TEDARİK ZİNCİRİNDEKİ BOZULMANIN İŞLETMELERİN STOK SEVİYESİNE ETKİSİNİN STOKÇULUK ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

Technological developments in the world make the competitive conditions of businesses very difficult today. Businesses, which have to ensure their continuity and operate in line with the objectives of the business, have had to constantly engage in market research. In order to compete in the globalizing world, businesses that expand their fields of activity day by day have started to operate on a global scale. Businesses operating both on a national scale and on a global scale, on the one hand, determine consumer interests and demands and present the product produced according to the demand to the consumer, while on the other hand, consumer demands must be determined, analyzed and moved to the production stage. Therefore, businesses need to manage the supply chain process very well. In this study, the reasons that create the bullwhip effect that businesses encounter in the supply chain process and the "stockpiling" accusations made against businesses in this process are examined. In the results of working; It has been determined that events that cause disruptions in the supply chain of enterprises on a global scale, such as Covid-19 and the Ukraine-Russia war, can cause uncontrolled stock levels of enterprises. In addition, due to the uncontrolled stock level, which is also known as the bullwhip effect in the literature, businesses can be accused of stockpiling. It has been evaluated that the experts who will act as experts in the process of prosecuting the enterprises accused of hoarding should take into account the bullwhip effect and prevent the enterprises from being accused unjustly.

Dünyadaki teknolojik gelişmeler günümüzde işletmelerin rekabet koşullarını oldukça zorlaştırmaktadır. Devamlılığını sağlamak ve işletmenin amaçları doğrultusunda faaliyet göstermek durumunda bulunan işletmeler, sürekli olarak pazar araştırması içerisinde bulunmak zorunda kalmışlardır. Küreselleşen dünyada rekabet edebilmek amacıyla faaliyet alanlarını gün geçtikçe genişleten işletmeler adeta küresel ölçekte faaliyet göstermeye başlamışlardır. Gerek ülke ölçeğinde gerek ise küresel ölçekte faaliyet gösteren işletmeler, bir yandan tüketici ilgi ve isteklerini belirleyerek oluşan talebe göre üretilen ürünün tüketiciye sunması işlemini yürütürken diğer yandan tüketici taleplerinin belirlenerek analiz edilmesi ve üretim aşamasına taşınması gerekmektedir. Dolayısıyla işletmelerin tedarik zinciri sürecini çok iyi yönetmesi gerekmektedir. Bu çalışmada işletmelerin tedarik zinciri sürecinde karşılaştıkları kırbaç etkisini oluşturan nedenler ve bu sürçte işletmelere yapılan “stokçuluk” suçlamaları incelenmiştir. Çalışma sonucunda; Covid-19 ve Ukrayna-Rusya savaşı gibi küresel ölçekte işletmelerin tedarik zincirinde bozulmalara neden olan olayların, işletmelerin stok seviyelerinde kontrolsüzlüklere neden olabildiği belirlenmiştir. Ayrıca literatürde kırbaç etkisi olarak da bilinen stok seviyesindeki kontrolsüzlükler nedeniyle işletmelerin stokçuluk yapmakla suçlanabilmektedir. Stokçuluk yapmakla suçlanan işletmelerin yargılanması sürecinde bu konuda bilirkişilik yapacak olan uzmanların kırbaç etkisini dikkate almaları, işletmelerin haksız yere suçlanmalarının önüne geçeceği değerlendirilmiştir.