Şile Bezi’nin Yeniden Yorumlanması ve Özgün Ürünlere Dönüştürülmesinin Önemi

Öz

Çok zengin bir kültüre sahip olan ülkemizde; bugün tüm kültürel öğelerdeki gelenekselliğin giderek zayıflaması ve teknolojinin getirdiği olanaklar; el sanatları niteliğindeki ürünleri etkilemektedir. Diğer bir deyimle zaman, sanat değerlerini kendi yaratıcı ivmesine paralel olarak değiştirmektedir. Bu görüş açısıyla geleneksel yöntemler ile yapılan tasarımların farklılaşması ve bu farklılıklardan doğan yeni tasarımların uygulanması, iç ve dış pazarlarda alıcının beğenisini kazanmakta ürünün kalitesi kadar görünümü de etkin rol oynamaktadır. Bu nedenle, yeni desen ve formlar, yerel öz ve biçimleriyle geleceğe dönük çağdaş anlayışla başkalaşım yaratır ve kendi varlığının içeriğinde çağcıl bir yenilik kazanır. Hızla gelişen teknoloji, değişen beğeniler, moda akımları gibi başkalaşım olgularının diğer el sanatlarına olduğu gibi Şile Bezi’nin de geleceğine yapacağı etkiler, üzerinde düşünülmesi gereken konulardandır. Ayrıca tekstil sektörünün bu kadar geliştiği ve önem kazandığı bir çağda bu özel dokuma sanatının ve motiflerinin evrenselleştirilmesi kendi adıyla dünyaya tanıtılması için çalışmalar yapılmasının gerekliliği üzerinde hassasiyetle düşünülmelidir. Şile Bezi’nin tanıtılması ve hak ettiği değeri yeniden bulması için uygulanabilecek çeşitli faaliyetler organize edilmelidir. Bu çalışmanın amacı sadece farkındalık yaratmak değil, Şile Bezi’nin değerine değer katacak farklı tasarımların uygulanması ile güncel ve sürdürülebilir ürünler üretilmesinin önemine vurgu yapmaktır. Önceleri köylerde dokunan genç kızların çeyizlerinin hazırlanmasında gecelik, gömlek kadın ve erkek giyim eşyaları, çarşaf, perde yapımında kullanılan Şile Bezi, 70’li yıllarda dünya çapında tanınmış, dünya modasında önemli bir yer edinmiş ancak 1980’li yıllardaki sentetik moda sonucu önemini yitirmiştir. El işçiliği, tezgâhlar, yaratıcılık makineleşmeye dönüşürken beraberinde ne yazık ki el emeği, göz nuru da yitirilmiştir. Bu çalışmada; Şile ve çevresinde mevcut el sanatları ürünleri incelenmiştir. Bölgedeki mevcut el sanatı ürünlerinin yeniden yorumlanarak özgün tasarımlara dönüştürülmesi, pazarlanması ve satışına yönelik öneriler, çözüme katkı sağlayacak fikirler olarak sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Şile Bezi,Tasarım,El sanatları,El Dokuması

The Importance of Refining the “Şile Bezi” and Converting It to Original Products

Öz

In our country, which has a very rich culture; the increasingly weakening tradition in all cultural elements today and the opportunities that technology brings affect the quality of handcraft products. In other words, time is changing the values ​​of art parallel to its own creative momentum. From this point of view, the differentiation of the designs made by the traditional methods and the application of the new designs arising from these differences play an active role in acquiring the taste of the buyer in the domestic and foreign markets, as well as the quality of the product. For this reason, the new patterns and forms create metamorphosis with the contemporary understanding of the future with its local essences and forms, and acquire a peculiar innovation in the context of its own existence. The effects of metamorphosis, such as rapidly developing technology, changing feelings, fashion trends influence Şile Bezi's future as well as other handcrafts’. Furthermore, in an era where the textile industry has developed and gained so much importance, the universalization of this particular weaving art and its motifs must be considered with sensitivity to the necessity of working to promote it to the world in its own name. The various activities that can be carried out in order to introduce the Şile Bezi and re-find the worthy value should be organized. The purpose of this work is not just to create awareness, but to emphasize the importance of producing up-to-date and sustainable products through the application of different designs that will add value to Şile Bezi. Şile Bezi woven by peasants, used in making nightwear, shirts, women's and men's clothing, sheets and curtains in the preparation of dowries of young girls, has gained an important place in the world fashion in the 70’s. But the 1980’s synthetic fashion has ruined its importance. As looms, benches and creativity has turned into mechanization, unfortunately the hand work has lost its importance. In this study; The handicrafts of Şile and its surroundings are examined. Suggestions for transforming, marketing and selling existing handicraft products in the region by reinterpreting them into original designs were presented as ideas to contribute to solution.

Anahtar Kelimeler

• Şile Bezi,Design,Hand Work,Hand Loom

Kaynakça

1. Eviner, İ. (2016). “Sanatla Yaratmak”, Cogito, Tasarım Ne Bekler?, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 83: 7-24.Behramoğlu B, (2007). “El Emeği Göz Nuru; Şile Bezi”, Türsab (Türkiye Seyahat Acentaları Birliği), İstanbul, Boyut Matbaacılık, 283: 40-47. [https://tursab.org.tr/yayin/20/283_20_328028.pdf, (Erişim Tarihi: 20.06.2016)].
2. Gözen, S. (1977). “Şile Bezi”, İstanbul: Sanat Dünyamız, Yapı Kredi Bankası- Kültür ve Sanat Yayınları, 9: 32-40.
3. Güney, K. (1970). “Göz Nuruyla Dokunan Şiir Şile Bezi”, İstanbul: Hayat Dergisi, Tifdruk Matbaacılık Sanayii, 52:8-9.
4. Kawamura, Y. (2016). “Moda-loji”, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
5. Örsatan, B. (1971). “Şile Dokumacılığı ve İşlemeciliği”, Folklora Doğru, İstanbul: Robert Koleji Türk Folklor Kulübü, 18:11-15.
6. Temir, ŞR. (2010). “Geçmişten Günümüze Şile ve Şile Bezi”, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, Sanat Eserleri Dizisi
7. http://www.istanbul.net.tr/etkinlik/foto-galeri 26.10.2017 23:22