İlköğretim Öğrencilerinin Spor Etkinliklerine Yönelim Ve Bağlılıkları İle Voleybola Olan Tutumları

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 1, 55 - 71, 28.03.2026

Ahmet İslam

https://izlik.org/JA34JA97MG

Öz

Araştırmada 2022-23 eğitim öğretim yılında Ankara ili Gölbaşı İlçesindeki bazı ilk ve orta öğretim okullarında eğitim-öğretim gören öğrencilerin spor etkinliklerine yönelimleri ve spor bağlılıkları ile voleybola olan tutumları arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan bu araştırmada tesadüfi şekilde belirlenen 440 ilköğretim ile orta öğretim öğrencileri dikkate alınmıştır. Araştırmada veriler, araştırmacıların hazırladığı “Kişisel bilgi formu”, “Ordu üniversitesi rektörlüğü sosyal ve beşeri bilimler araştırmaları etik kurul kararı”, “Spora Yönelim Ölçeği”, “Voleybol Tutum Ölçeği” ve “Spora Bağlılık Ölçeği” kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma sonucunda ise, cinsiyet, yaş, spor yapma süresi ve pozisyon (mevki) değişkenlerinde olumlu yönde ilişkiler tespit edilmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda öğrencilerinin spor etkinliklerine yönelimleri ve spora bağlılıkları ile voleybola olan tutumları arasında pozitif yönde etkilenmeler belirlenmiştir. Ayrıca yapılan regresyon analizi sonucuna göre öğrencilerin spora bağlılıkları ile voleybola olan tutumları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Araştırmada ortaya konan hipotezler doğrulanmıştır. Öğrencilerin gelişim dönemlerinde sporda etkili olan bu psikolojik yapıların spora olan yönelimleri, spora bağlılıkları ve voleybola olan tutum konularında öğrencilerin farkındalıkları sağlanması gerekli olduğu söylenebilir. Alan yazında bu üç yapının çalışılmadığı görülmekle birlikte gelecekte yapılacak olan araştırmalara kaynak oluşturacak nitelikte olduğu söylenebilir. Ayrıca farklı örneklem gruplarına göre araştırma çeşitlendirilerek alan yazına daha fazla katkıda bulunulabilir.

Anahtar Kelimeler

Spora Olan Yönelim , Bağlılık , Tutum , Voleybol

Proje Numarası

yok

Primary School Students' Sports Orientation And Engagement And Their Attitudes Toward Volleyball

https://izlik.org/JA34JA97MG

Öz

This paper investigated the relationship between children’s sports orientation and engagement and their attitudes toward volleyball. This cross-sectional and descriptive study was conducted in the academic year 2022-23. The sample consisted of 440 primary and middle school students recruited randomly from some primary and middle schools in Gölbaşı, Ankara/Türkiye. Data were collected using a personal information form, the Sport Orientation Questionnaire (SOQ), the Volleyball Attitude Scale (VAS), and the Sports Engagement Scale (SES). The results showed that gender, age, sports experience, and position affected participants’ scale scores. The correlation analysis showed positive correlations between SOQ, SES, and VAS scores. The regression analysis showed significant associations between SES and VAS scores. The results confirmed the hypotheses. We must ensure to raise children’s awareness of sports orientation, sports engagement, and attitudes toward volleyball. There is little research into these constructs. Therefore, this study makes significant contributions to the literature. However, further research is warranted to better understand the impact of those constructs on children.

Anahtar Kelimeler

Sport orientation , engagement , attitude , volleyball

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

Araştırmaya katılan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretim kurumlarına, yönetici ve öğretmenlere, öğrenci ve ailelerine teşekürlerimi sunarım.

Kaynakça

• Adıgüzel, İ. H. (2020). Spor bilimleri fakültesinde eğitim gören öğrencilerin spora bakış açıları ve spor yapma alışkanlıklarının incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Kayseri.
• Altın, Y., Özkurt, B., & Küçükibiş, H. F. (2023). Antrenör davranış stilleri algısının spora bağlılığı yordama etkisinin yapısal regresyon modeli ile incelenmesi, CBÜ Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(2): 424-438. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1265947
• Apitzsch, E. (2006). Collective collapse in team sports: A theoretical approach. In F. Boen, B. de Cuyper, & J. Opdenacker (Eds.), Current research topics in exercise and sport psychology in Europe (pp. 35–46). Leuven, Belgium: LannooCampus.
• Aydemir, B. (2023). Lise öğrencilerinin voleybola yönelik tutumları ve günlük yaşamlarında voleybolun yeri. International Journal of Progression and Development in Education, 1(1): 94-108. https://doi.org/10.5281/zenodo.7651504
• Böke, H., & Güllü, M. (2020). Ortaokul öğrencileri için voleybol tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(2), 130-142. https://doi.org/10.25307/jssr.764005
• Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Yayıncılık.
• Can, E., & Kızılet, A. (2023). Düzenli olarak antrenman yapan bireylerin spor salonlarına yönelik hizmet kalitesi algılarının spora bağlılığa etkisi, Spor Eğitim Dergisi, 5(3): 87-97.
• Caz, Ç., & Bardakçı S. (2023). Spora bağlılık ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişkinin incelenmesi: spor bilimleri fakültesi üzerine bir uygulama. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(2): 131-146. https://doi.org/10.31680/gaunjss.1281238
• Çevik, H., Şimşek, Y. K., Mercanoğlu, O. A., & Bayram A. (2019). Spor etkinliklerine yönelim ölçeğinin türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 10(2): 149-163. https://doi.org/10.17155/omuspd.472169
• Choi, J., Peters, M., & Mueller, R. O. (2010). Correlational analysis of ordinal data: from pearson'sr to bayesian polychoric correlation. Asia Pacific Education Review, 11(4): 459-466. https://doi.org/10.1007/s12564-010-9096-y
• Çiriş, V., & Başkonuş, T. (2021). Öğretmen adaylarının spor etkinliklerine yönelimlerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi, Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(2): 141-155.
• Crust, L., & Swann, C. (2011). Comparing two measures of mental toughness. Personality and Individual Differences, 50(2): 217-221. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.09.032
• Dever, A. (2010). Spor sosyolojisi, tarihsel ve güncel boyutlarıyla spor ve toplum, Başlık Yayın.
• Diker, S. (2021). "Üniversite öğrencilerinin spora yönelik tutumları ve kadınların spor etkinliklerine katılımlarına dair görüşlerinin incelenmesi (Balıkesir üniversitesi örneği)", Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Balıkesir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi Ve Spor Anabilim Dalı, Balıkesir.
• Duman, A., & Ötkem, T. (2021). “Öğretmenlerin spora yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Bayburt İli Örneği)”, (Eds): Doç. Dr. (Durukan E. & Doç. Dr. Kızar O.), iç: Spor Bilimlerinde Araştırma Ve Değerlendirme 3: (1 Baskı). 119-134. Gece.
• Gökdağ, M. (2018). "Okul yöneticilerinin spora yönelik tutumları ve kadınların spor etkinliklerine katılımlarına dair görüşlerinin araştırılması (Bartın ili örneği)". Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Bartın Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Bartın.
• Guillén, F., & Martínez-Alvarado J.R. (2013). Escala de compromiso deportivo: Una adaptación de la escala de compromiso en el trabajo De Utrecht (Uwes) para ambientes deportivos. Universitas Psychologica. 13(3). https://doi.org/10.11144/javeriana.upsy13-3.sesa
• Guillén, F., & Martínez-Alvarado, J. R. (2014). The sport engagement scale: An adaptation of the Utrecht Work Engagement Scale (UWES) for the sports environment. Universitas Psychologica, 13(3): 975-984. https://doi.org/10.1037/t46138-000
• Gürbüz, S., & Şahin, F. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin.
• Harman, S., Çakıcı, A. C., & Atalay, A. (2013). İstanbul'a Gelen Sırt çantalı turistlerin seyahat motivasyonları üzerine bir araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 25: 267-300.
• İnceoğlu, M. (1993). Tutum algı iletişim, Verso.
• İslam, A. (2022a). The effect of athletic mental energy on psychological skills and attitudes toward soccer, Journal of Educational Issues, 8(3 Special Issue): 149-163. https://doi.org/10.5296/jei.v8i2.20473
• İslam, A. (2022b). The effect of athletic mental energy on wrestlers' sports courage and attitudes toward wrestling. Physical Education of Students, 26(5): 247-255. https://doi.org/10.15561/20755279.2022.0504
• İslam, A. (2022c). The effect of athletic mental energy on sports mental training and sports courage in rugby players, Journal of Educational Issues, 8(2): 679-697. https://doi.org/10.5296/jei.v8i2.20330
• İslam, A. (2022d). Üniversite öğrencilerinin taraftarı oldukları takımlara yönelik psikolojik bağlılıkları (ordu üniversitesi örneği), (Bölüm 10), Doç. Dr. Ilkım M. (ed). iç: Sporda güncel araştırmalar. (1. Basım), (ss. 157-175). Gece.
• İslam, A. (2023a). Kadın futbolcuların psikolojik becerileri ile tutumlarına göre zihinsel enerjileri, ODÜSOBİAD 13(1): 1243-1262. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1206721
• İslam, A. (2023b). Three variables in the training of female soccer players: the relationship between psychological skills, mental energy and courage, E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(1): 373-390. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1230389
• İslam, A. (2024a). Çocukların spora olan yönelimleri ile sporda liderlik gücü algıları. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(3), 1173-1187. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1424644
• İslam, A. (2024b). Çocukların spor etkinliklerine ve spor duygularına yönelik yönelimleri. Türk Kinesiyoloji Dergisi, 10(4), 257-266. https://doi.org/10.31459/turkjkin.1554060
• İslam, A. (2025). Üniversite öğrencilerinin spor ortamlarının spor yönelimlerine etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19(2), 76-89. https://doi.org/10.61962/bsd.1588350
• İslam, A., & Bayraktar, G. (2025). Voleybolcuların cesaretleri ile tutkularına göre tutumları. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(1), 1-17. https://doi.org/10.33689/spormetre.1424428
• Kaplan, E., & Bozdağ, B. (2022). The relationship of use of imagery in sports with athletic mental energy. Mediterranean Journal of Sport Science, 5(4): 892-903. https://doi.org/10.38021/asbid.1162677
• Karcı, E. Y. (2021). "Aile içi iletişim ve aidiyet duygusu ile spora yönelik tutum ilişkisinin incelenmesi". Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi Ve Spor Anabilim Dalı, Muğla.
• Kayhan, R. F., Bardakçı, S., & Çağdaş, C. (2020). The Sports Engagement Scale'nin Türkçe'ye uyarlama çalışması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3): 2905-2922. https://doi.org/10.15869/itobiad.676854
• Matusiak, K. K. (2006). Information seeking behavior in digital image collections: A cognitive approach. The Journal of Academic Librarianship, 32(5): 479-488. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2006.05.009
• Ölmez, E. (2010). Görme engelli bireylerin sosyalleşme sürecine sporun etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı, Ankara.
• Özgün, A., Türkmen, M. U., & Ayhan, B. (2021). Sporcuların COVID-19'a yakalanma kaygısı ve spora bağlılık durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi, Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi (UGEAD), 7(1): 298-315.
• Özsarı, A., & Çetin, M. Ç. (2022). Spora yönelik tutum ve mutluluk ilişkisi (sağlık sektöründe bir araştırma). Spormetre The Journal of Physical Education and Sport Sciences, 20(1): 36-47. https://doi.org/10.33689/spormetre.967955
• Öztürk Çelik, D., & Yılmaz, T. (2022). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği öğrencilerinin mesleğe yönelik tutum ve mutluluk düzeylerinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(3): 203-214. https://doi.org/10.31680/gaunjss.1116305
• Pekel, A. (2016). Spor yöneticiliği bölümünde öğrenim gören öğrencilerinin akademik öz yeterlilikleri ve üniversite yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Kayseri.
• Polat, A., & Kaynak, K. (2022). Kadın voleybolcuların spora bağlılıkları ile prososyal ve antisosyal davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ulusal Kinesyoloji Dergisi, 3(2), 38-47. https://doi.org/10.5281/zenodo.7481761
• Pons, F., Mourali, M., & Nyeck, S. (2006). Consumer orientation toward sporting events: Scale development and validation. Journal of Service Research, 8(3): 276-287. https://doi.org/10.1177/1094670505283931
• Saki, Ü., & Aybek, S. (2023). Boksörlerde spora bağlılığın mücadele ve tehdit algılarına etkisi, Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(2): 119-127.
• Salanova, M., Schaufeli, W. B., Llorens Gumbau, S., Peiró Silla, J. M., & Grau Gumbau, R. M. (2000). Desde el burnout al engagement: ¿una nueva perspectiva? Revista de Psicología del Trabajo y de las Organizaciones, 16(2), 117-134.
• Schaufeli, W. B., & Bakker, A. B. (2003). Utrecht Work Engagement Scale. Preliminary Manual. The Netherlands: Utrecht University.
• Schaufeli, W. B., & Bakker, A. B. (2004). Job demands, job resources, and their relationship with burnout and engagement: A multi-sample study. Journal of Organizational Behavior, 25(3): 293-315. https://doi.org/10.1002/job.248
• Skinner, E., Furrer, C., Marchand, G., & Kinderman, T. (2008). Engagement and disaffection in the classroom: Part of a larger motivational dynamic? Journal of Educational Psychology, 100(4): 765-781. https://doi.org/10.1037/a0012840
• Subaşı, E. (2021). "Lise öğrencilerinin okul iklimi algıları ile spora yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Muş ili örneği)". Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Muş.
• Sznitman, S., & Engel-Yeger, B. (2017). Sensation seeking and adolescent alcohol use: Exploring the mediating role of unstructured socializing with peers. Alcohol and Alcoholism, 52(3): 396-401. https://doi.org/10.1093/alcalc/agx008
• Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel.
• Temel, S. A. (2019). "Yöneticilik kademesinde görev yapmakta olan çalışanların düşünme stilleri ile spora yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi". Yayınlanmamış doktora tezi. Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Spor Yöneticiliği Anabilim Dalı, Konya.
• Toros, T. (2001). Elit ve elit olmayan erkek basketbolcularda hedef yönelimi, güdüsel (motivasyonel) iklim ve hedeflerin özgünlük, güçlük derecesi özelliklerinin yaşam doyumuna etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Mersin.
• Turan, M. (2021). Giresun gençlik spor il müdürlüğü personellerinin spor etkinliklerine yönelim tutumlarının incelenmesi, Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(1).
• Uluç, E. A., & Akçakoyun, F. (2021). Bocce sporcularının hedef yönelimlerinin spora bağlılıkları üzerindeki rolü: Çanakkale ili örneği. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 4(3): 424-437. https://doi.org/10.38021/asbid.1034025
• Williams, L. (2013). Commitment to sport and exercise: re-examining the literature for a practical and parsimonious model. Journal of Preventive Medicine & Public Health, 46(1): 35-S42. https://doi.org/10.3961/jpmph.2013.46.s.s35
• Yılmaz, A., Kırımoğlu, H., Arslanboğa, T., & Arslanboğa, R. (2019). Gençlik ve spor il müdürlüğü çalışanlarının zihinsel engelli bireylerin sportif etkinliklerine yönelik tutum düzeyinin incelenmesi (Bingöl il örneği). Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(3): 360-372. https://doi.org/10.31680/gaunjss.574732
• Zorba, E. (2006). Vücut yapısı: Ölçüm yöntemleri ve şişmanlıkla başa çıkma. Morpa Kültür.