PRINCIPATUS DÖNEMİ BÜROKRASİSİNDE HUKUKÇULARIN YERİ

Roma’da bir bürokratik yapının varlığından ancak Principatus dönemi itibariyle söz edilebilir. Bu, ilk imparator Augustus’un temellerini attığı bir yapıdır. İmparator Augustus, Cumhuriyet Dönemi’nden kalan magistra’lıkların görev tanımlarına yeni bir düzen vermiş, yeni bir memuriyet sistemi ve memurluk makamları kurmuştur. Bu kapsamda özellikle consilium princips, praefectus’lar ve imparatorluğa bağlı bürolar öne çıkmış, dönemin hukukçularının bu memuriyetlerde görevlendirildikleri görülmüştür. İmparator Hadrianus Dönemi’ne dek, yaklaşık olarak 144 yıl boyunca Augustus’un kurduğu sistem büyük bir değişim göstermemiş ancak gelişmiştir. İmparator Hadrianus ise bu sistemde önemli değişiklikler ve yenilikler yapmış, sisteme ileri bir yön vermiştir. İmparator Hadrianus Dönemi’nden İmparator Severus Alexander Dönemi sonuna dek devlet memurlukları oldukça gelişmiş, hukukçuların bu memurluklardaki etkinliği artmıştır. Böylece Klasik Dönem hukukçularının bürokratik yapı içindeki varlıkları Roma İmparatorluğu’nun hukukî ve idarî alanlarında önemli derecede etkili olmuştur. Hadrianus Dönemi’ne dek bürokraside yer alan hukukçuların Roma hukukunun gelişiminde oynadıkları önemli rol, Cumhuriyet Dönemi’nden Geç Principatus Dönemi denebilecek İmparator Hadrianus Dönemi’ni de içine alan zamana ait hukukun “hukukçuların hukuku” olarak tanımlanmasına yol almıştır.

Abstract The existence of a bureaucratic structure in Rome can only be mentioned from the Principate period onward. This is a structure that was founded by the first emperor, Augustus. Emperor Augustus reorganized the definitions of duties for the magistracies inherited from the Republic, establishing a new system of civil service and official positions. In this context, the consilium principis, praefects, and offices related to the empire became prominent, and it can be seen that the jurists of the period were appointed to these officials. Until the reign of Emperor Hadrian, the system established by Augustus remained largely unchanged for approximately 144 years, although it did develop. Emperor Hadrian made significant changes and innovations to this system, advancing its direction. From the time of Emperor Hadrian to the end of the reign of Emperor Severus Alexander, state civil services developed considerably, and the effectiveness of jurists in these positions increased. Thus, the presence of Classical jurists within the bureaucratic structure had a significant impact on the legal and administrative fields of the Roman Empire. Until the time of Hadrian, the important role played by jurists in the bureaucracy contributed to the development of Roman law, leading to the characterization of the law of the time—including the period from the Republic to what can be referred to as the Late Principate Period of Emperor Hadrianus the "law of the jurists."