Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Examination of Text Pictures in Turkish Textbooks

Yıl 2019, , 650 - 672, 31.08.2019
https://doi.org/10.17679/inuefd.547841

Öz

Turkish textbooks
are among the main sources used in teaching processes. For this reason,
textbooks should be prepared in accordance with the target group with their
language and expression, content, visual design and educational aspects. The
pictures to be given with the texts must be made with the artist's
sensitivity. As a visual element, paintings have an important function on
their own, and when considered together with the text, they become a stimulus
that complements the meaning, explains, extends and sometimes adds new
meanings to the text. Improve children's comprehension, comparison and
perception skills on illustrations in books. It becomes easier for them to
understand the subject. In this study, the visuals in the secondary school
Turkish textbook were evaluated in the context of relative relativity,
conformity with the text, and relation of text painting. In this research,
document analysis technique which is one of the qualitative research methods
is used. The population of this research, the Turkish textbooks that were
taught in the 2018-2019 school year, and the sample are the Turkish textbooks
that are taught in the province of Aksaray. In this study, which aims to
examine the conformity of the text in Turkish textbooks to the level of text
and the picture harmony, 96 texts in the 5th, 6th, 7th and 8th grade Turkish
textbooks are studied. The study was based on the evaluation criteria of the
pictures presented in the course books of İşeri (2014). Descriptive analysis
technique was used to analyze the research data. The findings of the study
were discussed in the framework of the study and in the framework of the
literature and different suggestions were given.

Kaynakça

  • Arı, S. (2008). MEB, ilköğretim yedinci sınıf Türkçe ders kitabında resimlerin içerikle uyumu. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
  • Ayhan, Y. (2010). İlköğretim 5. sınıf Türkçe ders kitabı resimlemelerinin biçim ve içerik açısından 11 yaş grubuna uygunluğu ve aynı yaş grubu öğrencilerin yaptığı resimlemelerle karşılaştırılması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Baş, B. ve Yıldız, F. İ. (2014). İlkokul Türkçe Ders Kitaplarının Resim-Metin İlişkisi Açısından Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(28), 139-151.
  • Çakır, P. (2013). Türkçe Ders Kitaplarındaki Öykülerin Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi. Turkish Studies, 8(1), 1171-1180.
  • Demirel, Ş., Kökçü, Y. ve Akbaba, R. S. (2018). 5. sınıf Türkçe ders kitabının resim-metin ilişkisi açısından incelenmesi. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 2018, 8(2), 224-243.
  • Dikeç, L. (2004). İlköğretim okullarındaki Türkçe ders kitaplarında kullanılan kitap resimleri (illüstrasyonlar), teknikleri ve öğrenmeye katkısı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Ediş, S. (2000). İlköğretim Altıncı Sınıf Türkçe Ders Kitaplarında Resimleme-Metin İlişkisi, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
  • Ekiz, D. (2015). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
  • İşcan, A., Cımbız A. T. (2018). Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki resimlerin metinlerle uyum düzeyinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (1), 250272.
  • İşeri, K. (2002). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin ilköğretim programına uygunluğunun incelenmesi: Göstergebilimsel bir betimleme. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Kayabekir, T. (2010). İlköğretim 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Tasarımında Yer Alan İllüstrasyonların Metne Uygunluk Açısından Değerlendirilmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Kılıç, A. (2003). İlköğretim Türkçe ders kitaplarında resimleme-içerik ilişkisi üzerine bir inceleme, İlköğretim İkinci Sınıf İçin Türkçe Ders Kitabı’nın tasarım ve resimlemesi.Sanatta Yeterlik Eseri Çalışması Raporu, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  • Mazlum, Ö. ve Mazlum, F.S. (2016). İlköğretim 4. Sınıf Ders Kitaplarının Görsel Tasarımına Yönelik Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi. sed, 4 (1). s.1-18.
  • Özer, Ayhan. 2007. “Çocuk Kitaplarındaki Resimlerin Çocuğa Göreliği”. II. Ulusal Çocuk Kitapları Sempozyumu. (Sorunlar ve Çözüm Yolları) Yayına Hazırlayan: Sedat Sever. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
  • Sever, S., Kaya, Z. ve Aslan, C. (2013). Etkinliklerle Türkçe öğretimi. İzmir: Tudem Yayınları.
  • Sever, S.(2015). Çocuk edebiyatı ve okuma kültürü. İzmir: Tudem Yayınları.
  • Tavşancıl, E. ve Aslan, A. E. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. İstanbul: Epsilon Yayıncılık.
  • Tontu, Y. H. (2008). İllüstrasyonların İlköğretim Birinci Kademe Türkçe Ders Kitaplarındaki Görsel Etkililik Durumlarının Değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Uzuner, S. Aktaş, E. ve Albayrak, L. (2010). Türkçe 6, 7 ve 8. sınıf ders kitaplarının görseller (illüstrasyonlar) açısından değerlendirilmesi. Türk Bilimi ve Araştırmaları, 15 (20), 721-733.
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi

Yıl 2019, , 650 - 672, 31.08.2019
https://doi.org/10.17679/inuefd.547841

Öz

Türkçe ders kitapları, öğretim süreçlerinde
kullanılan temel kaynaklar arasında yer almaktadır. Bu nedenle ders kitapları
dil ve anlatım, içerik,  görsel tasarım,
eğitsel yönleriyle hedef kitleye uygun olarak hazırlanmalıdır. Metinlerle
birlikte verilecek resimlerin sanatçı duyarlılığıyla yapılmış olması
gerekmektedir. Görsel bir öge olarak resimler kendi başlarına önemli bir
işleve sahip oldukları gibi metinle birlikte düşünüldüğünde de anlamı
tamamlayan, açıklayan, genişleten, bazen de metne yeni anlamlar katan bir
uyaran olurlar. Kitaplarda yer alan resimlemeler üzerinde çocuklar kavrama,
kıyaslama ve algılama yetilerini geliştirirler. Anlatılan konuyu kavramaları
daha kolay hale gelir. Bu araştırmada, ortaokul Türkçe ders kitabındaki
görseller çocuğa görelik, düzeye uygunluk, metin-resim ilişkisi bağlamında
değerlendirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman
incelemesi tekniği kullanılmıştır. Bu araştırmanın evrenini, 2018-2019 eğitim
öğretim yılında okutulan Türkçe ders kitapları, örneklemini ise Aksaray ilinde
okutulmakta olan Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Türkçe ders
kitaplarındaki görsellerin düzeye uygunluk ve metin resim uyumunu incelemeyi
amaçlayan bu çalışmada veri toplama aracı olarak Aksaray ilinde okutulmakta
olan ortaokul 5, 6, 7, 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki toplam 96 metin
oluşturmaktadır. Çalışmada kaynak olarak İşeri’nin (2014) sunduğu ders
kitaplarındaki resimleri değerlendirme ölçütleri temel alınmıştır. Araştırma
verilerinin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma
sonucunda elde edilen bulgular araştırmanın amaçları doğrultusunda ve
alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve farklı önerilere yer verilmiştir.

Kaynakça

  • Arı, S. (2008). MEB, ilköğretim yedinci sınıf Türkçe ders kitabında resimlerin içerikle uyumu. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
  • Ayhan, Y. (2010). İlköğretim 5. sınıf Türkçe ders kitabı resimlemelerinin biçim ve içerik açısından 11 yaş grubuna uygunluğu ve aynı yaş grubu öğrencilerin yaptığı resimlemelerle karşılaştırılması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Baş, B. ve Yıldız, F. İ. (2014). İlkokul Türkçe Ders Kitaplarının Resim-Metin İlişkisi Açısından Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(28), 139-151.
  • Çakır, P. (2013). Türkçe Ders Kitaplarındaki Öykülerin Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi. Turkish Studies, 8(1), 1171-1180.
  • Demirel, Ş., Kökçü, Y. ve Akbaba, R. S. (2018). 5. sınıf Türkçe ders kitabının resim-metin ilişkisi açısından incelenmesi. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 2018, 8(2), 224-243.
  • Dikeç, L. (2004). İlköğretim okullarındaki Türkçe ders kitaplarında kullanılan kitap resimleri (illüstrasyonlar), teknikleri ve öğrenmeye katkısı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Ediş, S. (2000). İlköğretim Altıncı Sınıf Türkçe Ders Kitaplarında Resimleme-Metin İlişkisi, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
  • Ekiz, D. (2015). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
  • İşcan, A., Cımbız A. T. (2018). Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki resimlerin metinlerle uyum düzeyinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (1), 250272.
  • İşeri, K. (2002). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin ilköğretim programına uygunluğunun incelenmesi: Göstergebilimsel bir betimleme. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Kayabekir, T. (2010). İlköğretim 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Tasarımında Yer Alan İllüstrasyonların Metne Uygunluk Açısından Değerlendirilmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Kılıç, A. (2003). İlköğretim Türkçe ders kitaplarında resimleme-içerik ilişkisi üzerine bir inceleme, İlköğretim İkinci Sınıf İçin Türkçe Ders Kitabı’nın tasarım ve resimlemesi.Sanatta Yeterlik Eseri Çalışması Raporu, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  • Mazlum, Ö. ve Mazlum, F.S. (2016). İlköğretim 4. Sınıf Ders Kitaplarının Görsel Tasarımına Yönelik Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi. sed, 4 (1). s.1-18.
  • Özer, Ayhan. 2007. “Çocuk Kitaplarındaki Resimlerin Çocuğa Göreliği”. II. Ulusal Çocuk Kitapları Sempozyumu. (Sorunlar ve Çözüm Yolları) Yayına Hazırlayan: Sedat Sever. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
  • Sever, S., Kaya, Z. ve Aslan, C. (2013). Etkinliklerle Türkçe öğretimi. İzmir: Tudem Yayınları.
  • Sever, S.(2015). Çocuk edebiyatı ve okuma kültürü. İzmir: Tudem Yayınları.
  • Tavşancıl, E. ve Aslan, A. E. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. İstanbul: Epsilon Yayıncılık.
  • Tontu, Y. H. (2008). İllüstrasyonların İlköğretim Birinci Kademe Türkçe Ders Kitaplarındaki Görsel Etkililik Durumlarının Değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Uzuner, S. Aktaş, E. ve Albayrak, L. (2010). Türkçe 6, 7 ve 8. sınıf ders kitaplarının görseller (illüstrasyonlar) açısından değerlendirilmesi. Türk Bilimi ve Araştırmaları, 15 (20), 721-733.
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Toplam 19 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Tuncay Türkben 0000-0003-0167-4173

Yayımlanma Tarihi 31 Ağustos 2019
Yayımlandığı Sayı Yıl 2019

Kaynak Göster

APA Türkben, T. (2019). Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 650-672. https://doi.org/10.17679/inuefd.547841
AMA Türkben T. Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi. INUEFD. Ağustos 2019;20(2):650-672. doi:10.17679/inuefd.547841
Chicago Türkben, Tuncay. “Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 20, sy. 2 (Ağustos 2019): 650-72. https://doi.org/10.17679/inuefd.547841.
EndNote Türkben T (01 Ağustos 2019) Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 20 2 650–672.
IEEE T. Türkben, “Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi”, INUEFD, c. 20, sy. 2, ss. 650–672, 2019, doi: 10.17679/inuefd.547841.
ISNAD Türkben, Tuncay. “Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 20/2 (Ağustos 2019), 650-672. https://doi.org/10.17679/inuefd.547841.
JAMA Türkben T. Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi. INUEFD. 2019;20:650–672.
MLA Türkben, Tuncay. “Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 20, sy. 2, 2019, ss. 650-72, doi:10.17679/inuefd.547841.
Vancouver Türkben T. Türkçe Ders Kitaplarındaki Metin Resimlerinin İncelenmesi. INUEFD. 2019;20(2):650-72.

Cited By












2002 INUEFD  Creative Commons License This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.