SİNEMANIN TEHLİKELİ BİR SOKAĞI OLARAK NEO-NOIR: BLOOD SIMPLE VE FARGO
Öz
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra toplumsal yaşama kaygı, kaos, şiddet ve öfke gibi duygular hâkim olmaya başlamıştır. Bu durum dünyanın karanlık, güvenilmez ve korku duyulan bir mekân olarak görülmesine neden olmuştur. Modern insanlar arasındaki ilişkileri belirleyen bu ruh hali, Amerikalı yönetmenlerin filmlerinde öne çıkmaya başlamıştır. Böylece karanlık bir atmosfere sahip bu filmler, eleştirmenler tarafından ‘Film Noir’ olarak adlandırılmıştır. Film Noir, dramaturji ve mizansen açısından geleneksel Hollywood yapımı filmlerden belirgin bir şekilde ayrılmaktadır. 1940’lı yıllardan itibaren yaklaşık yirmi yıl boyunca bu türde birçok film yapılmış fakat bir süre sonra yapılan film sayısı düşmüştür. 1970’li yıllara gelindiğinde Film Noir modernize olmuş ve Neo-Noir olarak kavramsallaştırılarak bu türde yeniden filmler yapılmaya başlanmıştır. Neo-Noir, klasik Film Noir’ın temel özelliklerine bağlı kalmakla birlikte belirli noktalarda ondan farklılık göstermektedir. Dolayısıyla bu çalışma, Neo-Noir’ın klasik Film Noir’dan hangi yönlerden farklılaştığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu temel amaç doğrultusunda Neo-Noir’ın öne çıkan yönetmenlerinden Joel ve Ethan Coen Kardeşlerin filmografisinden ‘Blood Simple’ (1984) ve ‘Fargo’ (1996) filmleri amaçsal örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Örneklem olarak belirlenen filmler, türsel eleştiri yöntemine göre ele alınmıştır. Türsel eleştiri, “anlatı, tema, karakterler ve görsel ikonografi” unsurlarına göre yapılmıştır. Türsel eleştiri sonucuna göre her iki filmin temasını da “suç” (cinayet) unsurunun oluşturduğu tespit edilmiştir. Filmlerde Noir türüne uygun olarak “dedektif, kurban, suçlu” gibi temel karakterler bulunmakla birlikte, klasik Film Noir karakterlerinin özelliklerinden ve durumundan farklılaştığı görülmektedir. Çözümlenen filmler “renk, kamera tekniği, estetik tarz, görsel ikonografi, zaman ve mekân tasarımı, sahneleme ve anlatının kurgulanması” açısından da klasik Film Noir’dan ayrılmaktadır. Çalışmada Blood Simple ve Fargo filmlerinin Neo-Noir kapsamında değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abisel, N. (2010). Popüler sinema ve türler. Ankara: İmge Kitabevi.
- Abrams, J. J. (2007). Space, time and subjectivity in neo-noir cinema. M.T. Conard (Ed.), The philosophy of neo-noir. (p. 7-20). Kentucky: The University Press of Kentucky.
- Biro, Y. (2011). Sinemada zaman: Ritmik tasarım; türbülans ve akış. (1. Baskı). (Çev. A. C. Altunkanat). İstanbul: Doruk Yayıncılık.
- Borde, R. ve Chaumeton, É. (2002). A panorama of American 1941-1953. San Francisco: City Lights Books.
- Buscombe, E. (2003). The idea of genre in the American cinema. B. K. Grant (Ed.), Film genre reader III. (p. 12-26). Austin: University of Texas Press.
- Conard, M. T. (2007a). Reservoir Dogs redemption in a postmodern world. M. T. Conard (Ed.), The philosophy of neo-noir. (p. 101-116). Kentucky: The University Press of Kentucky.
- Conard, M. T. (2007b). Introduction. M. T. Conard (Ed.), The philosophy of neo-noir. (p. 1-5). Kentucky: The University Press of Kentucky.
- Dimendberg, E. (2004). Film noir and the spaces modernity. Cambridge, Massachusetts, London: Harvard University Press.
- Fay, J. ve Nieland, J. (2014). Kara film: Sert modernite ve küreselleşme kültürleri. (1. Baskı). (Çev. A. N. Kanıyaş). İstanbul: Kolektif Kitap.
- Glitre, K. (2009). Under the neon rainbow: Colour and neo-noir. M. Bould, K. Glitre ve G. Tuck (Ed.), Neo-noir. (p. 11-27). London, New York: Wallflower Press.