Araştırma Makalesi

Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması

Cilt: 13 Sayı: 24 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması

Öz

Dijitalleşmenin dini bilgi ve pratikler üzerindeki dönüştürücü gücü, günümüzde yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin yükselişiyle birlikte geleneksel otorite yapılarını farklı bir düzleme taşıyan yeni bir boyuta evrilmiştir. Bu araştırma, YZ’nin dini iletişim üzerindeki dönüştürücü etkisini Hjarvard’ın "medya mantığı" ve Lundby’nin "sosyal inşacılık" kuramları çerçevesinde incelemektedir. Teknolojinin pasif bir araç olmaktan çıkıp dini anlamı yeniden kurgulayan bir algoritmik otoriteye evrildiği savunulmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; amaçlı örnekleme yoluyla belirlenen 12 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Örneklem, kurumsal bakış açısını temsil eden "dini otorite" grubu ve teknolojiyi aktif kullanan "dijital kullanıcılar" olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmıştır. Bulgular, kurumsal otorite temsilcilerinin YZ’yi dini bilginin özünü zayıflatan, bağlamdan kopuk ve ruhsuz bir mekanizma olarak gördüğünü, hiyerarşik icazet sisteminin yerini denetimsiz bir hıza bıraktığını ortaya koymaktadır. Buna karşılık dijital kullanıcılar, YZ’yi yargılanmayan bir muhatap ve bireysel inanç inşasına olanak tanıyan güvenli bir alan olarak deneyimlemektedir. Sonuç olarak; YZ dini ortadan kaldırmamakta, ancak onu rasyonalize ederek parçalı, kişiselleştirilmiş ve medya mantığına uyumlu yeni bir kutsallık formuna dönüştürdüğü söylenebilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Averbeck-Lietz, S., & Lundby, K. (2014). Understanding mediatization in “first modernity”: Sociological classics and their perspectives on mediated and mediatized societies. Mediatization of communication, 21, 109.
  2. Bauman, Z. (2000). Liquid Modernity. Polity. Press. Oxford.
  3. Beer, D. (2019). The social power of algorithms. İçinde The social power of algorithms (ss. 1-13). Routledge.
  4. Bucher, T. (2018). If... then: Algorithmic power and politics. Oxford University Press. Campbell, H. (2013). Religious Practice in New Media Worlds. Routledge.
  5. Castells, M., & Kılıç, E. (2008). Enformasyon çağı: Ekonomi, toplum ve kültür.
  6. Couldry, N., & Hepp, A. (2018). The mediated construction of reality. John Wiley & Sons.
  7. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
  8. Dawson, L. L., & Cowan, D. E. (2004). Religion online: Finding faith on the Internet. Psychology Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

27 Şubat 2026

Kabul Tarihi

30 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 24

Kaynak Göster

APA
Altay, R. (2026). Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması. Intermedia International E-journal, 13(24), 330-357. https://doi.org/10.56133/intermedia.1899100
AMA
1.Altay R. Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması. Intermedia International E-journal. 2026;13(24):330-357. doi:10.56133/intermedia.1899100
Chicago
Altay, Recep. 2026. “Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması”. Intermedia International E-journal 13 (24): 330-57. https://doi.org/10.56133/intermedia.1899100.
EndNote
Altay R (01 Haziran 2026) Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması. Intermedia International E-journal 13 24 330–357.
IEEE
[1]R. Altay, “Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması”, Intermedia International E-journal, c. 13, sy 24, ss. 330–357, Haz. 2026, doi: 10.56133/intermedia.1899100.
ISNAD
Altay, Recep. “Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması”. Intermedia International E-journal 13/24 (01 Haziran 2026): 330-357. https://doi.org/10.56133/intermedia.1899100.
JAMA
1.Altay R. Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması. Intermedia International E-journal. 2026;13:330–357.
MLA
Altay, Recep. “Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması”. Intermedia International E-journal, c. 13, sy 24, Haziran 2026, ss. 330-57, doi:10.56133/intermedia.1899100.
Vancouver
1.Recep Altay. Kutsalın Dijital İnşası: Türkiye’de Yapay Zekâ Çağında Dini İletişimin Dönüşümü ve Medyalaşması. Intermedia International E-journal. 01 Haziran 2026;13(24):330-57. doi:10.56133/intermedia.1899100

Creative Commons Lisansı Intermedia International E-journal

Bu eser Creative Commons Alıntı-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.