TÜRKİYE’DEKİ HABER SİTELERİNDE EKONOMİK KRİZ KONULU HABERLERİN ÇERÇEVELENİŞİ
Öz
Ekonomik kriz, sayısal verilerin ötesinde toplumsal deneyimler ve yönetsel bağlamlar üzerinden anlam kazanan çok boyutlu bir olgudur. Bu çok boyutlu yapının görünür kılınması ve kamuoyuna aktarılması sürecinde ise medya, krizin hangi yönlerinin öne çıkarılacağı ve hangi bağlamlar içinde anlamlandırılacağı konusunda belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu nedenle ekonomik krizin medyada nasıl temsil edildiği, krize ilişkin nedenlerin, etkilerin ve sorumluluk atıflarının hangi çerçeveler aracılığıyla kurulduğunu anlamak açısından önem taşımaktadır. Nitekim haber, ekonomik kriz gibi olguları yalnızca aktarmakla kalmayıp, onları aynı zamanda belirli çerçeveler aracılığıyla yeniden anlamlandırmaktadır. Bu çalışmanın amacı ise ekonomik krizin Türkiye’deki haber sitelerinde hangi haber çerçeveleri üzerinden sunulduğunu ortaya koymak ve bu çerçevelerin krizi ekonomik, yönetsel ve toplumsal bağlamlar içinde nasıl ele alındığını değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, Ocak 2025 - 19 Ekim 2025 tarihleri arasında Türkiye’deki haber sitelerinde yayımlanan “ekonomik kriz” başlıklı haberler, içerik çözümlemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sürecinde literatürdeki haber çerçeveleme çalışmalarında yaygın biçimde kullanılan genel çerçeveler, konu çerçeveleri, içerik çerçeveleri, yaklaşım düzeyleri, nedensellik çerçeveleri ve coğrafi kapsam alanları gibi değişkenler dikkate alınmıştır. Elde edilen bulgular, ekonomik krizin haberlerde daha çok tematik ve nesnel bir çerçeveyle ele alındığını, krize ilişkin nedenlerin ise ekonomik ve yapısal faktörler etrafında şekillendiğini göstermektedir. Diğer taraftan, politik ve yönetsel unsurların daha sınırlı bir temsile sahip olduğu, sosyal ve eksojen (dışsal) nedenlerin ise ikincil bir konumda kaldığı bulgulanmıştır. Dolayısıyla araştırmanın sonuçları, örneklem kapsamında incelenen ekonomik kriz konulu haberlerde, krizin çoğunlukla yapısal ekonomik dinamikler üzerinden çerçevelendiğini, politik, yönetsel ve toplumsal etkenlerin ise destekleyici bir bağlam içinde ele alındığını ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışmanın, ekonomik kriz konulu haberlerdeki çerçeveleme pratiklerine yönelik bir bakış açısı ortaya koyacağı ve haber-ekonomi ilişkisine yönelik kuramsal tartışmalara haber çerçeveleme perspektifinden katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Althusser, L. (2014). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (7. Baskı). (Çev. A. Tümertekin). İstanbul: İthaki Yayınları.
- Abdulmecid, M. (2023). Rusya-Ukrayna krizini çerçeveleme kuramı bağlamında Global Times’ın Twitter’da sunumu özelinde inceleme. Doğu Asya Araştırmaları Dergisi, 6(11), 65-91.
- Acar, M. (2002). Ekonomik, siyasal ve sosyal kültürel boyutlarıyla küreselleşme: Tehdit mi, fırsat mı?, Liberal Düşünce Topluluğu Dergisi (7), 13-26.
- Arendt, F., Forrai, M. ve Mestas M. (2022). News Framing and preference-based reinforcement: Evidence from a real framing environment during the COVID-19 pandemic. Communication Research, 50(2), 179-204. https://doi.org/10.1177/009365022211021
- Baumann, S. and Majeed, H. (2020). Framing economic inequality in the news in Canada and the United States. Palgrave Communications, 6(42). https://doi.org/10.1057/s41599-020-0418-3
- Bora, A. (2013). Yoksul çocukların medyada temsili, https://bianet.org/haber/yoksul-cocuklarin-medyada-temsili-70342, Erişim Tarihi: 03.11.2025.
- Bulunmaz, B. (2010). Basın işletmelerinin finansal yapısı ve 2001 krizi öncesi ve sonrası reklam gelirlerinin analizi. Maliye ve Finans Yazıları, 1(86), 49-67.
- Cox, A. (2022). News media and the financial crisis. London: Routledge.
- de Vreese, C. H. (2005). News Framing: Theory and Typology. Information Design Journal + Document Design, 13(1), 51-62. https://doi.org/10.1075/idjdd.13.1.06vre
- Doudaki, V., Boubouka, A. and Tzalavras, C. (2016). Framing the Cypriot economic crisis: In the service of the neoliberal vision. Journalism, 20(2), 349-368. https://doi.org/10.1177/1464884916663601