DİJİTAL ÇAĞDA TIBBİ MAHREMİYETİN DÖNÜŞÜMÜ: VERİ ÖZNESİ OLMAKTAN VERİ NESNESİ OLMAYA EVRİLME RİSKİ VE DİNAMİK RIZA MODELİ

Tıbbi mahremiyet kavramı, tarihsel olarak hekimin sır saklama yükümlülüğüne dayanan klasik deontolojik yaklaşımdan doğmuş olmakla birlikte, günümüzde bireyin kendi verileri üzerindeki denetim yetkisini ifade eden bilişimsel özerkliğin temel unsurlarından biri hâline gelmiştir. Sağlık verilerinin dijitalleşmesi, genomik analizler ve biyometrik verilerin algoritmik sistemler aracılığıyla işlenmesi, tıbbi verilerin yalnızca meslekî sır niteliği taşıyan bilgiler olmaktan çıkarak bireyin dijital kimliğinin ayrılmaz bir parçasına dönüşmesine yol açmıştır. Bu dönüşüm, tıbbi verilerin korunmasını yalnızca teknik bir veri güvenliği meselesi olmaktan çıkarıp, insan onuru ve temel haklar bağlamında anayasal bir sorun hâline getirmektedir. Çalışmada, dijital sağlık verilerinin kalıcılığı ve yeniden kimliklendirme riskleri bağlamında ortaya çıkan sosyal damgalanma tehlikesi incelenmekte; bu bağlamda unutulma hakkının tıbbi veriler bakımından anayasal bir güvence olarak taşıdığı önem değerlendirilmektedir. Ayrıca 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda 7499 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerin, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi bakımından bireysel veri özerkliği üzerinde doğurabileceği etkiler analiz edilmektedir. Çalışmada, statik onam modellerinin dijital sağlık ekosisteminde yetersiz kaldığı ileri sürülerek veri öznesine verisinin işlenme süreçlerini sürekli denetleme imkânı tanıyan “dinamik rıza” yaklaşımı önerilmektedir. Bunun yanında sağlık verilerinin yönetiminin bağımsız ve disiplinlerarası kurullar aracılığıyla denetlenmesi gerektiği savunulmaktadır. Sonuç olarak çalışma, tıbbi veriler üzerindeki denetim hakkının bireyin maddi ve manevi varlığının korunmasının dijital uzantısı olduğunu ve hukuk devletinin bu alanı anayasal güvence altında koruması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Although the concept of medical confidentiality historically originates from the classical deontological approach grounded in the physician’s duty of confidentiality, it has gradually evolved into one of the fundamental components of informational autonomy, reflecting the individual’s authority to exercise control over their own data. The digitalization of health data, together with genomic analyses and the algorithmic processing of biometric information, has transformed medical data from mere professional secrets into an integral element of the individual’s digital identity. This transformation renders the protection of medical data not merely a technical issue of data security but a constitutional matter closely linked to human dignity and fundamental rights.This study examines the risk of social stigmatization arising from the permanence of digital health data and the possibility of re-identification, and evaluates the constitutional significance of the right to be forgotten in relation to medical data. Furthermore, the study analyzes the potential implications of the amendments introduced to Article 6 of Law No. 6698 on the Protection of Personal Data by Law No. 7499, particularly with regard to their possible impact on individual data autonomy in the processing of special categories of personal data. It is argued that static consent models have become insufficient within the contemporary digital health ecosystem; therefore, the study proposes a “dynamic consent” model that enables data subjects to continuously monitor and withdraw their consent regarding the processing of their data. In addition, it is contended that the governance of health data should be supervised not solely by administrative authorities but by independent and interdisciplinary bodies composed of legal scholars, ethicists, and data scientists.Ultimately, the study demonstrates that the right to control medical data constitutes the digital extension of the protection of an individual’s material and moral integrity, and that the rule of law requires this sphere to be safeguarded under constitutional guarantees.