Yemek, Gastronomi ve Medya Çerçevesinde Mekân İşaretli Lezzet Tanıtımında Dergilerin Rolü: "Gastronomi Dergisi" Örneği

Öz

Fizyolojik ihtiyacın ötesinde bir anlam taşıyan yemek yeme, insanın varoluşundan itibaren çağlar boyunca yaşanan gelişmelerle diyalektik bir ilişki içerisindedir. Bu ilişki dinamiği, yemeğin toplumların kültürü içerisinde açlığı gidermekten çok daha geniş bir yere işaret ederek, gastronomi disiplinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Yemeğin neredeyse tüm oluşumlarını önemli bir konu haline getiren gastronomi, bu çalışmada ise dışarıda yemek olgusu üzerinden değerlendirilmektedir. Özellikle yaşam standartlarının yükselmesi ve ev içi rollerin değişmesiyle birlikte bir etkinliğe dönüşen dışarıda yemek yeme arzusu, neyin, nerede, neden tüketileceği konusunda bilgi arayışına neden olmaktadır. Bu noktada söz konusu bilgi arayışına cevap verebilecek yayın organları önem teşkil etmekte; dolayısıyla medyanın katkısı devreye girmektedir. Yemeğe dair içeriklerin her geçen gün medya organlarında çoğalmaya başlaması, bu çalışmanın problem edilmesinde etkendir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, elektronik dergi yayıncılığı özelinde, yemek, gastronomi ve medya ilişkisinin dışarıda yemek olgusu üzerinden mekân ve lezzet tanıtımındaki rolüne değinmektir. Bu doğrultuda, ‘gastronomi’ anahtar kelimesiyle yapılan tarama sonucunda, Gastronomi Dergisi örneklem olarak seçilmiştir. Derginin mekân tanıtımındaki rolünü incelemek için gerek nicel gerekse nitel analiz imkânı sunan en uygun yöntem içerik çözümlemesidir. Bu nedenle Ocak 2025 itibariyle Gastronomi Dergisi’nin web sitesindeki son üç sayı içerik çözümlemesiyle incelenmiştir. Dört kategori saptanan bu içeriklerde, ürün/ekipman reklamlarından sonra mekân tanıtımlarının yoğunlukta olduğu bulgulanmıştır. Çoğunlukla mekânlarda sunulanların lezzetine vurgu yapılan tanıtımlarda, Türk mutfağının yanı sıra dünya mutfakları öne çıkmakta, şeflerle/kurucularla yapılan röportajlar yayınlanmakta, menülerdeki ve yeni açılan mekânlardaki yenilikler duyurulmakta, sayfa ve sütun haberlerle içerikler oluşturulmaktadır. Araştırma sonucunda, dergilerin yiyecek-içeceklerle ilgili ürettiği mesajların, estetikleştirilmiş bir yaşam tarzı inşası doğrultusunda, lezzet arayışından mekân atmosferine, konum bilgisinden mutfak seçimine kadar birçok bilgiyi içerdiği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi
• Dışarıda Yemek
• Dergi Yayıncılığı
• Yaşam Tarzı

The Role of Magazines in the Promotion of Place-Marked Flavours within the Framework of Food, Gastronomy and Media: The Example of "Gastronomi Dergisi"

Öz

In recent years, there has been a noticeable increase in people's interest in food and beverage activities, and greater importance has been attached to this phenomenon. In fact, the frequency of content published in mass media recently reveals the prominent place of food in social life. Interest in gastronomy has grown across nearly all platforms, including television, cinema, documentaries, newspapers, books, magazines, and of course, the internet and social media. As a result, gastronomy has gained widespread popularity, leading to what is often referred to as a “gastronomy boom” (Fuste-Forne, 2017, pp. 13–31). The media, which has practically transformed into a producer of gastronomic content, circulates a lifestyle constructed through visuals tailored to global taste and pleasure, also owing to the inherently enjoyable nature of food (Gillespie, 2001, p. 1; Durukan, 2022, p. 12). Today, gastronomy is continuously updated with new information that is easily accessible thanks to technological advancements. The media plays a significant role in the expansion of the food and beverage market, contributing to increased competition and targeting global consumption. It has been noted that the growing presence of food and beverage content in the media is closely related to rising interest in this sector. Undoubtedly, the widespread use of the internet has facilitated the distribution of such content through various formats, and digital publishing has contributed significantly. Electronic magazines, in particular, that offer recommendations for dining out—such as what and where to eat and insights into culinary innovation—have become prominent (Demirer and Özkul, 2022, pp. 181–182; Fuste-Forne, 2017, p. 13). Gastronomy magazines, which hold a distinctive place among thematic publications, have gained attention within the growing field of digital publishing. Improvements in living standards and changes in domestic roles have led to an increase in dining out, which in turn has driven the growth of publications targeting those who aspire to “live well” or seek pleasure in life. Accordingly, magazines that publish gastronomy-focused news, provide information on food and beverage culture, discuss industry developments, and promote dining venues, culinary cultures, and various flavors have emerged (Kutlu, 2018, p. 82). Gastronomi Dergisi is one such example. Based on the findings of the research, Gastronomi Dergisi, which provides guidance on what and where to eat, promotes a wide variety of establishments, including fine dining, casual dining, and fast food venues. A thematic analysis indicates that these promotional articles frequently include detailed location information, which appears consistently across almost all themes. The emphasis on the flavor of the food and beverages offered at these establishments ranks second in importance after location information, except in articles featuring interviews with chefs or founders. Thus, it can be said that Gastronomi Dergisi is a magazine that promotes flavors with branded-place. In contrast, in articles that include interviews with chefs and founders, storytelling takes precedence over the focus on flavor. These narratives highlight both the individuals and the journeys of their establishments. This approach supports the literature that suggests chefs are emerging as key figures in gastronomy and that media planning is increasingly centered around chefs. As Fuste-Forne (2017, p. 215) points out, gastronomy has moved out of the kitchen thanks to celebrity chefs, and as Küçükhan and Şenel (2018, p. 10) note, it has elevated the public image of cooks. Yıldız and Yılmaz (2020, p. 31) emphasize that this trend can be interpreted as an attempt to brand restaurants through their chefs. Another important factor in dining experiences is the type of cuisine offered and how the service is shaped by the relevant culinary culture. Gastronomi Dergisi, which can be viewed as a guide for consumers seeking innovation and variety, frequently includes information about kitchens and even menu contents. For those who value the ambiance and view of a dining venue as much as the food and drink itself, the magazine also features content that caters to these preferences, aiming to create a holistic sense of satisfaction. In summary, Gastronomi Dergisi presents promotional content that aligns with the 5W rules (Tütüncü, 2019, p. 94), offers food and drink advice, and demonstrates the value of magazine reviews as one of the five sources identified by Çakıcı (2021, p. 14). It supports the concept of “information seeking” and utilizes digital publishing to deliver this content. Through its integration of food, gastronomy, and media, Gastronomi Dergisi plays a significant role in the landscape of electronic magazine publishing by promoting location-specific flavors in the digital age.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy
• Dining Out
• Magazine Publishing
• Life Style

Kaynakça

1. Akarçay, E. (2018). Gastronominin toplumsal serüveni: Sosyoloji. İçinde H. Yılmaz (Ed.), Gastronomi ve medya (ss. 253-266). Anadolu Üniversitesi Yayını.
2. Aktaş, C., Çaycı, B. & Çaycı, A. E. (2017). Türkiye’deki Dergilerde QR Kod Kullanım Pratiklerini Belirlemeye Yönelik Bir Alan Araştırması. Intermedia International e-Journal, 4(7), 220-239.
3. Alpyıldız, E., (2022). Dijital kültür çağında geleneksel Türk yemek kültürü ve kuşaklararasılık, Folklor Akademi Dergisi, 5(2), 311-326. https://doi.org/10.55666/folklor.1114729
4. Badem, E. & Öztel, A. (2018). Restoran seçiminde tüketiciyi etkileyen faktörlerin dematel yöntemiyle değerlendirilmesi: bir uygulama. Yönetim, Ekonomi, Edebiyat, İslami ve Politik Bilimler Dergisi, 3(1), 70-89. https://doi.org/10.24013/jomelips.429389
5. Balta Peltekoğlu, F. (1995). Dergiciliğin gelişimi ve Türkiye’de kadın dergileri. Marmara İletişim Dergisi, 9, 113-139.
6. Baudrillard, J. (2016). Tüketim toplumu. (8. Baskı, Çev. H. Deliçaylı & F. Keskin). Ayrıntı.
7. Belge, M. (2018). Tarih boyunca yemek kültürü. (15. basım). İletişim.
8. Berg, B. L. & Lune, H. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (Çev. A. Arı). Eğitim Yayınevi.

9. Beşirli, H. (2010). Yemek, kültür ve kimlik. Milli Folklor, 22(87), 159-169.
10. Cavanagh, S. (1997). Content analysis: Concepts, methods and applications. Nurse Researcher, 4, 5–16.
11. Chaney, D. (1999). Yaşam tarzları. (Çev. İ. Kutluk). Dost.
12. Cohen, E., & Avieli, N. (2004). Food in tourism attraction and impediment. Annals of Tourism Research, 31(4), 755-778. https://doi.org/10.1016/j.annals.2004.02.003
13. Çakıcı, S. (2021). Dışarıda yemek yemede elektronik ağızdan ağıza iletişimin ve sosyal görünürlüğün etkisi. (Tez no. 704239), [Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
14. Çakmak, M. & Kızıldemir, Ö. (2022). Gastronomi ve internet. İçinde S. Şengül & A. Kurnaz (Eds.), Gastronomi ve medya. (ss. 255-280). Detay yayıncılık.
15. Çavuşoğlu, M. (2023). Yöresel Cittaslow şehir lezzetlerinin gastronomi turizmi açısından önemi: Kuzey Kıbrıs örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 7(2), 407-418. https://doi.org/10.32958/gastoria.1368959
16. Çetin, B. (2019). Gastronomi Dergisi. Türkiye Turizm Ansiklopedisi. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/gastronomi-dergisi
17. Çomu, T. & Halaiqa, İ. (2014). Web içeriklerinin metin temelli çözümlemesi. İçinde M. Binark (Der.), Yeni medya çalışmalarında araştırma yöntem ve teknikleri. (ss. 26-88). Ayrıntı.
18. Çaycı, A. E. ve Aktaş, C. (2018). Dijitalden tatmak: Yemeğin “yeni” gastro mekânlardaki seyirlik gösterisinin kültürel Yansımaları. TRT Akademi, 3(6), 710-727.
19. Demirel, O. & Hatırlı, S. A. (2020). Türkiye’de ev-dışı yemek yeme alışkanlığının analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 16(4), 976-988. https://doi.org/10.17130/ijmeb.853587
20. Demirer, D. & Özkul, E. (2022). Gastronomi ve dergiler. İçinde S. Şengül & A. Kurnaz (Eds.), Gastronomi ve medya. (ss. 181-189). Detay yayıncılık.
21. Douglas, M. & Isherwood, B. (1996). The World of goods towards an anthropology of consumption. Routledge.
22. Durukan, D. (2022). Gündelik yaşamda gastronomi, kültür ve medya. Doruk Yayıncılık.
23. Eken, İ. (2014). Kadın erkek dergilerinde eğlence içerikli reklamların ELM’ye göre içerik analizi. E-journal of Intermedia, 1(1), 22-45.
24. Erdoğan, İ. (2012). Pozitivist metodoloji ve ötesi araştırma tasarımları niteliksel ve istatiksel yöntemler. (3. basım). Erk.
25. Featherstone, M. (2013). Postmodernizm ve tüketim kültürü. (3. baskı, Çev. M. Küçük). Ayrıntı.
26. Fuste-Forne, F. (2017). Food journalism: Building the discourse on the popularization of gastronomy in the twenty first century. [PhD Thesis, Universitat Ramon Llull] https://www.tdx.cat/bitstream/handle/10803/404567/Tesi_Francesc_Fuste.pdf;jsessionid=E372761F817852CC1080A76840954BDC?sequence=3
27. Gastronomi Dergisi. (2024, Temmuz/Ağustos). [Sayı 165, e-dergi]. https://www.gastronomidergisi.com/dergiarsiv/165/gastronomi-dergisi-sayi-165.html
28. Gastronomi Dergisi. (2024, Eylül/Ekim). [Sayı 166, e-dergi]. https://www.gastronomidergisi.com/dergiarsiv/166/gastronomi-dergisi-sayi-166.html Gastronomi Dergisi. (2024, Kasım/Aralık). [Sayı 167, e-dergi]. https://www.gastronomidergisi.com/dergiarsiv/167/gastronomi-dergisi-sayi-167.html
29. Geray, H. (2014). İletişim alanından örneklerle toplumsal araştırmalarda nicel ve nitel yöntemlere giriş. Umuttepe Yayınları.
30. Gillespie, C. (2001). European gastronomy into the 21st century. J. Cousins (Ed.). Routledge.
31. Gökdeniz, A., Erdem, B., Dinç, Y. & Uğuz, S. Ç. (2015). Gastronomi turizmi: Ayvalık’ta yerli turistler üzerinde görgül bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(1), 4-29.
32. Harwood, T. G. & Garry, T. (2003). An overview of content analysis. The Marketing Review, 3, 479–498.
33. Kanık, İ. (2016). Gastro medya ve gastro kültürün kavramsal incelemesi. Folklor/edebiyat, 22(88), 83-98.
34. Kesici, M. & Çakır, O. (2020). Gastronomik çekiciliklerin destinasyon memnuniyeti üzerindeki etkisi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 227-242. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.621544
35. Kivela, J. & Crotts, J. C. (2006). Tourism and gastronomy: Gastronomy’s influence on how tourists experience a destination. Journal of Hospitality and Tourism Research, 30(3), 354–377. https://doi.org/10.1177/1096348006286797
36. Koç, F. & Öztürk, G. (2024). Gastronomiyi konu alan ulusal doktora tezlerinin bibliyometrik analizi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Karadeniz Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 25-50.
37. Kutlu, T. Ö. (2018). Yazılı medya gastronomi. İçinde H. Yılmaz (Ed.), Gastronomi ve medya. (ss. 67-97). Anadolu Üniversitesi Yayını.
38. Küçükhan, E. & Şenel, P. (2018). Gastronomi ve medya ilişkisi. İçinde H. Yılmaz (Ed.), Gastronomi ve medya (ss. 3-27). Anadolu Üniversitesi Yayını.
39. Kümbetoğlu, B. (2021). Sosyolojide ve antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma (7. basım). Bağlam Yayıncılık.
40. Mapes, G. (2015). The construction of an elite middle-class: Foodie discourse in Bon Appétit Magazine. [Master Theses, Georgetown University]. https://repository.digital.georgetown.edu/handle/10822/760903
41. Nişancı, Z. N., Özdoğan, Y. & Bölüktepe, F. E. (2018). Dışarıda yemek yeme davranışının nedenlerini belirlemeye yönelik İzmir ilinde bir araştırma. İzmir Katip Çelebi Üniversittesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 60-71.
42. Neuman, W. L. (2020). Toplumsal araştırma yöntemleri nicel ve nitel yaklaşımlar. (8. basım, Çev. Ö. Akkaya). Siyasal Kitabevi.
43. Özbay, G. & Sarıışık, M. (2018). Yiyecek-içecek işletmelerinde pazarlama karması bileşeni olarak menü ve sosyal medyada menü tanıtım analizi: Tripadvisor örneği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek.1), 42-59.
44. Özdemir, B. (2010). Dışarıda yemek yeme olgusu: Kuramsal bir model önerisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 21(2), 218-232.
45. Özdemir, B. & Şahin, A. (2021). Kişisel değerlerin restoran seçimine etkisi: Dışarıda yemek yeme Motivasyonlarının aracılık rolü. Journal of Yasar University, 16(63), 1256-1281. https://doi.org/10.19168/jyasar.902407
46. Öztürk, Y. & İspir, N. (2021). Sosyal medyanın yerel yemek kültürü etkileri üzerine bir değerlendirme: Dijital fenomenler. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 3(1), 9-26.
47. Pektaş Turgut, Ö. (2009, Aralık 12–13). Elektronik yayımcılık kapsamında elektronik tasarım dergilerinin görsel kimlik açısından değerlendirilmesi. İnternet-Tr’09 – XIV. Türkiye’de İnternet Konferansı Bildirileri, Bilgi Üniversitesi.
48. Pujol, A. (2009) Cosmopolitan taste, food, Culture & Society, 12(4), 437-455. https://doi.org/10.2752/175174409X456737
49. Sağır A. & Memiş Sağır, P. (2019). Bilginin dijitalleşmesi bağlamında akademik üretim mekanizmalarının dönüşümü: Matbaadan dijital ortama dergi yayıncılığı. Journal of Economy Culture and Society, 59, 121-141.
50. Samancı, Ö. (2020). Gastronomi: Disiplinler arası bir buluşma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 31(1), 92-95. https://doi.org/10.17123/atad.713586
51. Sargın Süngü, E. (2017). Turkish food culture as a strategic means in Turkey’s national punlicity: An analysis of Turkish Airlines’s skylife magazine. (Tez no. 472043) [Doktora Tezi, Yeditepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
52. Scarpato, R. (2002). Gastronomy studies in search of hospitality. Journal of Hospitality and Tourism Management, 9(2), 1-12
53. Sever, P. & Girgin, G. K. (2019). Turistlerin restoran deneyimleri ile destinasyonu tekrar ziyaret etme niyeti arasındaki ilişkinin belirlenmesi: İstanbul örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(2), 241-263. https://doi.org/10.32958/gastoria.532691
54. Stein, B. (1990). Müşterilerinize ulaşmada özel ilgi dergilerinin önemi (Çev. N. Çıraklar). Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(2), 29-30.
55. Şengül, S. & Kurnaz, A. (Eds). (2022). Gastronomi ve medya. Detay yayıncılık.
56. Taylan, A. (2015). Nitel ve nicel araştırmalarda evren ve örneklem seçimi ve sorunlar. İçinde B. Yıldırım (Ed.), İletişim araştırmalarında yöntemler. (ss. 47-85). Literatürk.
57. Tuğan, U. S. (2021). Türkiye ve İspanya’nın tanıtımında kullanılan turistik tanıtım filmlerinde gastronomik öğelerin kullanımı ve karşılaştırmalı analizi. (Tez no. 677043), [Yüksek Lisans Tezi, Başkent Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
58. Tütüncü, Ö. (2019). Lisans eğitiminde mutfak zanaatları ve gastronomi. Anatolia Turizm Araştırmaları Dergisi, 30(1), 93-97. https://doi.org/10.17123/atad.580670
59. Utanır Karaduman, A., (2023). Sosyolojik bir olgu olarak yemek: Yemek ve toplumsal anlamı. Asia Minor Studies, 11(1), 107-115. https://doi.org/10.17067/asm.1215302
60. Urry, J. (1999). Mekânları tüketmek. (Çev. R. G. Öğdül). Ayrıntı.
61. Yalçın Kayıkçı, M. & Türkay, O. (2022). Gastronomi ve sosyoloji. İçinde S. Şengül & A. Kurnaz (Ed.), Gastronomi ve medya. (ss. 1-19). Detay yayıncılık.
62. Yıldırım, B. (2015). İçerik çözümlemesi yönteminin tarihsel gelişimi uygulama alanları ve aşamaları. İçinde B. Yıldırım (Ed.), İletişim araştırmalarında yöntemler uygulama ve örnekler. (ss. 105-155). Akademi.
63. Yıldırım Gürses, Ö. (2021). Gastronomi kültürünün inşasında medyanın rolü yemek dergileri üzerine içerik analizi. (Tez no. 688517), [Yüksek Lisans Tezi,Başkent Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
64. Yıldız, M. & Yılmaz, M. (2020). Gastronomi alanındaki trendlere bir bakış. Sivas İnterdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi, 5, 19-35.