ÖTEKİLEŞTİRİCİ ÖRGÜTLENMENİN TEHDİT OLARAK GÖRDÜĞÜ DÖRT AHLAKÎ DEĞER: ADALET – HAKKANİYET – EHLİYET VE LİYÂKAT*
Öz
İnsan
ve medeniyetin gelişimi için dört temel ilkeye sıkı sıkıya bağlı kalınması
oldukça önemlidir. Bunlar, ehliyet, liyâkat, adalet ve hakkaniyettir. Bu
nitelikleri kendisinde barındıran toplumlar bireysel ve kurumsal alanda son
derece ileri düzeydedir. Ehliyet ve liyâkatin göz ardı edilerek adam kayırma
üslûbunu benimseyen toplumlarda ahlakî bozulmaların olduğu, buna bağlı olarak
da ilmî ve fikrî gelişimin sekteye uğradığı malumdur. Bu sebepten Kur’an,
insanın insanla ve yaratıcısıyla doğru ve güvenilir bir ilişki kurması için
tevhîd ve adalet ilkesini insanın vicdanına ve medeniyetin merkezine
yerleştirir. Bu hedef, Müslüman bireye, ötekileştirmeye müsaade etmeyen bir
zihniyet ile birlikte gelişimi ve ilerlemeyi esas alan bir perspektif sağlar.
Çünkü ötekileştirme, hem diğerine yaşam hakkı tanımamaya hem de temel ahlakî ve
insanî değerlerin dejenere olmasına neden olan bir sorundur. Değerlerin amacı
dışında işlev gördüğü toplumların bağımsız olması neredeyse imkânsızdır. Şu halde
adalet, birey ve toplumun gelişimine hız katıp koruyan bir güçtür. Bu bakımdan
adalet, hak etmeyeni hak edenle eşitlemek değildir. Herkese layık olduğu
karşılığı vermektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed Emin, Duha’l-İslam, nşr. Mektebetü’n-Nehzati’l-Mısrıyye, Kahire, 2001.
- Ammara, Muhammed, el-İslam beyne’t-Tenvir ve’t-Tezvir, nşr. Daru’ş-Şuruk, Kahire, 2002.
- Aristoteles, Nıkomakhos’a Etik, çev. Saffet Babür, Ayraç Yayınları, Ankara 1997.
- Aristoteles, el-Adale Hakkun ve Kânûnun, (Defatîru Felsefe-el-Hakku ve’-Adâletü içerisinde), ter. Aziz Lazrek-Muhammed Hilâlî, nşr. Dâru-Toubkal, (ys.), 2014.
- Bardakoğlu, Ali, “Ehliyet”, DİA, İstanbul.
- Birsin, Mehmet, İslam Hukukunda İnsan Hakları Kuramı, Düşün Yayıncılık, İstanbul, 2012.
- Câhız Ebu Osman Amr b. Bahr, Tehzîbu’l-Ahlak, tlk. Ebu Huzeyfe İbrahim b. Muhammed, nşr. Dâru’s-Sahabeti- li’t-Turâs, Tanta, 1989.
- Câhız, Ebu Osman Amr b. Bahr, Kitâbu’l-Hayevân, thk. Abdusselam Muhammed Harun, Mısır, 1965.
- Câhız, Ebu Osman Amr bin Bahr el-Kinânî, Felsefetu’l-Ciddi ve’l-Hezl, şrh. ve tkd. Muhammed Ali ez-Zağbi, (ys. ve ts.).
- Cürcânî, Muhammed Şerif, Mucemu’t-Târifat, thk. Muhammed Sıddîk el-Minşâvî, nşr. Dâru’l-Fâdile, Kahire, 2004.