SİLAHLI ÇATIŞMALARDA İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI KULLANIMININ ULUSLARARASI CEZA HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

The impact of recent technological advances is also evident in armed conflicts under international law, and the use of unmanned aerial vehicles (UAVs) on battlefields is becoming increasingly widespread. This proliferation stems from the ability of unmanned aerial vehicles (UAVs) to assess the shape and size of objects, determine their speed, identify the type of thrust used, identify the materials of which objects are made, eavesdrop on objects and their surroundings and intercept related communications or other electronic transmissions, gather additional data on other objects or individuals in the area, and track a potential target for extended periods. This is becoming a frequently used tool by states, particularly in the fight against terrorism (given that terrorist groups conceal themselves among civilians and thus attempt to protect themselves from attacks). It remains unclear under what circumstances their use is considered lawful and under what circumstances criminal liability is excluded. However, despite this widespread use in the military, primarily for surveillance and reconnaissance, intelligence gathering, targeted assassinations, and airstrikes, serious problems arise, particularly in terms of harm to civilians, given the risk of target deviation and the disproportionate use of force. This raises the issue of liability arising from international criminal law. This study aims to discuss these problems and offer solutions.

Son yıllarda yaşanan teknolojik gelişmelerin etkisi uluslararası hukuk bakımından silahlı çatışmalarda da kendini hissettirmekte ve insansız hava araçlarının savaş alanlarında kullanımı büyük ölçüde yaygınlaşmaktadır. Bu yaygınlaşmanın temelinde insansız hava araçlarının sahip oldukları modern sensörler vasıtasıyla nesnelerin şeklini ve boyutunu değerlendirebilmesi, hızlarını belirleyebilmesi, kullanılan itki tipini tanımlayabilmesi, nesnelerin yapıldıkları malzemeyi belirleyebilmesi, nesne ve çevresini dinleyebilmesi ve ilgili iletişimler veya diğer elektronik yayınları engelleyebilmesi, alandaki diğer nesneler veya bireyler hakkında ek veriler toplayabilmesi, potansiyel bir hedefi uzun süre izleyebilmesi gibi etkenler bulunmaktadır. Özellikle terörle mücadele alanında (terör gruplarının kendilerini sivil nüfus arasında gizlediği ve bu şekilde saldırılardan korunmaya çalıştıkları dikkate alındığında) devletlerin sıklıkla kullandığı bir araç haline gelmekte ve hangi hallerde kullanımın hukuka uygun kabul edileceği ve ceza sorumluluğunun gündeme gelmeyeceği belirsizliğini korumaktadır. Fakat askeri alanda başta gözetleme ve keşif amacıyla olmak üzere istihbarat toplama, hedefli suikastların düzenlenmesi ve hava saldırılarının düzenlenmesi gibi bu yaygın kullanıma karşın hedefte sapma hususu ve orantısız kuvvet kullanımı dikkate alındığında özellikle sivillerin zarar görmesi bakımından ciddi sorunlar da ortaya çıkmaktadır. Bu durumda karşımıza uluslararası ceza hukukundan kaynaklanan sorumluluk problemi çıkmaktadır. Bu çalışmanın da amacı söz konusu problemleri tartışarak çözüm önerileri sunmaktır.