5901 SAYILI TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU’NA GÖRE VATANDAŞLIĞIN KAYBETTİRİLMESİ

Çalışmanın amacı, Türk vatandaşlığının kaybettirilmesini, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 29. maddesi çerçevesinde incelemektir. Bir vatandaşlığın kaybı yolu olan kaybettirme, kişinin kendi isteği dışında, yetkili makamın kararıyla vatandaşlık bağının sona erdirilmesi anlamına gelmektedir. Kaybettirme aslında cezai nitelik taşıyan bir yaptırım mekanizması olup, devletlerin kendi vatandaşını belirleme yönündeki mahfuz yetkisinin bir yansımasıdır. Devlet menfaatleri dolayısıyla ilgilinin vatandaşlık statüsünün sona erdirilmesi söz konusu olduğundan bu konu, vatandaşlık hukukunun temel prensipleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Kaybettirmenin, vatandaşlık hukukunun temel prensipleriyle kurduğu ilişki, özellikle “vatandaşlığı değiştirme özgürlüğü” ve “vatansız bırakmama” ilkeleri ekseninde teorik biçimde incelenmiştir. Kaybettirme, tek vatandaşlık hallerinde ilgiliyi vatansız bırakabilecek kadar ağır bir yaptırım olduğundan, kaybettirme sebeplerinin kanunilik ilkesi çerçevesinde objektif şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 29. maddesinde düzenlenen kaybettirme sebepleri, devletin güvenlik ve kamu düzeni öncelikleri doğrultusunda sınırlı bir şekilde belirlenmiştir. Bu sebepler arasında; yabancı bir devletin Türkiye’nin menfaatlerine aykırı hizmetlerinde bulunma, savaş halinde bulunan bir devletin hizmetinde izinsiz çalışma, izinsiz gönüllü askerlik yapma ve devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar nedeniyle yurtdışında bulunma gibi durumlar yer almaktadır. Çalışmada ayrıca, kaybettirme kararının alınması sürecinde izlenen usul ve yetkili makamların rolü açıklanmış, kararın doğurduğu hukuki sonuçlar değerlendirilmiştir.

The purpose of this study is to examine the deprivation of Turkish citizenship within the framework of Article 29 of the Turkish Citizenship Law No. 5901.
Deprivation, as a mode of loss of citizenship, refers to the termination of the bond of citizenship by a decision of the competent authority, without the individual’s consent. Deprivation constitutes a
sanction of a punitive nature and represents a reflection of the states’ reserved power to determine their own nationals. Since deprivation may amount to a severe sanction capable of rendering the
individual stateless in cases of single nationality, the grounds for deprivation must be determined in an objective manner in accordance with the principle of legality. In this context, the relationship
between deprivation and the fundamental principles of nationality law is examined theoretically, particularly from the perspective of the principle of avoiding statelessness.
The grounds for deprivation regulated under Article 29 of the Turkish Citizenship Law are set out in a limited manner in line with the state’s priorities concerning security and public order. Among
these grounds, which are examined in detail in this study, are engaging in services for a foreign state contrary to the interests of Türkiye, working without authorization in the service of a state at war
with Türkiye, performing voluntary military service without permission, and remaining abroad due to crimes committed against the security of the state.
The study also explains the procedure followed in adopting deprivation decisions and the role of the competent authorities, and evaluates the legal consequences arising from such decisions.