MERHAMET YORGUNLUĞU KAVRAMI ÜZERİNDEN ŞİFA HASTANESİ BASKINI’NIN THE WASHINGTON POST VE THE NEW YORK TIMES’A YANSIMALARINI OKUMAK
Öz
7 Ekim 2023-10 Ekim 2025 tarihlerinde İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları sırasında gerçekleşen Şifa Hastanesi Baskını (18 Mart 2024-1 Nisan 2024), İsrail’in, Filistin’de bir asrı bulan sistematik saldırılarının yeni bir veçhesi olarak dünya kamuoyunun dikkatini bölgede yaşananlara çekmiştir. Bu baskın tüm saldırılar boyunca yaşanan önemli kırılma anlarından birini temsil etmektedir. Bu çalışma, Susan Moeller’in Batı dışı bölgelerde yaşanan krizlerin Batı medyasında, alımlayıcıların merhamet yorgunluğuna düşecekleri bir haber aktarım formülüyle gerçekleştiğine yönelik iddiası üzerinden temellendirilmiştir. Merhamet yorgunluğu kavramı siyasal krizlerdeki ekonomi politik etmenler yerine yaşananların salt insani trajik boyutlarının ön plana çıkarıldığını savunan ve bunun haberlerde manipülatif biçimde gerçekleştiğini belirten eleştirel bir yaklaşımla ortaya konmuştur. Moeller merhamet yorgunluğunun haber metinlerinde ve görsellerinde tekrarlama, sansasyonelleştirme, Amerikanlaştırma olmak üzere üç kategoride gerçekleştirildiği belirtmektedir. Bu çalışmanın amacı, merhamet yorgunluğu ve onun gerçekleştirildiği kategoriler üzerinden Şifa Hastanesi Baskını sürecinde ve hemen sonrasında ABD’nin önde gelen köklü iki gazetesi olan The New York Times ve The Washington Post’un haberlerini analiz etmektir. Mevcut literatürde yaygınlıkla mağdurların medyada ne kadar temsil edildiklerine odaklanan çalışmalar vardır ancak merhamet yorgunluğu kavramı meselenin mağdur temsilinden öte mağduriyete sebep olan nedenlerin araştırılmasında medyanın çok daha büyük bir rolü olduğunu savunur. Dolayısıyla bu çalışma İsrail’in Filistin’de giriştiği soykırımı Filistinlilerin medyada ne kadar yer buldukları üzerinden değil, yer bulduklarında dahi aslında nasıl bir politik manipülasyonun özneleri olduklarını göstermeyi hedeflemektedir. Çalışma kapsamında iki gazetenin 18 Mart 2024-10 Nisan 2024 tarihlerini kapsayan haberlerine abonelik yoluyla erişilmiş olup, saptanan 100 haber MAXQDA nitel analiz programı yoluyla tematik olarak kodlanmış, veriler tematik içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, Şifa Hastanesi Baskını’na ilişkin haberlerin, Moeller’in formülüne uyumlu biçimde, krizin siyasal temellerine yönelik bütüncül analizleri veya savaşı durdurma hususunda kamuoyu oluşturma gibi gazetecilik pratiklerini dışlayıcı bir tutum takındığı tespit edilmiştir. Haberlerde İsrail saldırılarının meşrulaştırıldığı ve yaşanan katliamlar ile soykırımın trajik, bireysel, kaçınılmaz felaketler olarak merhamet yorgunluğuna sebep olacak biçimde sunulduğu gözlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Merhamet Yorgunluğu, Şifa Hastanesi Baskını, Filistin Soykırımı, The New York Times, The Washington Post
Kaynakça
- Ahs, J. W., Eriksson, H. ve Mazaheri, M. (2024). Distant suffering: A concept analysis. International Journal of Nursing Studies, 151, 104720.
- Anadolu Ajansı (2024, 8 Ocak). Celtic taraftarları, Filistin bayrağını Avrupa’da dalgalandırıyor. https://aa.com.tr/tr/dunyadan-spor/celtic-taraftarlari-filistin-bayragini-avrupada-dalgalandiriyor/3103401, Erişim Tarihi: 21.04.2026.
- Boltanski, L. (2004). Distant suffering: Morality, media and politics. Cambridge: Cambridge University Press.
- Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
- Campbell, D. (2012). The myth of compassion fatigue. Erişim adresi: https://www.david-campbell.org
- Chomsky, N. (1993). Medya gerçeği (A. Yılmaz, Çev.). İstanbul: Tümzamanlar Yayıncılık.
- Chomsky, N. ve Pappé, I. (2011). Yaşamla ölüm arasında Gazze (A. K. Saysel, Çev.). İstanbul: BGST Yayınları.
- Chouliaraki, L. (2006). The spectatorship of suffering. London: SAGE Publications.
- Chouliaraki, L. (2009). The mediation of suffering and the vision of a cosmopolitan public. Television & New Media, 9(5), 371–391.
- Collins, L. ve Lapierre, D. (1973). Kudüs… Ey Kudüs (A. Emeç, Çev.). İstanbul: Kronik Kitap.