Araştırma Makalesi

TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ

Cilt: 17 Sayı: 1 29 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ

Öz

Hukukun baş aktörü, gerçek kişilerdir. Zamanla, ihtiyaca binaen gerçek kişiler, rollerini yine gerçek kişiler eliyle, tüzel kişilerle paylaşmaya başlamışlardır. Bugün tüzel kişiler, hak ve fiil ehliyetine sahip olup; insana özgü olanlar dışındaki haklara sahip ve borçlara ehildirler. Şimdi ise bilim ve teknoloji hem gerçek kişiye hem tüzel kişiye belli açılardan benzerlik gösteren yapay zekâyı karşımıza çıkarmıştır. Hukukun, kendi kendine kararlar alan bu ilginç sistemin sebep olduğu sonuçlara acilen çözüm üretmesi beklenmektedir. Çünkü artık yapay zekâ, kaçınılmaz biçimde her insanın hayatının içindedir. İnsanlara yarar sağladığı kadar zarar verme potansiyeline de sahip olan bu olgunun insanla olan ilişkilerinin hukukîleştirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla, öncelikli olarak, hâlihazırda var olan çözümlerden yola çıkılmak istenmiştir. Tüzel kişi yapay zekâ benzetmesi böylelikle doğmuştur. Bu benzerlik, ilk etapta makul görünmektedir. Bununla birlikte yapay zekâ sisteminin nasıl çalıştığı ve tüzel kişiliğin özellikleri etraflıca değerlendirildiğinde esasen kurulan benzerliğin sorunu çok da çözmeye yeterli olmadığı anlaşılmaktadır. Hâl böyle olunca, bir kurgu olan tüzel kişiliğin ceza hukuku faili olma ihtimalinden yola çıkılarak varmaya çalışılan yapay zekâ failliği temelsiz kalmaktadır.

Anahtar Kelimeler

yapay zeka, tüzel kişilik, fail, tüzel kişi failliği

Kaynakça

  1. AKBULUT, Berrin: Kabahatler Hukuku, Adalet Yayınları, Ankara 2022.
  2. AKBULUT, Berrin: “Yapay Zekâ ve Ceza Hukuku Sorumluluğu”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, XXVII(4), 2023, s.267-319.
  3. AKINTÜRK, Turgut/ATEŞ, Derya: Medenî Hukuk, 28. Bası, Beta Yayınları, İstanbul 2024.
  4. AKİPEK, Jale/AKINTÜRK, Turgut/ATEŞ, Derya: Türk Medenî Hukuku: Başlangıç Hükümleri, Kişiler Hukuku, 18. Bası, Beta Yayınları, İstanbul 2022.
  5. AKİPEK ÖCAL, Şebnem: “Yapay Zekâ ve Hukukî Niteliği” in Hukuk Perspektifinden Yapay Zekâ, Büyüksağiş, Erdem (ed.), On İki Levha Yayınları, İstanbul 2022, s.7-27.
  6. AKKURT, Sinan Sami: “Yapay Zekânın Otonom Davranışlarından Kaynaklanan Hukukî Sorumluluk”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 7(13), 2019, s.39-59.
  7. AKKUŞ, Batuhan: “Ürün Sorumluluğu ve Yapay Zekânın Ürün Olarak Değerlendirilebilirliği” in Yapay Zekâ ve Hukuk, Aksu, Mustafa (ed.), On İki Levha Yayınları, İstanbul 2023, s.471-494.
  8. ALEXANDRE, Filipe Maria: The Legal Status of Artificially Intelligent Robots: Personhood, Taxation and Control, Tilburg University, Dissertation Project, Tilburg 2017.
  9. ALTUNÇ, Sinan: “Robotlar, Yapay Zekâ ve Ceza Hukuku”, 2019, https://www.researchgate.net/profile/Sinan-Altunc/publication/336406393_Robotlar_Yapay_Zekâ_ve_Ceza_Hukuku/links/5d9f508f92851c6b4bca55ea/Robotlar-Yapay-Zekâ-ve-Ceza-Hukuku.pdf, s.1-22, (Erişim Tarihi: 09.11.2025).
  10. ANTALYA, Gökhan/TOPUZ, Murat: Medeni Hukuk: Giriş, Temel Kavramlar, Başlangıç Hükümleri (Marmara Hukuk Yorumu), Cilt I, 5. Bası, Seçkin Yayınları, Ankara 2024.

Kaynak Göster

APA
Serim, G. (2026). TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 17(1), 162-184. https://doi.org/10.21492/inuhfd.1831488
AMA
1.Serim G. TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ. İnÜHFD. 2026;17(1):162-184. doi:10.21492/inuhfd.1831488
Chicago
Serim, Gökçe. 2026. “TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 17 (1): 162-84. https://doi.org/10.21492/inuhfd.1831488.
EndNote
Serim G (01 Haziran 2026) TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 17 1 162–184.
IEEE
[1]G. Serim, “TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ”, İnÜHFD, c. 17, sy 1, ss. 162–184, Haz. 2026, doi: 10.21492/inuhfd.1831488.
ISNAD
Serim, Gökçe. “TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 17/1 (01 Haziran 2026): 162-184. https://doi.org/10.21492/inuhfd.1831488.
JAMA
1.Serim G. TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ. İnÜHFD. 2026;17:162–184.
MLA
Serim, Gökçe. “TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 17, sy 1, Haziran 2026, ss. 162-84, doi:10.21492/inuhfd.1831488.
Vancouver
1.Gökçe Serim. TÜZEL KİŞİ FAİLLİĞİ TARTIŞMALARI ÜZERİNDEN OLASI YAPAY ZEKÂ FAİLLİĞİNE BAKIŞ. İnÜHFD. 01 Haziran 2026;17(1):162-84. doi:10.21492/inuhfd.1831488