DWORKİN’İN HUKUK KURAMININ GADAMERCİ KÖKENLERİ BİR ANAYASA MAHKEMESİ KARARININ HERMENÖTİK ELEŞTİRİSİ

Makale, Ronald Dworkin’in hukuk kuramını Hans Georg Gadamer’in ‘felsefi hermenötiği’ odağında inceliyor. Hermenötik kökenler Dworkin’in kuramının doğru bir şekilde anlaşılması için önemlidir. Bu çerçevede makalenin amacı, Gadamer’in felsefi hermenötiğinin Dworkin’in hukuk kuramına ve yorum pratiğine etkisini incelemek ve sözkonusu teorik tartışmanın pratik sonuçlarını örnek bir mahkeme kararı ışığında irdelemektir. Gadamer hermenötiğine göre anlam, dilin, tarihin ve geleneğin etkisi altına ortaya çıkar. Yorumda, yorumcunun geleneğin etkisi altında gelişen tarihsel ufku ile metnin kendi ufku kaynaşır. Dolayısıyla yorum, metinde saklı anlamın keşfinin ötesinde, yorumcu ile metin arasındaki bir diyaloğu içerir. Gadamer’in etkisiyle Dworkin, hukuku gelişen bir hermenötik faaliyet olarak kavrar ve hukuk kuramını topluluğun hukuk pratiğinin “kurucu” yorumu olarak yeniden yapılandırır. Hukuku hermenötik bir faaliyet olarak kurmak, yaratıcı yargıç sorunu ve hukuk-ahlak ilişkisi gibi hukukbilimin önemli çağdaş sorunlarını yeniden formüle etme, bu sorunlara hermenötik yorum çerçevesinden bakarak çözüm önerme imkânı sağlar. Çalışmada, teorik açıklamaların ardından hermenötik bileşenlerin hukuki muhakemeye nasıl yansıtılabileceğini göstermesi açısından Anayasa Mahkemesinin bir kararı irdelenmektedir. Karar incelemesinin odağı, Anayasa Mahkemesinin kararının Dworkin’in “kurucu yorum” pratiğine ve Gadamer’in “ufukları kaynaştıran” hermenötik yaklaşımına uygun olup olmadığıdır. Varılan sonuç, Anayasa Mahkemesinin çoğunluk kararının, her ne kadar hermenötik muhakemenin unsurlarını içeriyor gözükse de nihayetinde yasa koyucu otoritenin niyetini ve hukuki metnin dogmatik anlamını yineliyor olduğudur. Mahkeme, bir metin olarak hukukun tarihsel anlamını toplumun çağdaş ufku ve ihtiyaçlarıyla bütünleştirebilecek yeni bir yaklaşım geliştirmemiş; sorunu, toplumsal cinsiyet eşitliğini hedefleyen ahlaki ve siyasi ilkeler temelinde ele almamıştır.

This article examines Ronald Dworkin’s legal theory through the lens of Hans-Georg Gadamer’s “philosophical hermeneutics.” Hermeneutic foundations are crucial for a proper understanding of Dworkin’s theory. The main aim of the article is to explore how Gadamer’s philosophical hermeneutics influenced Dworkin’s legal theory and interpretive practice, and to evaluate the practical outcomes of this theoretical relationship by analyzing a specific court decision. According to Gadamer, meaning emerges under the influence of language, history, and tradition. In interpretation, the historical horizon of the interpreter—shaped by tradition—merges with the horizon of the text. Therefore, interpretation goes beyond discovering a hidden meaning in the text; it involves a dialogue between the interpreter and the text. Influenced by Gadamer, Dworkin presents law as an evolving hermeneutic activity and reconstructs legal theory as a “constructive” interpretation of a community’s legal practice. Understanding law as a hermeneutic activity allows for a reformulation of major legal issues—such as the role of the creative judge and the relationship between law and morality—from a hermeneutic perspective. After laying out the theoretical background, the article analyzes the decision of the Turkish Supreme Court to show how hermeneutic elements may be reflected in legal reasoning. The focus of the analysis is whether the Court’s decision aligns with Dworkin’s practice of “constructive interpretation” and Gadamer’s hermeneutic approach of “fusion of horizons.” The conclusion is that, although the majority opinion of the Court appears to include elements of hermeneutic reasoning, it ultimately repeats the legislator’s intent and the dogmatic meaning of the legal text. The Court did not offer a new approach that integrates the historical meaning of law as a text with the current needs and horizon of society, nor did it address the issue on the basis of moral and political principles aimed at achieving gender equality.