Tutumdan Davranışa: Sağlıklı Beslenme Eğilimlerinin Sürdürülebilir Yaşam Tarzına Etkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumları ile sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam tarzı davranışları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülmüştür. Araştırma grubunu 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Bartın Üniversitesi’nde öğrenim gören 453 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) ile Sağlıklı ve Sürdürülebilir Yaşam Tarzı Ölçeği (SASYAT) kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Araştırma bulguları, sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ile sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam tarzı davranışları arasında pozitif yönde ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Cinsiyet değişkenine göre kadınların beslenme hakkında bilgi, beslenmeye yönelik duygu ve fiziksel uygunluk boyutlarında daha yüksek puanlara sahip olduğu görülmüştür. Daha önce beslenme dersi alan öğrencilerin beslenmeye yönelik duygu, olumlu beslenme, kötü beslenme, fiziksel uygunluk, sağlık, duygusal sağlık, manevi sağlık, çevrecilik ve toplumsal bilinç alt boyutlarında anlamlı düzeyde yüksek puan elde ettiği tespit edilmiştir. Ayrıca fiziksel aktivite yapan, sürdürülebilir ve çevre dostu ürün kullanan ve sosyal medyada sağlıklı yaşam içeriklerini takip eden bireylerin sağlıklı yaşam tarzı ve beslenme tutum puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Fakülte değişkenine göre yapılan analizlerde, sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin çoğu alt boyutta diğer fakültelerde öğrenim gören öğrencilere göre daha yüksek puanlara sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, üniversite öğrencilerinin beslenme, fiziksel aktivite ve sürdürülebilir yaşam tarzı uygulamaları konusundaki farkındalığını artırmak, daha sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarının gelişmesini teşvik etmede önemli bir rol oynayabilir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlıklı beslenme
• Sürdürülebilir yaşam tarzı
• Sağlıklı yaşam davranışları
• Beslenme tutumu

Etik Beyan

Bartın Üniversitesi SBB Etik Kurulu’ndan 2025-SBB-0722 protokol numaralı etik izin alınmıştır.

From Attitude to Action: The Impact of Healthy Eating Habits on a Sustainable Lifestyle

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between university students’ attitudes towards healthy eating and their healthy and sustainable lifestyle behaviours. The study was conducted using a correlational survey model, one of the quantitative research methods. The sample consisted of 453 university students enrolled at Bartın University during the 2025–2026 academic year. The Healthy Eating Attitudes Scale (HEAS) and the Healthy and Sustainable Lifestyle Scale (HSLS) were used as data collection tools. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, the independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were applied in the analysis of the data. The research findings indicate that there are positive and significant correlations between attitudes towards healthy eating and healthy and sustainable lifestyle behaviours. When analysed by gender, women were found to score higher on the dimensions of nutritional knowledge, attitudes towards nutrition, and physical fitness. It was found that students who had previously taken a nutrition course achieved significantly higher scores on the sub-dimensions of attitudes towards nutrition, positive nutrition, poor nutrition, physical fitness, health, emotional health, spiritual health, environmentalism, and social awareness. It was also found that individuals who engage in physical activity, use sustainable and environmentally friendly products, and follow healthy living content on social media have higher scores for healthy lifestyle and dietary attitudes. Analyses conducted according to faculty variable revealed that most students in the Faculty of Health Sciences scored higher in the sub-dimensions compared to students studying in other faculties. In conclusion, raising university students’ awareness of nutrition, physical activity and sustainable lifestyle practices can play a significant role in encouraging the development of healthier and more sustainable lifestyle and dietary habits.

Anahtar Kelimeler

• Healthy eating
• Sustainable lifestyle
• Healthy lifestyle behaviours
• Attitudes towards nutrition

Etik Beyan

Ethical approval with protocol number 2025-SBB-0722 was obtained from the Bartın University SBB Ethics Committee.

Kaynakça

1. Acemioğlu, R. (2024). Beslenme dersi alan önlisans öğrencilerinin sağlıklı beslenme tutumlarının incelenmesi: Iğdır Üniversitesi örneği. Kadirli Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 358–373.
2. Akbuğa, E., & Çalcalı, T. (2023). Egzersiz yapan öğrencilerin bilinçli farkındalık, egzersiz bağımlılığı ve beslenme tutum düzeylerinin incelenmesi. Mediterranean Journal of Sport Science, 6(1), 684–698. https://doi.org/10.38021/asbid.1366102
3. Alotaibi, N. M., Alshammari, G. M., Alabdulkarem, K. B., Alotaibi, A. A., Mohammed, M. A., Alotaibi, A., & Yahya, M. A. (2023). A cross-sectional study of gender differences in calorie labeling policy among students: Dietary habits, nutritional knowledge and awareness. Nutrients, 15(4), 879. https://doi.org/10.3390/nu15040879
4. Alshahrani, N. Z., Bafaraj, A. G., & Alamri, H. M. (2024). Exploring university students’ nutrition literacy in Saudi Arabia: A cross-sectional survey. Frontiers in Nutrition, 11, Article 1425650. https://doi.org/10.3389/fnut.2024.1425650
5. Arrazat, L., Nicklaus, S., de Lauzon-Guillain, B., & Marty, L. (2024). Behavioural determinants of healthy and environmentally friendly diets in French university students. Appetite, 200, 107532. https://doi.org/10.1016/j.appet.2024.107532
6. Aydın, R., Genc, A., Dere, G., & Kayar, O. Y. (2024). Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin e-sağlıklı beslenme okuryazarlığı düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(2), 237–249. https://izlik.org/JA74EA65LN
7. Bandura, A. (2004). Health promotion by social cognitive means. Health Education & Behavior, 31(2), 143-164.
8. Barzegari, A., Ebrahimi, M., Azizi, M., & Ranjbar, K. (2011). A study of nutrition knowledge, attitudes and food habits of college students. World Applied Sciences Journal, 15(7), 1012–1017.

9. Bayam, H., Yeğin, M., Karasu Ayata, M., & Ergün, F. (2023). Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin sürdürülebilir ve sağlıklı yeme davranışlarının incelenmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 52, 212–219. https://izlik.org/JA44EA99KR
10. Bozhüyük, A., Özcan, S., Kurdak, H., Akpınar, E., Saatçı, E., & Bozdemir, N. (2012). Sağlıklı yaşam biçimi ve aile hekimliği. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 6(1), 13–21.https://izlik.org/JA23JZ85FL
11. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (28. baskı). Pegem Akademi.
12. Cash, T. F., & Pruzinsky, T. (Eds.). (2002). Body image: A handbook of theory, research, and clinical practice. Guilford Press.
13. Choi, S., & Feinberg, R. A. (2021). The LOHAS (Lifestyle of Health and Sustainability) scale development and validation. Sustainability, 13(4), 1598. https://doi.org/10.3390/su13041598
14. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences(2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203771587
15. Cortina, J. M. (1993). What is coefficient alpha? An examination of theory and applications. Journal of Applied Psychology, 78(1), 98–104. https://doi.org/10.1037/0021-9010.78.1.98
16. Çakır, M. A., & Fırat, S. (2026). Eating behaviors in the digital age: The role of social media and healthy diet literacy. Eating and Weight Disorders, 31(1), Article 13. https://doi.org/10.1007/s40519-025-01808-2
17. Çiğdem, A., & Emre, N. (2025). Nutrition literacy status of university students, influencing factors, and its relationship with healthy nutrition attitudes. Pamukkale Medical Journal, 18(1), 105–116. https://doi.org/10.31362/patd.1532810
18. Demirtaş, B., & Demırel, N. (2024). Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin sağlıklı yaşam farkındalığı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Mediterranean Journal ofnSport Science, 7(1), 196–216. https://doi.org/10.38021/asbid.1416360
19. Derelioğlu, M., Sabah, S., & Çankaya, S. (2023). Sedanter ve aktif spor yapan üniversite öğrencilerinin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumları. Türk Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 68– 75.https://doi.org/10.46385/tsbd.1342331
20. El Ansari, W., Suominen, S., & Samara, A. (2015). Eating habits and dietary intake: Is adherence to dietary guidelines associated with importance of healthy eating among undergraduate university students in Finland? Central European Journal of Public Health, 23(4), 306–313.
21. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429056765
22. Gökcen, B. B., & Canpolat, E. B. (2025). Impact of sustainable nutrition education on dietary, environmental, and purchasing behaviors among university students: A cross-sectional research. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences,10(4), 822–831. https://doi.org/10.5336/healthsci.2025-110858
23. Gökkaya, D. (2024). Sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam tarzı ölçeği: Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi,13(3), 1173–1191. https://doi.org/10.15869/itobiad.1343535
24. Grogan, S. (2017). Body image: Understanding body dissatisfaction in men, women and children (3rd ed.). Routledge.
25. Guthold, R., Stevens, G. A., Riley, L. M., & Bull, F. C. (2020). Global trends in insufficient physical activity among adolescents: A pooled analysis of 298 population-based surveys with 1.6 million participants. The Lancet Child & Adolescent Health, 4(1), 23–35. https://doi.org/10.1016/S2352-4642(19)30323-2
26. Güneş, E., & Yılmaz, R. (2022). Üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıkları ve tutumlarının değerlendirilmesi. Beslenme ve Diyetetik Dergisi, 50(2), 145– 158.https://doi.org/10.13002/jafag861
27. Gürbüz, B., & Doğan, M. (2024). Spora yönelik tutum, sağlıklı beslenme ve mental iyi oluş arasındaki ilişki: Üniversite öğrencileri perspektifi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 12(34),104–122.https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.1431468
28. Hughes, R., & Margetts, B. (2012). The public health nutrition intervention management bicycle:A model for training and practice improvement. Public Health Nutrition,15(11), 1981– 1988.
29. İnce Palamutoğlu, M. (2026). Üniversite öğrencilerinin sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının değerlendirilmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 11(1), 78–85. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1638612
30. Johnson, R. L. (2005). Gender differences in health-promoting lifestyles of African Americans. Public Health Nursing, 22(2), 130–137.DOI: 10.1111/j.0737-1209.2005.220206.x
31. Jotform. (n.d.). Sample size calculator. Retrieved March 15, 2026, from https://www.jotform.com/tr/sample-size-calculator/
32. Karadeniz, G., Uçum, E. Y., Dedeli, Ö., & Karaağaç, Ö. (2008). Üniversite öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları. TAF Preventive Medicine Bulletin, 7(6), 497– 502.https://doi.org/10.25279/sak.525847
33. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Yayınları.
34. Kılbaş, E. P. K., & Cevahir, F. (2023). Bilimsel araştırmalarda örneklem seçimi ve güç analizi. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, 7(1), 1–8.
35. Klassen, K. M., Douglass, C. H., Brennan, L., Truby, H., Lim, M. S. C. (2018). So cial media use for nutrition outcomes in young adults: A systematic review. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 15(1), 70. DOI: 10.1186/s12966-018-0696-y
36. Nutbeam, D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine, 67(12), 2072-2078. DOI: 10.1016/j.socscimed.2008.09.050
37. Oral, S., & Yaşartürk, F. (2025). Sportif rekreasyonel aktivitelere ilişkin sağlık inancı ve fiziksel aktivitelerden keyif alma arasındaki ilişki: Kadınlar lokali katılımcıları üzerine bir araştırma. The Online Journal of Recreation and Sports (TOJRAS), 14(4), 464-474.https://doi.org/10.22282/tojras.1702471
38. Özenoğlu, A, Gün, B, Karadeniz, B, Koç, F, Bilgin, V, Bembeyaz, Z, Saha, B S (2021). Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığının sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlar ve beden kütle indeksi ile ilişkisi. Life Sciences, 16(1): 1-18. https://doi.org/10.12739/NWSA.2021.16.1.4B0037
39. Özenoğlu, A., Erkul, C., Anul, N., Özçelikçi, B., & Aksu, B. M. (2024). Relationship of attitudes for healthy nutrition with mindful eating, motivation to participate in physical activity, and academic success: A controlled study. Nutrition, 123, 112422. https://doi.org/10.1016/j.nut.2024.112422
40. Özkan, A., Turkmen, M., Bozkus, T., Kul, M., Soslu, R., Yasarturk, F., Aydin, R., & Oz, U. (2018). Determination of the relationship between healthy lifestyle behaviors, physical fitness, and risk factors of coronary heart diseases in university students. Education Sciences, 8(2), 51. https://doi.org/10.3390/educsci8020051
41. Özkan, A., Yaşartürk, F., &Elçi, G. (2021). The relationship between leisure satisfaction, physical activity level and healthy life-style behaviors of sport science students during the COVID-19 pandemic. Physical Education of Students,25(5), 257-264. https://doi.org/10.15561/20755279.2021.0501
42. Perim Ketenciler, A., Yava, A., Güler, S., & Karakaş Doğan, S. (2013, Ekim). Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Yüksekokulu öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları. 16. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi (ss. 424–425).Antalya, Türkiye,
43. Sahadeo, S., Naicker, A., Makanjana, O., & Olaitan, O. O. (2025). Awareness, knowledge and attitudes of food and nutrition sustainability, and food choice drivers among university students. Frontiers in Sustainable Food Systems, 9, Article 1589413. https://doi.org/10.3389/fsufs.2025.1589413
44. Sprake, E. F., Russell, J. M., Cecil, J. E., Cooper, R. J., Grabowski, P., Pourshahidi, L. K., & Barker, M. E. (2018). Dietary patterns of university students in the UK: A cross-sectional study. Nutrition Journal, 17(1), Article 90.doi: 10.1186/s12937-018-0398-y
45. Tang, H., Ahern, A. L., Spreckley, M., & Smith, A. D. (2026). Young adults’ interactions with food and nutrition content on social media and implications for intervention design: Semistructured interview study. Journal of Medical Internet Research, 28, Article e89344. https://doi.org/10.2196/89344
46. Tayhan, F., & Helvacı, G. (2025). Evaluation of university students’ Mediterranean diet quality and sustainable eating behaviors: A cross-sectional study. International Journal of Environmental Health Research, 35(1), 245–256. https://doi.org/10.1080/09603123.2024.2386116
47. Tekin, Y. E., & Tekin, Ş. B. (2024). Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 33(2), 136–145. https://doi.org/10.17942/sted.1383790
48. Tekkurşun Demir, G., & Cicioğlu, H. İ. (2019). Sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği (SBİTÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 256–274.https://doi.org/10.31680/gaunjss.559462
49. Turner, P. G., & Lefevre, C. E. (2017). Instagram use is linked to increased symptoms of orthorexia nervosa. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 22(2), 277–284.DOI: 10.1007/s40519-017-0364-2
50. Uçar, B., & Kocoglu Tanyer, D. (2024). X, Y, Z kuşaklarında sağlığın önemi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değişimi. Etkili Hemşirelik Dergisi, 17(3), 323–336. https://doi.org/10.46483/jnef.1516040
51. Van Loo, E. J., Caputo, V., Nayga, R. M., Seo, H. S., Zhang, B., Verbeke, W. (2017). Sustainability labels on food products: Consumer motivation and choice. Food Policy, 72, 23- 33.DOI:10.1016/j.foodpol.2013.12.001
52. Verain, M. C. D., Bartels, J., Dagevos, H., Sijtsema, S. J., Onwezen, M. C., Antonides, G. (2012). Segments of sustainable food consumers. International Journal of Consumer Studies, 36(2), 123-132.DOI:10.1111/j.1470-6431.2011.01082.x
53. Wardle, J., Haase, A. M., Steptoe, A., Nillapun, M., Jonwutiwes, K., Bellisle, F. (2004). Gender differences in food choice: The contribution of health beliefs and dieting. Annals of Behavioral Medicine, 27(2), 107-116.DOI: 10.1207/s15324796abm2702_5
54. Westenhoefer, J. (2005). Age and gender dependent profile of food choice. Forum of Nutrition, 57, 44-51.DOI: 10.1159/000083753
55. World Health Organization. (2021, May 9). Healthy diet. https://www.who.int/newsroom/ fact-sheets/detail/healthy-diet
56. Yaşartürk, F., Aydın, R., & Genc, A. (2025). The relationship between smartphone use and postural disorders: an investigation on university students. Research in Sport Education and Sciences, 27(2), 108-119. https://doi.org/10.62425/rses.1587070
57. Yılmaz, G., Şengür, E., & Turasan, İ. (2022). Spor bilimleri fakültesinde okuyan öğrencilerin sağlıklı beslenme tutum puanlarının incelenmesi. Türk Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 64– 70.https://doi.org/10.46385/tsbd.1111714