the data were categorized using content analysis. This study aims to analyze doctoral theses with the word “Communication” in their titles and to present a systematic and comprehensive overview of the studies. It examined 1140 doctoral theses published at the National Thesis Centre between 1985 and 2024 (a 39-year period), and the data were revealed through content analysis between March 28 and April 26, 2025. The obtained data was processed using SPSS and Excel software, and then converted into tables and figures. Over the past 39 years, the concept of communication has consistently featured in the titles of interdisciplinary theses. The highest number of these theses were found to have been conducted at Marmara University, specifically within the Public Relations and Promotion Department of the Social Sciences Institute. It has been determined that the highest number of theses were submitted in 2023 and that the highest number of supervisors held the title of Professor.

Anahtar Kelimeler

Communication , doctoral theses , document review , content analysis , National Thesis Center

Kaynakça

• Referans1 Berelson, B. (1952). Content analysis in communication research. Glencoe: The Free Press.
• Referans2 Bowen, A. G. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
• Referans3 Callahan, J. E. (2014). Writing literature reviews: A reprise and update. Human Resource Development Review, 13(3), 271-275.
• Referans4 Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. California: Sage Publications.
• Referans5 Çilingir, A. (2017). İletişim alanında içerik analizi yöntemi kullanılarak yapılan yüksek lisans ve doktora tezleri üzerine bir inceleme. Erciyes İletişim Dergisi, 5(1), 148-160.
• Referans6 Geray, H. (2014). İletişim alanından örneklerle toplumsal araştırmalarda nicel ve nitel yöntemlere giriş. Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
• Referans7 Harwood, T., & Garry, T. (2003). An overview of content analysis. Marketing Review, 3(4), 479-498.
• Referans8 Holsti, O. R. (1969). Content analysis for the social sciences and humanities. Reading, MA: Addison-Wesley.
• Referans9 Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 1277-1288.
• Referans10 İrak, H., & Taşçıoğlu, R. (2021). Türkiye’de iletişim araştırmaları: 1980’lerden günümüze bazı doktora tezleri üzerine nitel bir inceleme. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(25), 111-125.
• Referans11 Krippendorff, K. (1980). Content analysis: An introduction to its methodology. New York: Wesley Publishing.
• Referans12 Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 273-294.
• Referans13 Neuendorf, K. A., & Kumar, A. (2016). Content analysis. G. Mazzoleni içinde, The International Encyclopedia of Political Communication. Hoboken, NJ: John Wiley & Wiley.
• Referans14 Neuman, W. L. (2014). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches. USA: Pearson.
• Referans15 Palmatier, R. W., Houston, M. B., & Hulland, J. (2018). Review articles: purpose, process, and structure. Journal of the Academy of Marketing Science, 46, 1-5.
• Referans16 Prasad, B. D. (2008). Content analysis: A method in social scence research. D. K. Lal Das, & V. Bhaskaran içinde, Research Methods for Social Work (s. 173-193). New Delhi: Rawat.
• Referans17 Rapley, T. (2007). Doing conversation, discourse and document analysis. London: Sage Publications.
• Referans18 Silsüpür, Ö. (2016). Siyasal iletişim aracı olarak Twitter’ın kullanımı: 07 haziran 2015 genel seçimi üzerine bir çalışma. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 4(2), 721-747.
• Referans19 Yaşın, C., Çetin, M., & Sönmez, B. (2017). Halkla ilişkiler alanındaki doktora tezleri üzerinden Türkiye ve ABD’de bilimsel bilginin gelişiminin analizi. Selçuk İletişim, 10(1), 454-480.
• Referans20 Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.