MUHAYYEL BİR SELİM-NÂME: “YAVUZ SULTAN SELİM’İN GAVRÎ İLE EYLEDİĞİ CENK”

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 108 - 117, 20.12.2025

Ahmet Önal

https://doi.org/10.29228/inture.32

https://izlik.org/JA77FC55TN

Öz

“Selim-nâme”ler Yavuz Sultan Selim ve döneminin ana müracaat kaynaklarındandır. Bu eserlerin büyük bir bölümü, araştırmacılar tarafından neşredilmiştir. Mevcut literatürde bilinmeyen ve bu muhtevada olduğu değerlendirilen “Yavuz Sultan Selim’in Gavrî ile Eylediği Cenk” adlı bir eser de yakın tarihlerde yayınlanmıştır. Neşre esas alınan nüshada müellifin adı, müstensihi, telif yahut istinsah tarihi hakkında açık bir bilgi olmadığından eser, anonim bir Selim-nâme kabul edilmiştir. Bu makalede ise öncelikle eserin nüsha tavsifi yapılmış, adlandırmasının doğru olup olmadığı meselesi ele alınmıştır. Müteakiben belirtilen eserin, XVII. yüzyıl müelliflerinden Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi’nin “Tarih-i Mısır” adıyla bilinen kroniğinin sekizinci ve dokuzuncu fasıllarının eksik bir istinsahı ile Mısır beylerbeyilerine dair müellifi tespit edilemeyen bir listenin birleştirilmesinden ibaret olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca bunları ihtiva eden Mecmua’nın en erken 1158/1745-1746’da Hacı Hüseyin tarafından tertip edildiği istihsah kayıtlarından hareketle tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yavuz Sultan Selim , Selim-nâme , Mecmua , Rıdvan Paşa-zâde , Tarih-i Mısır

An Imaginary Selimname: “Battle Between Selim the Grim and Kansu Gavri”

https://izlik.org/JA77FC55TN

Öz

The “Selim-nâmes” are the primary sources on Sultan Selim the Grim and his period. Most of these works have been published by scholars. A work titled “Battle Between Selim the Grim and Kansu Gavri”, which is unknown to the present literature and regarded in this context, has recently been published. In the copy that was published, names of its author and copyist, and dates of its writing and copying are not specified. Thus this work is considered as an anonymous Selim-nâme. In this paper first, features of the editions are evaluated and it’s considered whether its naming is true or not. Then it’s concluded that this work is the unification of the default copy of 17th century author Rıdvan Pasha-zâde Abdullah Chelebi’s History of Egypt’s eighth and ninth chapters and an anonymous list about governors of Egypt. It is also concluded that treatise which includes these works, compiled by Hacı Hüseyin in 1158/1745-1746, by copying records.

Anahtar Kelimeler

Yavuz Sultan Selim , Selim-nâme , Treatise , Rıdvan Pasha-zâde , Tarih-i Mısır

Kaynakça

• Kanunî’den IV. Murad’a Tarih Kayıtları (960-1044/1553-1634), Haz. Erhan Afyoncu-Uğur Demir-Ahmet Önal, İstanbul 2023.
• Mecmua, Süleymaniye Kütüphanesi, Atıf Efendi, Mehmet Zeki Pakalın Koleksiyonu, nr. 55/9.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Beyazıt, nr. B4971.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Biblioteque Nationale, Subl. TURC 1043, vr. 1a-119a.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Bursa İnebey Kütüphanesi, Genel, nr. 4314.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Arkeoloji Yazmaları, nr. 1338.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Kütahya Vahid Paşa Kütüphanesi, Vahid Paşa, nr. 3159.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Milli Kütüphane, Milli Kütüphane Yazmaları, nr. 6 Mil. Yz. A 3172.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Milli Kütüphane, Milli Kütüphane Yazmaları, nr. 6 Mil. Yz. A 8569.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi, nr. 2177.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih, nr. 4362.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Süleymaniye Kütüphanesi, Hafid Efendi, nr. 226.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Süleymaniye Kütüphanesi, Hamidiye, nr. 900.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Süleymaniye Kütüphanesi, Murad Molla, nr. 1439/1, vr. 1a-164b.
• Rıdvan Paşa-zâde Abdullah Çelebi, Târîh-i Mısır, Süleymaniye Kütüphanesi, Reşid Efendi, nr. 624.
• AFYONCU, Erhan, Tanzimat Öncesi Osmanlı Tarihi Araştırma Rehberi, Yeditepe Yayınevi, İstanbul 2021.
• DANİŞMEND, İsmail Hâmi, İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi, Türkiye Yayınevi, İstanbul 1971.
• KARS, Rümeysa, Yavuz Sultân Selim’in Gavrî ile Eylediği Cenk (Mercibadık ve Ridaniye Savaşları (1516-1517) Üzerine Anonim Bir Selimnâme) (Çeviri ve Değerlendirme), Gazi Kitabevi, Ankara 2021.
• LOKMACI, Süleyman, “Gelibolulu Mustafa Âlî’nin Mirâtü’l Avâlim İsimli Eseri”, Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 16, 2018, s. 64-114.
• ÖNAL, Ahmet, “Selim-nâmeler”, Yavuz Sultan Selim, Ed. Şefik Memiş, Trabzon 2024, s. 363-424.
• TINAS, Tınas, Rıdvanpaşazâde Abdullah Çelebi, Târih-i Mısır (İnceleme ve Metin), Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul 2016.
• ÜREKLİ, Muzaffer, “Abdullah Çelebi”, DİA, Cilt: 1, TDV Yayınları, İstanbul 1988, s. 94.