Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Betül Gökçen Doğan Laçin; İlhan Yalçın

doi:10.17679/inuefd.916049

Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, okulöncesi dönemde (3-6 yaş) çocukları olan ana babaların ana babalık davranışlarını belirlemeye yönelik güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı geliştirmektedir. Kapsamda yapılan çalışmada ana babalar gözlem ve görüşme yapılmıştır. Alanyazın tarandığında ana babalığım olumlu ve olumsuz boyutlarının yer aldığı görülmüş, bu boyutları yansıtan Türk kültürüne uygun maddeler yazılmıştır. 41 maddeden oluşan havuz oluşturularak bu maddeler alanda uzman kişilerin görüşüne sunulmuştur. Uzmanlardan gelen dönütler doğrultusunda maddeler yeniden düzenlenip, ölçme ve değerlendirme uzmanının görüşü alınmıştır. Son hali verilen 40 maddeden oluşan ölçme aracının yapısını ortaya koyabilmek için, Ankara ilinde MEB’e bağlı anaokulu ve ana sınıflarında öğrenim gören çocukların gönüllü ana babalarına ulaşılmıştır. Ana babaların 232’si kadın, 193’ü erkek toplam 426 kişidir. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonunda ölçeğin olumlu ve olumsuz ana babalık davranışları olmak üzere iki alt boyutu olan toplam 28 maddelik bir ölçme aracı olduğu görülmüştür. Elde edilen bu formun doğruluğunu belirlemek için farklı bir gruptan veri toplanmıştır. Bu grup Ankara ilinde MEB’e bağlı anaokulu ve ana sınıflarında öğrenim gören çocukların gönüllü 471 ana babasından oluşmaktadır. Ana babaların 294’ü kadın 177’si erkektir. Bu analiz sonunda elde edilen bulgular yapının doğrulandığını göstermektedir (χ²=802.86, sd=349, χ²/sd=2.3, RMSEA=0.05, SRMR=0.05, GFI=0.90, AGFI=0.88, CFI=0.93, NFI=0.89, NNFI=0.92). Sonuç olarak, okulöncesi dönemde çocukları olan ana babaların ana babalık davranışlarını belirlemeye yönelik Türk kültürünü yansıtan güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ana Babalık , Ana Babalık Davranışları , Ölçek Geliştirme

References

Abidin, R. R. (1992). The determinants of parenting behavior. Journal of Clinical Child Psychology, 21, 407-412.doi: 10.1207/s15374424jccp2104_12
Ainsworth, M.D.S., Blehar, M.C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Oxford, England: Lawrence Erlbaum
Albright, M. B., & Tamis-LeMonda, C. S. (2002). Maternal depressive symptoms in relation to dimensions of parenting in low-ıncome mothers. Applied Developmental Science, 6(1), 24-34. doi: 10.1207/S1532480XADS0601_03
Ayoub, C., Vallotton, C. D., & Mastergeorge, A. M. (2011). Developmental pathways to integrated social skills: The roles of parenting and early intervention. Child Development, 82(2), 583–600. doi:10.1111/j.1467-8624.2010.01549.x
Bates J. E., & Bayles, K. (1988). The role of attachment in the development of behavior problems. In J. Belsky & T. Nezworski (Eds.), Clinical implications of attachment (pp. 253–299). Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Baumrind, D. (2003). Patterns of parental authority and adolescent autonomy. New Directions for Child and Adolescent Development, 108, 61-69. doi: 10.1002/cd.128
Bayraktar F.(2007). Olumlu Ergen Gelişiminde Ebeveyn/ Akran İlişkilerinin Önemi. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 14(3), 157-166. Erişim adresi http://cms.galenos.com.tr/Uploads/Article_30266/cogepderg-14-157.pdf
Baytemir, K. (2016). Ergenlikte Ebeveyn ve Akrana Bağlanma İle Öznel İyi Oluş Arasındaki İlişkide Kişilerarası Yeterliğin Aracılığı. Eğitim ve Bilim, 41(186), 69- 91. doi: 10.15390/EB.2016.6185
Belsky, J. (1984). The determinants of parenting: A process model. Child Development, 55, 83-96. doi: 10.1037/0033-2909.114.3.413
Biringen, Z., & Robinson, J. (1991). Emotional availability in mother–child interactions: A reconceptualization for research. American Journal of Orthopsychiatry, 61, 258–271. doi:10.1037/h0079238

Brenner, V., & Fox, R. A. (1998). Parental discipline and behavior problems in young children. The Journal of Genetic Psychology, 159(2), 251-256. doi: 10.1080/00221329809596149
Brenner, V., & Fox, R. A. (1999). An empirically derived classification of parenting practices. Journal of Genetic Psychology, 160(3), 343-356. doi: 10.1080/00221329909595404
Burchinal, M., Roberts, J. E., Zeisel, S. A., Hennon, E. A., & Hooper, S. (2006). Social risk and protective child, parenting, and child care factors in early elementary school years. Parenting: Science and Practice, 6(1), 79–113. doi:10.1207/s15327922par0601_4
Byrne, B.M. (2010). Structural equation modeling with amos: basic concepts, applications, and programming (2nd edition). New York: Taylor & Francis Group, LLC
Campbell, S. B., Shaw, D. S., & Gilliom, M. (2000). Early aggressive and inattentive behavior problems: Toddlers and preschoolers at risk for later maladjustment. Development and Psychopathology, 12(3), 467-488. Retrieved from https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/50663559/Early_externalizing_behavior_proble
Coie, J. D., & Dodge, K. A. (1998). Aggression and antisocial behavior. In W. Damon & N. Eisenberg (Eds.), Handbook of Child Psychology (pp. 779–862). New York: Wiley.
Collins, W. A., Maccoby, E. E., Steinberg, L., Hetherington, E. M. & Bornstein, M. H. (2000). Contemporary research on parenting: The case for nature and nurture. American Psychologist, 55(2), 218-232. doi: 10.1037//0003- 066X.55.2.218
Connell, C. M., & Prinz, R. J. (2002). The impact of childcare and parent–child interactions on school readiness and social skills development for low-ıncome african american children. Journal of School Psychology, 40(2), 177. doi: 10.1016/S0022-4405(02)00090-0
Çekiç, A., Fulya, T. Ü. R. K., Ahmet, B. U. Ğ. A., & Hamamcı, Z. (2018). Alabama Ebeveyn Davranışları Ölçeği ‘nin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(66), 728-743.
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal Bilimler İçin Çok Değişkenli İstatistik: SPSS ve LISREL Uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi.
Dallaire, D. H., Pineda, A. Q., Cole, D. A., Ciesla, J. A., Jacquez, F., LaGrange, B., & Bruce, A. E. (2006). Relation of positive and negative parenting to children's depressive symptoms. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 35(2), 313-322. doi: 10.1207/s15374424jccp3502_15
Darling, N., & Steinberg, L. (1993). Parenting style as context: An integrative model. Psychological Bulletin, 113, 487–496. doi:10.1037/0033-2909.113.3.487
De Wolff, M., & van IJzendoorn, M. H. (1997). Sensitivity and attachment: A metaanalysis on parental antecedents of infant attachment. Child Development, 68(4), 571-591. doi: 10.1111/j.1467-8624.1997.tb04218.x
Derman, M. T., & Başal, H. A. (2013). Okulöncesi Çocuklarında Gözlenen Davranış Problemleri İle Ailelerinin Anne-Baba Tutumları Arasındaki İlişki. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 115-144, Erişim adresi https://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423869291.pdf
Dodge, K. A., Bates, J. E., & Pettit, G. S. (1994). Socialization mediators of the relation between socioeconomic status and child conduct problems. Child Development, 65, 649–665. doi:10.2307/1131407
Elster, A. B., McAnarney, E. R., & Lamb, M. E. (1983). Parental behavior of adolescent mothers. Pediatrics, 71(4), 494. Retrieved from https://pediatrics.aappublications.org/content/71/4/494
Gander, M. J. & Gardiner, H. W. (2007). Çocuk ve Ergen Gelişimi. (A. Dönmez, H.N. Çelen ve B. Onur Çev.). Ankara: İmge Yayınevi.
Gottfried, A. E., Gottfried, A. W. & Bathurst, K. (1988). Maternal employment, family environment, and children’s development. In (Eds.), Maternal employment and children’s development. Springer, Boston, MA.
Guner, B. M. (2008). Maternal adolescent parenting behavior and child aggressive and inattentive aggressive and inattentive behavior: Findings from the early head start research and evaluation project (Unpublished doctoral dissertation). University of Maryland, College Park, United States.
Haktanır, G., Baran, G. ve Alisinanoğlu, F. (1998). Çalışan annelerin çocuk yetiştirme tutumları. Eğitim ve Bilim, 22, 27-31, Erişim adresi http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/5202
Hart, C. H., DeWolf, M., Wozniak, P., & Burts, D. C. (1992). Maternal and paternal disciplinary styles: Relations with preschoolers’ playground behavioral orientations and peer status. Child Development, 63, 879–892. doi:10.2307/1131240
Hastings, R. P. (2002). Parental stress and behaviour problems of children with developmental disability. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 27(3), 149-160. doi: 10.1080/1366825021000008657
Hazzard, A., Christensen, A., & Margolin, G. (1983). Children’s perceptions of parental behaviors. Journal of Abnormal Psychology, 11(1), 49-59. Retrieved from https://link.springer.com/article/10.1007/BF00912177
Kağıtçıbaşı, Ç. (2017). Benlik, Aile ve İnsan Gelişimi: Kültürel psikoloji. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
Kalaycı, Ş. (2009). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Ankara: Asil Yayınevi.
Kapçı, E.G. ve Erdinç-Demirci S. (2009). Ana-Baba tutum ölçeğinin 3-13 yaş aralığında çocuğu bulunan annelerde değerlendirilmesi. 18. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı. (Sözel Bildiri). 1-3 Ekim 2009 İzmir.
Kaplan, B., ve Aksel, E. Ş. (2013). Ergenlerde Bağlanma ve Saldırganlık Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Nesne Psikoloji Dergisi, 1(1), 20-49. doi: 10.7816/nesne-01-01-02
Karabulut-Demir, E., ve Şendil, G. (2008). Ebeveyn tutum ölçeği (ETÖ). Türk Psikoloji Yazıları, 11(21), 15-25.
Kline, R.B. (2010). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). New York: Guilford Press.
Kobayashi, J. E. (2017). The longitudinal effects of parenting determinants on preschoolage parenting behaviors (Unpublished doctoral dissertation). Michigan State University, United States.
Kwon, J. Y. (2007). The relationship between parenting stress, parental intelligence, and child behavior problems in a study of Korean preschool mothers. Early Child Development and Care, 177(5), 449-460. doi: 10.1080/03004430600852916
Lee, K. (2010). Do early academic achievement and behavior problems predict longterm effects among Head Start children? Children & Youth Services Review, 32(12), 1690–1703. doi:10.1016/j.childyouth.2010.07.012
Lloyd, J. E. V., & Hertzman, C. (2009). From Kindergarten readiness to fourth-grade assessment: Longitudinal analysis with linked population data. Social Science & Medicine, 68(1), 111–123. doi:10.1016/j.socscimed.2008.09.063
Lounds, J. J., Borkowski, J. G., Whitman, T. L., Maxwell, S. E., & Weed, K. (2005). Adolescent parenting and attachment during infancy and early childhood. Parenting: Science & Practice, 5(1), 91-118. doi: 10.1207/s15327922par0501_4
Lovejoy, M. C., Weis, R., O’Hare, E., & Rubin, E. C. (1999). Development and initial validation of the Parent Behavior Inventory. Psychological Assessment, 11(4), 534 545. doi: 10.1037/1040-3590.11.4.534
Matas, L., Arend, R. A., & Sroufe, L. A. (1978). Continuity of adaptation in the second year: The relationship between quality of attachment and later competence. Child Development, 49(3), 547-556. doi: 10.2307/1128221
Neppl, T. K., Conger, R. D., Scaramella, L. V., & Ontai, L. L. (2009). Intergenerational continuity in parenting behavior: Mediating pathways. Developmental Psychology, 45, 1241–1256. doi:10.1037/a0014850
O’Connor, T. G. (2002). Annotation: The ‘effects’ of parenting reconsidered: findings, challenges, and applications. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 43(5), 555-572. doi: 10.1111/1469-7610.00046.
Olson, S. L., Ceballo, R., & Park, C. (2002). Early problem behavior among children from low-income, mother-headed families: A multiple risk perspective. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 31(4), 419. doi: 10.1207/S15374424JCCP3104_2
Özgür, H. (2014). Lise Öğrencilerinin Bağlanma Stilleri ve Flört Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (YayımlanmamışYüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana, Türkiye.
Patterson, G. R., Reid, J. B., & Dishion, T. J. (1992). Antisocial boys. Eugene, OR: Castalia.
Pettit, G. S., Bates, J. E., & Dodge, K. A. (1993). Family interaction patterns and children’s conduct problems at home and school: A longitudinal perspective. School Psychology Review, 22, 403–420. doi: 10.1080/02796015.1993.12085663
Pettit, G. S., Bates, J. E., & Dodge, K. A. (1997). Supportive parenting, ecological context, and children’s adjustment: A seven-year longitudinal study. Child Development, 68, 908–923. doi:10.2307/1132041
Robinson, C. C., Mandleco, B., Olsen, S. F., & Hart, C. H. (2001). The parenting styles and dimensions questionnaire (PSDQ). Handbook of family measurement techniques, 3, 319-321.
Rubin, K. H., Bukowski, W., & Parker, J. G. (1998). Peer interactions, relationships, and groups. In W. Damon & N. Eisenberg (Eds.), Handbook of child psychology (pp. 619–700). New York: Wiley.
Sang, M. L., Daniels, M. H., & Kissinger, D. B. (2006). Parental influences on adolescent adjustment: Parenting styles versus parenting practices. Family Journal, 14(3), 253-259. doi: 10.1177/1066480706287654
Scherer, R. F., Luther, D. C., Wiebe, F. A., & Adams, J. S. (1988). Dimensionality of coping: Factor stability using the ways of coping questionnaire. Psychological Reports, 62(3), 763-770. Retrieved from https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.2466/pr0.1988.62.3.763
Soygüt,G., Çakır, Z. ve Karaosmanoğlu, A. (2008). Erken dönem uyumsuz şemaların değerlendirilmesi: Young Ebeveynlik Ölçeği’ninpsikometrik özelliklerine ilişkin bir inceleme. Türk Psikoloji Yazıları, 11(22), 17-30.
Sümer, N., ve Güngör, D. (1999). Çocuk yetiştirme stillerinin bağlanma stilleri, benlik değerlendirmeleri ve yakın ilişkiler üzerindeki etkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 14(44), 35-58.
Tabachnick, B.G. & Fidell, L.S. (2014). Using Multivariate Statistics. (6. Baskı). US: Pearson.
Tamis-LeMonda, C. S., Bornstein, M. H., & Baumwell, L. (2001). Maternal responsiveness and children's achievement of language milestones. Child Development, 72(3), 748-767. doi: 10.1111/1467-8624.00313
Teti, D. M., O'Connell, M. A. & Reiner, C. D. (1996). Parenting sensitivity, parental depression and child health: The mediational role of parental self‐efficacy. Early Development and Parenting: An International Journal of Research and Practice, 5(4), 237-250. doi: 10.1002/(SICI)1099-0917(199612)5:4<237::AIDEDP136> 3.0.CO;2-5
Thompson, B. (2004). Exploratory and confirmatory factor analysis: Understanding concepts and applications. Washington, DC.
Turan, T., Kartal, A., Kapıkıran, N. A., Kurban, N. K., & Zencir, M. Ghent Ebeveyn Davranış Ölçeği Anne Formunun Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi, 5(1), 16-24.
Üredi, I., ve Erden, M. (2009). Öz-Düzenleme Stratejileri ve Motivasyonel İnançlarının Yordayıcısı Olarak Algılanan Anne Baba Tutumları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(4), 781-811, Erişim adresi https://dergipark.org.tr/tr/pub/tebd/issue/26109/275081
Whiteside-Mansell, L., Bradley, R. H., Owen, M.T., Randolph, S. M., & Cauce, A. M. (2003). Parenting and children's behavior at 36 months: Equivalence between african american and european american mother-child dyads. Parenting: Science and Practice, 3(3), 197-234. doi: 10.1207/S15327922PAR0303_02
Whiteside-Mansell, L., Pope, S. K., & Bradley, R. H. (1996). Patterns of parenting behavior in young mothers. Family Relations, 45(3), 273-281. doi: 10.2307/585499
Yılmazer, Y. (2007). Anne-Baba Tutumları İle İlköğretim İkinci Kademe Öğrencilerinin Okul Başarısı ve Özerkliklerinin Gelişimi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
Zhou, Q., Eisenberg, N., Losoya, S. H., Fabes, R. A., Reiser, M., Guthrie, I. K., Murphy, B. C., Cumberland, A. J., & Shepard, S. A. (2002). The relations of parental warmth and positive expressiveness to children's empathy-related responding and social functioning: A longitudinal study. Child Development, 73(3), 893. doi: 10.1111/1467-8624.00446

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Betül Gökçen Doğan Laçin ^*
0000-0001-7697-3341
Türkiye

İlhan Yalçın
0000-0002-6407-9606
Türkiye

Publication Date

December 31, 2021

Submission Date

April 14, 2021

Acceptance Date

September 14, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 22 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.17679/inuefd.916049

IZ

https://izlik.org/JA36WZ22SW

APA

Doğan Laçin, B. G., & Yalçın, İ. (2021). Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 22(3), 1942-1963. https://doi.org/10.17679/inuefd.916049

AMA

1.Doğan Laçin BG, Yalçın İ. Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. INUJFE. 2021;22(3):1942-1963. doi:10.17679/inuefd.916049

Chicago

Doğan Laçin, Betül Gökçen, and İlhan Yalçın. 2021. “Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 22 (3): 1942-63. https://doi.org/10.17679/inuefd.916049.

EndNote

Doğan Laçin BG, Yalçın İ (December 1, 2021) Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İnönü University Journal of the Faculty of Education 22 3 1942–1963.

IEEE

[1]B. G. Doğan Laçin and İ. Yalçın, “Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, INUJFE, vol. 22, no. 3, pp. 1942–1963, Dec. 2021, doi: 10.17679/inuefd.916049.

ISNAD

Doğan Laçin, Betül Gökçen - Yalçın, İlhan. “Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 22/3 (December 1, 2021): 1942-1963. https://doi.org/10.17679/inuefd.916049.

JAMA

1.Doğan Laçin BG, Yalçın İ. Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. INUJFE. 2021;22:1942–1963.

MLA

Doğan Laçin, Betül Gökçen, and İlhan Yalçın. “Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. İnönü University Journal of the Faculty of Education, vol. 22, no. 3, Dec. 2021, pp. 1942-63, doi:10.17679/inuefd.916049.

Vancouver

1.Betül Gökçen Doğan Laçin, İlhan Yalçın. Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. INUJFE. 2021 Dec. 1;22(3):1942-63. doi:10.17679/inuefd.916049

Ana Babalık Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite