JOHN LOCKE’DA ÖZGÜRLÜK -DOĞA DURUMU VE MÜLKİYET HAKKI BAĞLAMINDA-
Öz
John Locke'dan bahsedildiğinde, onun tabula rasa (boş tahta) ifadesinde anlamını bulan deneysel (duyusal ve tecrübi) epistemoloji akla gelmektedir. Ancak onun en az bu epistemolojik yönü kadar önemli ve etkili olan bir diğer yönü de siyaset felsefesidir. Bu siyaset felsefesinde onun ele aldığı en önemli problem toplumsal sözleşme ve mülkiyet üzerinden temellendirdiği, özgürlük fikridir. Fakat Locke bu özgürlük fikrini insanlığın yaşadığı tarihi süreçler üzerinden değil de daha çok doğa yasası ya da akıl üzerinden temellendirilmiştir. Hâlbuki bir duyumcu olarak onun insanlık tarihinde tecrübe edilen tarihsel gerçeklik üzerinden bir temellendirme yapması beklenirdi. İşte bu makalede, tarihin değişim sürecinde ortaya çıkan yaşam tarzı farklılıklarını dikkate alarak onun politik felsefesini anlaşılabilir hale getirmeye çalışacağız. Bu bağlamda, siyaset felsefesinde birbiriyle yakından ilgili olan aşağıdaki kavramlar yeniden ele alınacaktır: tabiat durumu, doğa yasası, mülkiyet özgürlüğü, devlet, yasa, kuvvetler ayrımı, ticaret ve para. Tarihsel süreçteki gelişmeler ışığında bu kavramlar göz önüne alınıp değerlendirildiğinde, onun özgürlük fikri daha anlaşılır olarak ortaya konacaktır. Bu sayede hem mevcut devlet, hukuk, özgürlük, demokrasi ve siyasette meşruiyet gibi kavramların temelleri gösterilmiş olacak, hem de mevcut demokrasi deneyimimizin ne kadar sıkı bir bütünlük arz ettiği hatırlatılmış olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Akarsu, Bedia, “John Locke’un Devlet Felsefesi”, Felsefe Arkivi, 12. Sayı, 1961, (72-85).2. Bakırcı, Fahri, Locke ’ta Mülkiyet Anlayışı, Babil Yayınları, Ankara, 2004.3. Cevizci, Ahmet, Felsefe Sözlüğü, 6. basım, Paradigma Yayınları, İstanbul, 2005.4. Cevizci, Ahmet, Felsefe Tarihi, 3. basım, Say Yayınları, İstanbul, 2011.5. Çelebi, Emin, John Locke’un İdeler Teorisi Eleştirel Bir İnceleme, Gece Yayınları, Ankara, 2017.6. Değirmencioğlu Yıldız, Burcu, “John Locke’ta Doğa Durumu ve Direnme Hakkı”, Gazi Üniversitesi Hu-kuk Fakültesi Dergisi, C.XX, Sayı 3, 2016, (375-410).7. Locke, John, Hükümet Üzerinde İkinci İnceleme, (çev. Fahri Bakırcı), Ebabil Yayıncılık, Ankara, 2004.8. Magee, Bryan, Felsefenin Öyküsü, çev. Bahadır Sina Şener, Alfa Yayınları, İstanbul, 2017.9. Özcan, Mehmet Tevfik, “John Locke’un Birey Anlayışının Felsefi Temeli”, İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt LII, 52/1-4, Temmuz 2011, (559-586).10. Şeriati, Ali, Medeniyet Tarihi I, (çev.. Ejder Okumuş), Fecr Yayınları, 2. Basım, Ankara, 2013.11. Topdemir, Hüseyin Gazi ve Yavuz Unat, Bilim Tarihi, Pegem Akademi, 2. basım, Ankara, 2009.12. Usta, Sadık, Dünyayı Değiştiren Düşünürler III, Kafka, İstanbul, 2018.13. Çal, Canan, “Ibn Khaldûn And John Locke: A Polıtıcal Interpretatıon Of Socıety – A Road To Prıvate Property”, Yüksek Lisans Tezi, ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Bölümü, Şubat, 2014.14. Yer, Sadi, “Gazali ve İbn Haldun’da Din-Devlet İlişkisi”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri ABD, İstanbul, 2004.15. Rousseau, Jean Jacques, Toplum Sözleşmesi, çev. Vedat Günyol, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2013.16. Aydın, Ayhan, Felsefe Düşünce Tarihi, Pegem Akademi, 6. basım, Ankara, 2011.