HERKESİN HERKESİ GÖZETLEDİĞİ TOPLUM: SİBERUZAMDA ALTTAN GÖZETİMİN FARKLI İNŞASI OLARAK SİBER ZORBALIK
Öz
Günümüzde teknolojik ürünlerinin gelişmesi ile gözetim farklı biçimlerde ve adlarda kendini göstermektedir. Artık tek taraflı bir gözetim yerine iktidarın panoptik gözetimini denetleyen, iktidarı sınırlayan yeni araçlar ve düşünce yapıları ortaya çıkmıştır. Alttan gözetim, anti-gözetim, katoptikon gibi farklı kavramlarla toplumun da iktidarı gözetleyebildiği daha eşitlikçi ve demokratik toplum modelleri tartışılmaya başlanmıştır. Ancak toplumun bu farklı gözetim anlayışını nasıl kullandığı oldukça önemli bir sorunsaldır. Toplumun her şeyi gözetleyebildiği alttan gözetimin demokrasiye sağladığı katkı kadar; toplumun toplumdaki diğer bireyleri denetlediği, yönlendirdiği ya da cezalandırdığı yeni bir didaktik gözetleme türü de ortaya çıkabilmektedir. Çoğu zaman siber zorbalıkla karşımıza çıkan bu gözetleme türünde bireyler internet teknolojilerini kullanarak daha eşitlikçi ve demokratik bir toplum yaratmak yerine ticari kaygılar ya da popülerliği tercih edebilmektedir.
Bu çalışma 28 Kasım 2018 tarihinde trafik polisi ile tartışma yaşayan bir kadının görüntülerinin instagram üzerinden yayınlanmasından sonra sosyal medyada olayın nasıl algılandığını gözetim ve zorbalık temaları üzerinden araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırmada amaca yönelik örnekleme uygun olarak seçilen eksisozluk.com sitesi incelenmiştir. Sitede konuyla ilgili açılan 11 başlık ve 1511 entry nitel veri analiz yöntemlerinden biri olan betimsel analiz yöntemi ile açıklanıp yorumlanmıştır. Araştırmanın bulguları doğrultusunda toplumda daha eşitlikçi ve demokratik bir yapı için kullanılan alttan gözetimin henüz benimsenmediği, bununla beraber gözetimin siber zorbalığa varan sonuçlara neden olduğu gözlemlenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akca, Emel B., Sayımer, İdil, Salı, Jale B., ve Başak, Bircan, E. (2014). Okulda Siber Zorbalığın Nedenleri, Türleri ve Medya Okuryazarlığı Eğitiminin Önleyici Çalışmalardaki Yeri, Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırmalar Dergisi, 2(2), 17-30.
- Bauman, Zygmunt. ve Lyon, David (2016). Akışkan Gözetim, Çev: Elçin Yılmaz, 2. Baskı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Betts, Lucy R., Gkimitzoudis, Athanasios, Spenser, Karin A., Baguley, Thom (2017). Examining the Roles Young People Fulfill in Five Types of Cyber Bullying, Journal of Social and Personal Relationships, 34(7), 1080–1098.
- Campbell, Marilyn A. (2005) Cyber bullying: An old problem in a new guise? Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 15.1, 68-76.
- Foucault, Michel (1992). Hapishanenin Doğuşu. Çev: Mehmet Ali Kılıçbay. Ankara: İmge Kitabevi.
- Foucault, Michel (2002). Toplumu Savunmak Gerekir, Çev: Şehsuv Araktaş, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Foucault, Michel (2011). Büyük Kapatılma, Çev. Işık Ergüden ve Ferda Keskin, 3. Baskı, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Fuchs, Christian (2014). Digital Labour and Karl Marx. Routledge.
- Fuchs, Christian (2015). Dallas Smythe and Digital Labor. The Routledge Companion to Labor and Media, 51.
- Ganascia, Jean-Gabriel (2016). Genelleştirilmiş Alttan Gözetim Toplumu, Ed: Himmet Hülür ve Cem Yaşin, Yeni Medya, Kullanıcının Yükselişi İçinde, 184-205, Ankara: Ütopya Yayınevi.