NORMLARIN AYRILMASI TEORİSİ VE TÜRK ANAYASA MAHKEMESİNİN İPTAL YETKİSİ
Öz
Türk Anayasa Mahkemesi denetimine tâbi kılınmış anayasaya aykırı normları iptal etme yetkisine sahiptir. Anayasaya aykırı olabilen ve iptal edilebilen şey belli sözcük, ifade veya cümleler gibi metin parçaları değil, normlardır. Normlar ise metinlerin kendisi değil, metinlerden çıkan anlamlardır. Bu nedenle Anayasa Mahkemesinin yetkisinin belirlenmesi açısından ayrılma teorisinin önemi büyüktür. Ayrılma teorisi tek bir hukuk normunun hangi unsurlardan müteşekkil olduğuyla ilgilenir. Her hukuk normunda muhatap, konu ve gereklilik olmak üzere üç unsurun bulunması gerekir. Kimi durumlarda anayasaya aykırı olan normun iptali norm metninden bazı ifadelerin çıkarılmasıyla gerçekleştirilemez. Bu durumlarda metinden ifadelerin çıkarılmasıyla yetinilmesi anayasaya aykırı normla birlikte, anayasaya uygun olan normun da iptal edilmesine yol açabilir. Yalnızca anayasaya aykırı normu iptal etmek suretiyle yetkisini anayasaya uygun biçimde kullanmak isteyen Mahkemenin norm metninde değişiklik yapması icap eder. Çalışmada bu gibi durumlarda Anayasa Mahkemesinin “norm metnini değiştirerek iptal” yetkisine sahip olduğu, bu yetkide anayasaya aykırı herhangi bir durum olmadığı iddia edilmektedir. Bu iddia Türk Anayasa Mahkemesinin bir kararı üzerinden ve Mahkemenin yetkisine ilişkin anayasal hükümler dikkate alınarak savunulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
İptal Yetkisi, Ayrılma Teorisi, Normun Unsurları, Anayasa Yargısı
Kaynakça
- ALİEFENDİOĞLU, Yılmaz: “Temel Hak ve Özgürlükler Açısından Anayasa Yargısı”, Amme İdaresi Dergisi, 24(3), 1991, s.27-46.
- AUDI, Robert: Practical Reasoning and Ethical Decision, Routledge, Londra 2006.
- AUSTIN, John: The Province of Jurisprudence Determined, 2. Baskı, Cambridge University Press, Cambridge 2001.
- BENTHAM, Jeremy: Of Laws in General, The Athlone Press, Londra 1970.
- DWORKIN, Ronald M: “The Model of Rules”. The University of Chicago Law Review, 35(1), 1967, s.14-46.
- ERDOĞAN, Mustafa: Türk Anayasa Hukuku, Hukuk, Ankara 2018.
- GÖZLER, Kemal: “Anayasa Mahkemesinin ‘… Yönünden İptal Kararları’ Hakkında Bir Eleştiri: Anayasa Mahkemesinin 24 Şubat 2022 Tarih ve E.2021/34, K.2022/21 Sayılı Kamulaştırma Bedelinin Tespiti Davalarında İstinaf Sınırı Kararı Üzerine”, https://anayasa.gen.tr/yonunden-iptal.htm, Erişim Tarihi: 17 Kasım 2022.
- GÖZLER, Kemal: Hukuka Giriş, 18. Baskı, Ekin, Bursa 2021.
- GÖZLER, Kemal: Hukukun Genel Teorisine Giriş: Hukuk Normlarının Geçerliliği ve Yorumu Sorunu, US-A, Ankara 1998.
- GÖZLER, Kemal: Türk Anayasa Hukuku, 4. Baskı, Ekin, Bursa 2021.