Discursive Construc.on of Consumer Boyco3s on Instagram: An Analysis of the Pales.ne and İmamoğlu Agendas in Turkey

Öz

Bu çalışma, Filistin meselesi ve Ekrem İmamoğlu gündemleri sonrasında Türkiye’de Instagram üzerinden gelişen boykot hareketlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, sosyal medya kullanıcılarının boykot çağrılarını nasıl söylemselleştirdiği, bu söylemlerin hangi temalar etrafında biçimlendiği ve dijitalde gelişen boykotların toplumsal kimlikler ve aidiyetler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Norman Fairclough’un Eleştirel Söylem Analizi (CDA) çerçevesinde yürütülen araştırma, 2023-2024 döneminde Instagram’da yüksek etkileşim almış 30 kullanıcı gönderisini kapsamaktadır. Seçilen gönderiler, Filistin meselesi ve Ekrem İmamoğlu gündemiyle bağlantılı boykot çağrıları içeren paylaşımlar olup, belirli hashtag’lerle etkileşim kazanan paylaşımlar üzerinden analiz edilmiştir. Analiz, kullanıcı söylemlerinin dini-etik protesto, duygusal tepkiler, sosyal gruba ve normlara uyum gibi ana eksenlerde şekillendiğini ortaya koymuştur. Filistin bağlamındaki Starbucks boykotu, toplumsal vicdan, inanç temelli dayanışma ve ahlaki öfke etrafında uzun süreli ve yaygın bir eylem biçimi hâline gelirken, İmamoğlu gündemiyle bağlantılı gelişen ve çeşitli markaları hedef alan boykot çağrılarında, daha kısa süreli ve politik temsiliyet odaklı bir mobilizasyon olarak gözlemlenmiştir. Uzun soluklu ve kısa soluklu olma kriteri, her iki boykotun toplumsal etkileşim sürelerine ve kullanıcı katılım düzeylerine dayanmaktadır. Ayrıca, Türkiye’nin kolektivist kültürel yapısı, boykotlara katılımı grup normlarına uyum bağlamında etkilerken; bazı kullanıcıların bu çağrılara karşıt bir pozisyon alarak bilinçli tüketim pratikleri geliştirmesi, dijitalde gelişen boykotların çift yönlü kimlik ve aidiyet performanslarına dönüştüğünü göstermektedir. Çalışma, dijitalde gelişen boykotların sadece tüketim tercihi değil; aynı zamanda toplumsal kimliklerin, aidiyetlerin karşıtlıkların ve dijital sembolik mücadelelerin yeniden üretildiği mecralar olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Boykot
• Tüketici söylemleri
• Eleştirel söylem analizi
• Dijital aktivizm
• Sosyal medya tepkileri

Instagram’da Tüketici Boykotlarının Söylemsel İnşası: Türkiye’de Filistin ve İmamoğlu Gündemleri Üzerine Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, Filistin meselesi ve Ekrem İmamoğlu gündemleri sonrasında Türkiye’de Instagram üzerinden gelişen boykot hareketlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, sosyal medya kullanıcılarının boykot çağrılarını nasıl söylemselleştirdiği, bu söylemlerin hangi temalar etrafında biçimlendiği ve dijitalde gelişen boykotların toplumsal kimlikler ve aidiyetler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Norman Fairclough’un Eleştirel Söylem Analizi (CDA) çerçevesinde yürütülen araştırma, 2023-2024 döneminde Instagram’da yüksek etkileşim almış 30 kullanıcı gönderisini kapsamaktadır. Seçilen gönderiler, Filistin meselesi ve Ekrem İmamoğlu gündemiyle bağlantılı boykot çağrıları içeren paylaşımlar olup, belirli hashtag’lerle etkileşim kazanan paylaşımlar üzerinden analiz edilmiştir. Analiz, kullanıcı söylemlerinin dini-etik protesto, duygusal tepkiler, sosyal gruba ve normlara uyum gibi ana eksenlerde şekillendiğini ortaya koymuştur. Filistin bağlamındaki Starbucks boykotu, toplumsal vicdan, inanç temelli dayanışma ve ahlaki öfke etrafında uzun süreli ve yaygın bir eylem biçimi hâline gelirken, İmamoğlu gündemiyle bağlantılı gelişen ve çeşitli markaları hedef alan boykot çağrılarında, daha kısa süreli ve politik temsiliyet odaklı bir mobilizasyon olarak gözlemlenmiştir. Uzun soluklu ve kısa soluklu olma kriteri, her iki boykotun toplumsal etkileşim sürelerine ve kullanıcı katılım düzeylerine dayanmaktadır. Ayrıca, Türkiye’nin kolektivist kültürel yapısı, boykotlara katılımı grup normlarına uyum bağlamında etkilerken; bazı kullanıcıların bu çağrılara karşıt bir pozisyon alarak bilinçli tüketim pratikleri geliştirmesi, dijitalde gelişen boykotların çift yönlü kimlik ve aidiyet performanslarına dönüştüğünü göstermektedir. Çalışma, dijitalde gelişen boykotların sadece tüketim tercihi değil; aynı zamanda toplumsal kimliklerin, aidiyetlerin karşıtlıkların ve dijital sembolik mücadelelerin yeniden üretildiği mecralar olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Boykot
• Tüketici söylemleri
• Eleştirel söylem analizi
• Dijital aktivizm
• Sosyal medya tepkileri

Etik Beyan

Çalışma, yalnızca açık kaynaklardan elde edilen dijital verilerin söylem analizine dayandığı için etik kurul izni gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. Afego, C., & Alagidede, I. (2021). The stock market reaction to corporate social responsibility activities: Evidence from emerging markets. Journal of Business Ethics, 173(3), 601-618. https://doi.org/10.1007/s10551-020-04529-4.
2. Altintas, M. H., Kurtulmusoglu, B. F., Kaufmann, H. R., Kilic, S., & Harcar, T. (2013). Consumer boycotts of foreign products: A metric model. Amfiteatru Economic, 15(34), 485.
3. Avesis, A. (2024). Sosyal medyada marka boykotları ve kriz iletişimi: Starbucks örneği. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayını. https://avesis.akdeniz.edu.tr/yayin/e8e0d7ac-8caf-4972-b787-04b2593d1b11/sosyal-medyada-marka-boykotlari-ve-kriz-iletisimi-starbucks-ornegi.
4. Awaludin, R., Al-Khaidar, M. A., & Afrillana, A. A. (2023). Religious identity and consumer boycott behavior: Evidence from social media activism. Journal of Consumer Culture, 23(2), 345–364. https://doi.org/10.1177/14695405211012345.
5. Bakshy, E., Messing, S., & Adamic, L. A. (2015). Exposure to ideologically diverse news and opinion on Facebook. Science, 348(6239), 1130-1132. https://doi.org/10.1126/science.aaa1160.
6. Baron, D. P. (2003). Private politics, corporate social responsibility, and integrated strategy. Journal of Economics & Management Strategy, 12(1), 7–45. https://doi.org/10.1111/j.1430-9134.2003.00007.x.
7. Barthes, R. (1972). Mythologies (A. Lavers, Trans.). New York: Hill and Wang. (Original work published 1957)
8. Bauman, Z. (1993). Postmodern Ethics. Oxford: Blackwell.

9. BBC Türkçe. (2024, Mayıs 27). Starbucks’tan market zincirlerine: Sosyal medyada son günlerde gündem olan boykotlar. BBC News Türkçe. https://www.bbc.com/turkce/articles/c934yeyx7d9o: Erişim tarihi,1.06.2025
10. Bearden, W. O., Netemeyer, R. G., & Teel, J. E. (1989). Measurement of consumer susceptibility to interpersonal influence. Journal of Consumer Research, 15(4), 473-481. https://doi.org/10.1086/209169.
11. BirGün Gazetesi. (2025, 25 Nisan). CHP boykot listesi | Özgür Özel boykot edilecek yeni marka ve şirketleri açıkladı. https://www.birgun.net/haber/chp-boykot-listesi-ozgur-ozel-boykot-edilecek-yeni-marka-ve-sirketleri-acikladi-610074birgun.net+2birgun.net+2birgun.net+2
12. BloombergHT. (2023). Starbucks satışlarında düşüş: Türkiye pazarındaki etkiler. BloombergHT Haber Arşivi. https://www.bloomberght.com/starbucks-satislarinda-dusus.
13. Boström, M., Micheletti, M., & Oosterveer, P. (2019). The changing landscape of political consumerism: From boycotting to buycotting in everyday life. Politics and Governance, 7(4), 1–6.
14. Childers, T. L., & Rao, A. R. (1992). The influence of familial and peer-based reference groups on consumer decisions. Journal of Consumer Research, 19(2), 198-211. https://doi.org/10.1086/209293.
15. Coombs, W. T. (2014). Ongoing crisis communication: Planning, managing, and responding (4th ed.). Sage Publications.
16. Cruz, J. M., & Delane, D. (2015). Consumer boycotts: A classification framework. Journal of Marketing Theory and Practice, 23(3), 263-277. https://doi.org/10.1080/10696679.2015.1029035.
17. Cumhuriyet. (2024, Mayıs 16). Boykot çağrıları ve saldırılar sonrası Starbucks’tan Gazze açıklaması. Cumhuriyet. https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/boykot-cagrilari-ve-saldirilar-sonrasi-starbuckstan-gazze-aciklamasi-2163701: erişim tarihi,1.06.2025
18. Dal, A., & Toros, S. (2022). Türkiye’de Siyasal Tüke*ciliği Anlamak: Etnosentrizm Ve Boykot KaHlımı Arasındaki İlişki. Akdeniz Üniversitesi İle*şim Fakültesi Dergisi(39), 44- 68. hops://doi.org/10.31123/akil.1169451
19. De Veirman, M., Cauberghe, V., & Hudders, L. (2017). Marketing through Instagram influencers: The impact of number of followers and product divergence on brand attitude. International Journal of Advertising, 36(5), 798-828.
20. Delacote, P., & San Paolo, A. (2006). Consumer boycotts as environmental policy instruments. Environmental and Resource Economics, 35(1), 55-72. https://doi.org/10.1007/s10640-006-9006-1.
21. Diermeier, D., & Baron, D. P. (2007). Strategic activism and nonmarket strategy. Journal of Economics & Management Strategy, 16(3), 599–634. https://doi.org/10.1111/j.1530-9134.2007.00152.x.
22. Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: The critical study of language. Longman.
23. Fairclough, N. (2013). Critical discourse analysis: The critical study of language (2nd ed.). Routledge.
24. Fairclough, N. (2013). Language and power (2nd ed.). Routledge.
25. Hall, S. (1996). Introduction: Who needs identity? In S. Hall & P. du Gay (Eds.), Questions of cultural identity (pp. 1–17). London: SAGE.
26. Freelon, D., McIlwain, C. D., & Clark, M. (2018). Beyond the hashtags: #Ferguson, #BlackLivesMatter, and the online struggle for offline justice. American Behavioral Scientist, 62(6), 699-731. https://doi.org/10.1177/0002764218772602.
27. Friedman, M. (1999). Consumer boycotts as economic weapons. Journal of Consumer Policy, 22(4), 361-387. https://doi.org/10.1023/A:1006287403540.
28. Gillespie, T. (2018). Custodians of the Internet: Platforms, content moderation, and the hidden decisions that shape social media. Yale University Press.
29. Hofstede, G. (2001). Culture’s consequences: Comparing values, behaviors, institutions, and organizations across nations (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
30. Hoşgör, H. K., & Sezgin, M. (2024). İsrail menşeli ürün ve hizmetlere yönelik e-boykot söylemlerinin çevrimiçi bir şikâyet portalı üzerinden incelenmesi. R&S – Research Studies Anatolia Journal, 7(1), 97–122. hops://doi.org/10.33723/rs.1411345
31. Innes, R. (2006). A theoretical analysis of “ethical” consumption and boycotts. American Journal of Agricultural Economics, 88(5), 1299–1306. https://doi.org/10.1111/j.1467-8276.2006.00940.x. Instagram. (2023/2024). https://www.instagram.com/p/Cxyz1234
32. Instagram. (2023/2024). hops://www.instagram.com/p/Cxyz1234
33. İklim Haber. (2025, 25 Mart). CHP Genel Başkanı Özel boykot listesini açıkladı. https://www.iklimhaber.org/chp-genel-baskani-ozel-boykot-listesini-acikladi/
34. Jedicke, E. M., Arnold, C., & Lindenmeier, J. (2025). The dynamics of consumer boycott intention: Examining the roles of moral reasoning, cognitive dissonance, and self-congruence. Journal of Business Research, 189, 115127.
35. John, G., & Klein, N. M. (2003). The boycott puzzle: Consumer motivations for boycott participation. Advances in Consumer Research, 30, 92-99.
36. Kasali, R. (2019). Hiperbağlantılı toplumda tüketici kimliği. İstanbul: Beta Yayınları.
37. Kietzmann, J. H., Hermkens, K., McCarthy, I. P., & Silvestre, B. S. (2011). Social media? Get serious! Understanding the functional building blocks of social media. Business Horizons, 54(3), 241–251. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2011.01.005.
38. Klandermans, B. (1992). The social psychology of protest. Blackwell.
39. Klein, J. G., John, A., & Smith, N. C. (2001). Exploring motivations for participation in a consumer boycott. Center for Marketing Working Paper, (01-701).
40. Klein, J. G., Smith, N. C., & John, A. (2002). Exploring motivations for participation in a consumer boycott. Journal of Marketing, 66(3), 92–109. https://doi.org/10.1509/jmkg.66.3.92.18513.
41. Ko, E., & Kim, E. (2023). Nationalism and consumer boycotts: Evidence from Korea. International Marketing Review, 40(1), 1-21. https://doi.org/10.1108/IMR-03-2022-0104.
42. Kudüs Çalışma Grubu. (2024). Filistin-İsrail gündem araştırmaları. https://www.kuduscalismagrubu.com/gonderi/2024-filistin-israil-gundem-arastirmlari.
43. Micheletti, M. (2003). Political virtue and shopping: Individuals, consumerism, and collective action. Palgrave Macmillan.
44. Nero, A., & Haya, B. (2024). Ethical consumption and boycotts in the food industry. Journal of Consumer Behaviour, 23(2), 123-139.
45. Nurfaedah, N., Mustikasari, M., & Sehabudin, D. (2025). The Role Of Socıal Medıa In Strengthenıng The Boycott Movement Of Israelı Products Durıng The Israel-Palestıne WAR 2023-2024. Komitmen: Jurnal Ilmiah Manajemen, 6(1), 42-49.
46. Papacharissi, Z. (2015). Affective publics: Sentiment, technology, and politics. Oxford University Press.
47. Paratic Haber. (2023). Sosyal medyada Starbucks boykotu ve etkileri. Paratic Ekonomi Haberleri. https://www.paratic.com/haber/starbucks-boykotu.
48. Pebriani, S., & Yahfizham, Y. (2023). The role of algorithms in shaping political communication on social media platforms. Journal of Information Technology & Politics, 20(2), 134-149.
49. Pradhipta, A. Y., Yonita, L., & Novaria, S. A. P. (2024, December). Crisis Communication Strategy in the Face of Consumer Boycott: Exploring the Boycott Case of Israel-affiliated Companies and Brands. In 6th Open Society Conference (OSC 2024) (pp. 140-152). Atlantis Press.
50. Reddit Türkiye. (2023). İmamoğlu'nun sosyal medya hesaplarını kapatma çağrıları. https://www.reddit.com/r/Turkey/comments/1jor3dv/imamo%C4%9Flunun_sosyal_medya_hesaplar%C4%B1n%C4%B1_kapatma_ad%C4%B1m%C4%B1.
51. Salma, F., & Aji, S. (2023). Religious identity and consumer boycott: The French products case in Muslim communities. International Journal of Consumer Studies, 47(1), 72-85.
52. Sari, D. K., & Games, D. (2024). Investigating young consumer’s boycott behavior in an emerging market. Cogent Business & Management, 11(1), 2362444.
53. Sharma, P. (2011). Country-of-origin effects in developed and emerging markets: Exploring the contrasting roles of materialism and value consciousness. Journal of International Business Studies, 42(2), 285–306.
54. Smith, A. (2018). The smartphone revolution: How mobile technology impacts activism. Mobile Media & Communication, 6(3), 319-336.
55. Stolle, D., & Hooghe, M. (2011). Shifting inequalities? Political participation and the rise of political consumerism. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 644(1), 121–131.
56. Stolle, D., & Micheletti, M. (2013). Political consumerism: Global responsibility in action. Cambridge University Press.
57. Tajfel, H., & Turner, J. C. (1986). The social identity theory of intergroup behavior. In S. Worchel & W. G. Austin (Eds.), Psychology of intergroup relations (pp. 7–24). Chicago: Nelson-Hall.
58. Triandis, H. C. (1995). Individualism and Collectivism. Westview Press.
59. Tuan, N., et al. (2023). Social media activism and youth political participation: Evidence from digital boycotts. Journal of Youth Studies, 26(4), 512-530.
60. Tufekci, Z. (2017). Twitter and tear gas: The power and fragility of networked protest. Yale University Press.
61. Tufekci, Z. (2017). Twitter and Tear Gas: The Power and Fragility of Networked Protest. Yale University Press.
62. Ülker-Demirel, E., & Yıldız, E. (2020). The effects of audience's attitudes on actor, character, movie and product placement on the brand attitude. İstanbul Business Research, 49(2), 339–359. https://doi.org/10.26650/ibr.2020.49.0065
63. Ülker-Demirel, E., Yürük-Kayapınar, P., & Kayapınar, Ö. (2021). The role of consumer ethnocentrism on boycott behaviour: What if a domestic business behaves egregiously? Canadian Journal of Administrative Sciences / Revue Canadienne des Sciences de l'Administration, 38(3), 337–349. https://doi.org/10.1002/cjas.1600
64. Valenzuela, S. (2013). Unpacking the use of social media for protest behavior: The roles of information, opinion expression, and activism. American Behavioral Scientist, 57(7), 920–942. https://doi.org/10.1177/0002764213479375.
65. Van Zomeren, M., Postmes, T., & Spears, R. (2013). Toward an integrative social identity model of collective action: A quantitative research synthesis of three socio-psychological perspectives. Psychological Bulletin, 139(3), 669-701. https://doi.org/10.1037/a0034664.
66. Watts, D. J., & Dodds, P. S. (2007). Influentials, networks, and public opinion formation. Journal of Consumer Research, 34(4), 441-458. https://doi.org/10.1086/518527.
67. Yang, K., vd. (2021). Influencers’ role in shaping consumer perception on social media. Journal of Marketing Communications, 27(6), 617-635. https://doi.org/10.1080/13527266.2020.1790935.