3201 SAYILI KANUN KAPSAMINDA YURTDIŞI HİZMET BORÇLANMASI

1960’lı yıllarda başlayan işçi göçüyle birlikte, yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarının ve ailelerinin sosyal güvenlik haklarının korunması anayasal bir gereklilik haline gelmiştir. Sosyal güvenlik hakkı, 1982 Anayasası’nın 60. ve 62. maddeleriyle devlet güvencesine alınmıştır. Borçlanma uygulaması, ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerdeki çalışmaların da Türkiye’deki emeklilik sistemine dahil edilmesine olanak tanımaktadır. Yurtdışı hizmet borçlanması, 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’da düzenlenmektedir. Borçlanma hakkından Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup izinle ayrılanlar yararlanabilmektedir. Borçlanılabilecek süreler; 18 yaşından sonra geçen sigortalı çalışmalar, bu çalışmalar arasındaki bir yıla kadar işsizlik süreleri ve kadınlar için ev kadını olarak geçirilen sürelerdir. Başvurular, Türkiye’de en son tabi olunan sosyal güvenlik kuruluşuna veya Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılmalıdır. Borçlanma tutarı, 2019 yılında yapılan değişiklikle birlikte, sigortalının belirleyeceği prime esas günlük kazancın %45’i üzerinden hesaplanmaktadır. Emekli aylığı bağlanabilmesi için üç temel şart aranmaktadır: tahakkuk eden borcun tamamının ödenmesi, yazılı talepte bulunulması ve yurda "kesin dönüş" yapılmasıdır. Kesin dönüş şartı, fiilen Türkiye’ye yerleşmekten ziyade, yurtdışındaki sigortalı çalışmanın sona ermesini ve ikamete dayalı sosyal yardım alınmamasını ifade etmektedir. Yurtdışı hizmet borçlanması yapanlar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4/1-b bendi kapsamında sigortalı kabul edileceklerdir.

With the labor migration that commenced in the 1960s, the protection of the social security rights of Turkish citizens residing abroad and their families has become a constitutional necessity. Under Articles 60 and 62 of the 1982 Constitution, the right to social security is placed under state guarantee. The mechanism of foreign service debt (borrowing) allows individuals to integrate periods worked in foreign countries into the Turkish pension system, regardless of whether a bilateral social security agreement exists. This process is primarily regulated under Law No. 3201 on the Evaluation of Periods Spent Abroad by Turkish Citizens for Social Security Purposes. Beneficiaries of this right include Turkish citizens and those who were citizens by birth but later renounced their citizenship through a formal permit. The periods eligible for borrowing comprise insured employment completed after the age of 18, unemployment periods of up to one year between such employments, and periods spent as a housewife for female applicants. Applications must be filed with the Social Security Institution or the institution to which the applicant was last subject in Turkey. Following the 2019 amendment, the debt amount is calculated as 45% of the daily earnings subject to premium, as determined by the insured. For a retirement pension to be granted, three fundamental conditions must be met: the full payment of the accrued debt, the submission of a formal written request, and the fulfillment of the "final return" requirement. In legal terms, "final return" does not strictly necessitate physical relocation to Turkey; rather, it signifies the termination of insured employment abroad and the cessation of receiving residence-based social assistance. Individuals utilizing this service debt are considered insured under Article 4, paragraph 1(b) of Law No. 5510 on Social Insurance and General Health Insurance.