İletişimsel Perspektiften İran Filmlerinin Kültürleşme Stratejileri Bağlamında İncelenmesi: Baran ve Bisikletçi Filmleri

Öz

Kültür kavramı, bir topluma ait değerlerinin temsili olup, zaman içerisinde farklı kültürlerle etkileşim sonucunda kültürleşmeyi oluşturmaktadır. Kültürleşme, farklı kültürlere sahip grupların birbirleriyle ilişki kurmaları sonucunda meydana gelmektedir. Bu süreç; bütünleşme, asimilasyon, ayrışma ve marjinalleşme stratejilerini ortaya çıkarmaktadır. Çalışmamızda kültürleşme stratejileri; kültürlerarası iletişimde etkin bir role sahip olan ve toplumun aynası olarak kabul gören sinema aracılığıyla incelenmiştir. Bu bağlamda, söz konusu İran sineması; Afgan göçmenlerin karşılaştıkları zorlukları, verdikleri mücadeleyi ve yeni yaşam kurma çabalarını sinematik bir çerçevede göstererek önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, İran’daki Afgan göçmenlerin yaşadıklarını ve deneyimlerini objektif bir şekilde yansıtan Muhsin Mahmelbaf’ın Bisikletçi filmi ile Mecid Mecid’nin Baran filmleri referans olarak alınmıştır. Çalışmanın amacına hizmet etmesi adına, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yapılarak Afgan göçmenleri konu edinen filmler arasından Bisikletçi ve Baran incelenmek üzere seçilmiştir. Filmlerin sahneleri içerik analizi yöntemiyle sistematik bir şekilde düzenlenerek; asimilasyon, ayrışma, bütünleşme, marjinalleşme aşamalarını içeren kültürel stratejileri bağlamında betimsel analiz yapılmıştır. Bisikletçi ve Baran filmlerinde bütünleşme stratejisine yer verildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Aynı zamanda, Bisikletçi ve Baran filmlerinde ayrışma stratejilerine dair sahnelere daha az yer verilerek; yönetmenlerin bütünleşmeden yana tavır sahibi olduğu tespit edilmiştir. Asimilasyon stratejisine dair sahneler ise Bisikletçi filminde daha çok yer verilmiştir. Ayrıca her iki filmde de marjinalleşme stratejisine eşit sayıda sahnelerde yer verildiği elde edilen önemli bulgulardandır.

Anahtar Kelimeler

• İletişim
• İran sineması
• kültürleşme
• kültürel stratejiler
• Mecid Mecidi
• Muhsin Mahmelbaf.

An Examination of Iranian Films from a Communicative Perspective in the Context of Acculturation Strategies: The Films Baran and The Cyclist

Öz

The concept of culture represents the values of a society and evolves through interaction with different cultures over time, leading to acculturation. Acculturation occurs due to different cultural groups establishing relationships with each other.This process leads to integration, assimilation, separation, and marginalization strategies.In our study, acculturation strategies are examined through cinema, which plays an active role in intercultural communication and is considered a reflection of society.In this context, Iranian cinema plays a significant role by cinematically portraying the difficulties, struggles, and efforts of Afghan immigrants to establish a new life. This study takes Muhsin Mahmelbaf's "The Cyclist" and Majid Majidi's "Baran" as references, which objectively reflect the experiences of Afghan immigrants in Iran.To serve the purpose of the study, document analysis, a qualitative research method, was employed, and "The Cyclist" and "Baran" were selected from films addressing Afghan immigrants for examination.The scenes from the movie were systematically organized through content analysis, and they were descriptively analyzed within the context of cultural strategies including assimilation, separation, integration, and marginalization stages.According to the findings, the films "The Cyclist" and "Baran" predominantly feature the integration strategy.Simultaneously, scenes depicting separation strategies were less prevalent in both films, indicating the directors' inclination towards integration.Scenes related to the assimilation strategy were more prominent in "The Cyclist”. Furthermore, it is a significant finding that both films equally feature scenes related to the marginalization strategy.

Anahtar Kelimeler

• Communication
• Iranian cinema
• acculturation
• cultural strategies
• Majid Majidi
• Mohsen Makhmalbaf.

Kaynakça

1. Akcan, E., & Kara, M. (2021). Eğitim konulu filmlerin sınıf yönetiminin boyutları açısından incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 35(2), 671–695.
2. Aktaş, C. (2015). Şarkı’ın Şiiri İran Sineması. İz Yayıncılık.
3. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64–84.
4. Başhan, E. (2022). Sinemada sosyal kontrol ve düzen: Sosyal normlar ekseninde Yeraltı filminin incelenmesi. İçinde G. Parlayandemir (Ed.), Sinema Sosyolojisi. Eğitim Yayınevi.
5. Berry, J. W. (2001). A psychology of immigration. Journal of Social Issues, 57(3), 615–631.
6. Bilsel, Ö. Ç. (2022). Kültür olgusunu Kış Uykusu filmi üzerinden okumak. İçinde G. Parlayandemir (Ed.), Sinema Sosyolojisi. Eğitim Yayınevi.
7. Cuche, D. (2013). Sosyal bilimlerde kültür kavramı (T. Arnas, Çev.). Bağlam Yayıncılık.
8. Çiftci, T., & Alıcı, B. (2020). Günümüz İran sineması’nda bir “öteki’’: Afganlı mülteciler. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 2(1), 26–45.

9. Dabaşi, H. (2013). Muhsin Mahmelbaf. Agora Kitaplığı.
10. Demirpolat, A., & Şener, E. (2020). İran’da toplumsal gerçeklik ve sinema ilişkisi üzerine dönemsel bir karşılaştırma: Sohrab Şehide Sales’in “Cansız Tabiat” ve Mecid Mecidi’nin “Serçelerin Şarkısı”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 415–433.
11. Dönmez, G. (2012). Ötekinin Sineması. Agora Kitaplığı.
12. Eagleton, T. (2000). Kültür Yorumları (Ö. Çelik, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
13. Eisenstein, S. M. (1993). Sinema Sanatı (N. Şarman, Çev.). Payel Yayınları.
14. Entezari, M. (2015). “The Other Self: Representations of Afghans in Iranian Cinema”. The University of Texas at Austin.
15. Erder, S. (2006). Refah Toplumunda Getto. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
16. Erdoğan, M. (2022). Kültürleşme ve Kültürlerarası Duyarlılık Sürecinde Sosyal Medyanın Etkinliği: Yabancı Uyruklu Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma (Doktora tezi). Selçuk Üniversitesi.
17. Güvenç, B. (1979). İnsan ve Kültür. Remzi Kitabevi.
18. Johnson, J. (2018). Iran’s others through cinema: Ethnicity and the politics of representation in contemporary Iran. DĀNESH: The OU Undergraduate Journal of Iranian Studies, (3).
19. Karahan, S., & Uca, S. (2022). Disleksi vakasının teorik çerçevede incelenmesi: “Yerdeki Yıldızlar” filmi üzerine nitel bir araştırma. İBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (13), 70–95.
20. Kartarı, A. (2006). Farklılıklarla Yaşamak: Kültürlerarası İletişim. Ürün Yayıncılık.
21. Kaya, T. (2018). Filmlerde Türkiye’den Almanya’ya işgücü göçü: Son bölüm. Loji, 1(1), 101–121.
22. Koç, M. (2018). Türkiye’ye Düzensiz Afgan Göçü ve İran’ın Göç Politikaları. İram Yayınları.
23. Majidi, M. (2018). Majid Majidi: “Kendi festivallerimizi üretmemiz gerekiyor”. TRT Akademi, 3(5), 374–382. Türk Dil Kurumu. (2011). Türkçe Sözlük (Ş. H. Akalın, Haz.).
24. Torun, A. (2021). Sunuş: Göç ve sinema. Göç Dergisi, 8(3), 377–381.
25. Ulusay, N. (2008). Melez İmgeler. Dost Kitapevi Yayınları.
26. Pösteki, N. (2001). Toplumsal Değişim Süreci Bir Etkileme Aracı Olarak Sinema ve 90’lar Türkiye Sineması (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi.
27. Rastegar, K. (2011). Global frames on Afghanistan. İçinde Z. Jalalzai & D. Jeffries (Ed.), Globalizing Afghanistan, Terrorism, War, and the Rhetoric of Nation Building. Duke University Press.
28. Rasuli, K. (2021). Kültür diplomasisi: İran’ın Afganistan’a yönelik kültürel diplomasi faaliyetleri üzerine bir inceleme. SDE Akademi Dergisi, 1(2), 42–73.
29. Özdemir, M. (2010). Nitel veri analizi: Sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 323–343.
30. Özer, G., & Arkan, Y. (2023). Willkommen in Deutschland filmi örneğinde kültürlerarası iletişim ve kültürlerarası iletişimde karşılaşılan sorunlar. Disiplinlerarası Dil ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 1(1), 23–35.
31. Özlem, D. (2008). Kültür Bilimleri ve Kültür Felsefesi. Doğu Batı Yayınları.
32. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
33. Zarkar, R. (2012). Afghan diasporic literature: A refugee narrative from the heart of urban Tehran. Erişim: https://ajammc.com/2012/02/14/Afghan-Diasporic-Literature-A-Refugee-Narrative/.
34. Wiacek, E. (2020). Transnational dimensions of Iranian cinema: "Accented films" by Mohsen Makhmalbaf. Studia Migracyjne-Przeglad Polonijny, 46(3).