YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ SANAT ÜRETİMİNİN PİYASA DEĞERİ VE KOLEKSİYONCULUK DİNAMİKLERİ
Öz
Yapay zekâ (YZ) sanatı, algoritmaların devreye girmesiyle sanat üretimini dönüştürerek değer ve özgünlük konusunda yeni sorular doğurmaktadır. Geleneksel sanattan farklı olarak, YZ sanatında değer algoritmalar, dijital görünürlük ve yatırım beklentileriyle belirlenmekte, bu da koleksiyonculuk alışkanlıklarını değiştirmektedir. Bu çalışma, YZ destekli sanat eserlerinin NFT tabanlı dijital piyasalardaki piyasa değerinin nasıl oluştuğunu ve bu süreçte algoritmalar ile sosyal medya etkileşimlerinin rolünü incelemektedir. Araştırma, YZ sanatının değerinin geleneksel estetikten ziyade dijital görünürlük, sosyal medya etkileşimleri, dijital nadirlik ve sahiplik geçmişiyle belirlendiğini varsaymaktadır. Analizler, NFT sanat pazarının değişken ve spekülatif olduğunu, eserlerin sıklıkla yatırım aracı olarak görüldüğünü göstermektedir. Fiyatlandırmada eserin arkasındaki fikir, teknolojik derinlik, dijital nadirlik ve sanatçının kimliği öne çıkmaktadır. İnsan dokunuşu, YZ sanatına yönelik önyargılara rağmen değeri artırırken, dijital platformlar değer belirlemede önemli bir rol oynamaktadır. Koleksiyoncuların ekonomik getiri, sosyal statü ve sanatçı desteği gibi çeşitli motivasyonlarla YZ eserleri topladığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak YZ sanatı, sanatçının rolünü bir yöneticiye dönüştürmekte; YZ destekli eserlerin değeri, algoritma karmaşıklığı, sanatçı ünü ve sosyal medya ilgisi gibi dış faktörlerle şekillenirken, koleksiyonculuk ekonomik, sosyal ve deneysel unsurları içermektedir.
Anahtar Kelimeler
Yapay zekâ sanatı, Üretken sanat, NFT, Dijital sanat piyasası, Dijital koleksiyonculuk
Proje Numarası
1
Etik Beyan
Bu çalışma, bilimsel araştırma ve yayın etiğine uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmada herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır. İnsan katılımcılarına yönelik bir çalışma yapılmamış olup, etik kurul onayı gerektiren bir durum söz konusu değildir.
Kaynakça
- 1- Abbate, T., Vecco, M., Vermiglio, C., Zarone, V., & Perano, M. (2022). Blockchain and art market: Resistance or adoption? Consumption Markets & Culture, 25(2), 105–123.
- 2- Artut, S. (2019). Yapay zekâ olgusunun güncel sanat çalışmalarındaki açılımları. İnsan ve İnsan, 6(22), 767- 783. 3- Boden, M. A., & Edmonds, E. A. (2009). What is generative art? Digital Creativity, 20(1–2), 21–46.
- 4- Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- 5- Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage Publications.
- 6- Deveci, M. (2022). Yapay zekâ uygulamalarının sanat ve tasarım alanlarına yansıması. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, (9), 118-140.
- 7- Dowling, M. (2022). Is non-fungible token pricing driven by cryptocurrencies? Finance Research Letters, 44, 102097.
- 8- EUIPO. (2022). Impact of artificial intelligence on the intellectual property rights framework. Publications Office of the European Union. https://euipo.europa.eu/ohimportal/en/news/-/action/view/9306487 Erişim: 07.07.2025
- 9- Güney, E., & Yavuz, H. (2020). Yapay zekâ ile sanatsal üretim pratiğinde sanatçının rolü ve değişen sanat olgusu. Sanat ve Tasarım Dergisi, (26), 415-439.
- 10- Henrickson, L., & Mishra, P. (2022). Teaching art with AI: Designing creative learning experiences. International Journal of Education Through Art, 18(1), 45–60.
- 11- Horton Jr, C. B., White, M. W., & Iyengar, S. S. (2023). Bias against AI art can enhance perceptions of human creativity. Scientific reports, 13(1), 19001.https://www.nature.com/articles/s41598-023-45202-3 Erişim: 07.07.2025