ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ SÜRECİNDE YEREL BASIN: BOLU ÖRNEĞİ
Öz
Basın, kamuoyunun oluşmasında ve etkilenmesinde tarihin her döneminde rol oynamıştır. Türkiye’nin de demokrasi tarihine bakıldığında siyasiler, basın aracılığıyla kamuoyu oluşturmayı amaçlarken, basın da kendisini iktidara göre konumlandırmıştır. Tek parti döneminde İstanbul ve Ankara’da basılan gazeteler gibi yerel basın da çoğunlukla iktidarın yanında bir söylem kullanmıştır. Bu çalışmada tek parti döneminden çok partili döneme geçiş sürecinde Bolu’da yayınlanan gazeteler incelenmiştir. Bolu’da 1913’te kurulan vilayet matbaası ile yayına başlayan Bolu’nun vilayet gazetesi “Bolu”, 1974 yılına kadar yayınını sürdürmüştür. Cumhuriyetin kuruluşundan 1946 yılına kadar Bolu’da Bolu vilayet gazetesinden başka gazete yayınlanmamıştır. Bolu gazetesi, tek parti döneminde hükümetin genel politikasını destekleyen bir tutum sergilemiştir. Gazete, şehrin yöneticilerinin icraatını anlatmaya ve açık övgüye dayalı bir söylem kullanmıştır. Bolu gazetesinde CHP’ye açık destek veren Kurun ve Ulus gibi gazetelerin reklamlarına da yer verilmiştir. 1946 yılından sonra dönemin iktidarını destekleyen, sahip ve yöneticilerinin aynı zamanda CHP il yöneticisi olduğu Yeşil Bolu ve ardından Güzel Bolu gazeteleri yayınlanmıştır. Bu gazeteler için Cumhuriyet Halk Partisi doğrudan para ve kâğıt yardımı yapmıştır. Sonuç olarak çok partili hayata geçişin ardından yayınlanan gazetelerle basın ortamı çok sesliliğe kavuşmuş, halkın daha farklı kaynaktan haber alabilmesi sağlanmıştır. Ancak iktidarlar değişse de siyasi iradenin basın üzerinde etki kurma isteğinde bir değişiklik olmamıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albayrak, Mustafa (2004). Türk Siyasi Tarihinde Demokrat Parti (1946-1960). Ankara: Phoneix Yayınevi.
- Aliefendioğlu, Yılmaz (2005). Temsili Demokrasinin “Seçim” Ayağı, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı: 60, ss. 71-96.
- Arabacı, Caner (2008) Basın Birliği, içinde: Zülfikar Damlapınar (Ed.) Medya ve Siyaset (ss.79-145). Konya: Eğitim Kitabevi.
- Bağce, Emre (2016). Milli Şef Döneminde İktidar-Basın İlişkisi, içinde: Tolga Yazıcı (Ed.) 1923-1946: Tek Partili Dönem Medya ve Siyaset (ss. 87-126). Kocaeli: Volga Yayıncılık.
- Demir, Şerif (2012). İktidar-Basın İlişkilerinin Türkiye’de Görünümü (1918-1960). International Journal of Social Science, 5 (6), 119-137.
- Eroğul, Cem (2003). Demokrat Parti Tarihi ve İdeolojisi. İstanbul: İmge Kitabevi.
- İnuğur, Nuri (1992). Türk Basın Tarihi. İstanbul: Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Yayını.
- Karaosmanoğlu, Yakup Kadri (1984). Politikada 45 Yıl. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Karpat, Kemal (2010). Türk Demokrasi Tarihi, İstanbul: Timaş Yayınları.
- Kocabaşoğlu, Uygur; Birinci, Ali (1995). Osmanlı Vilayet Gazete ve Matbaaları Üzerine Gözlemler, Kebikeç, Sayı 2.