SAĞLARARASI KAZANDIRMA KONUSU TAŞINMAZLARIN TENKİSİ

Subject matter of our study is fixed reduction rate which is the matter that should be determined firstly in partial reduction of the immovables subject to inter vivos disposition. After determination of this rate, separability of the immovable legally shall be determined. If the immovable is separable, portion which needs to be reducted shall be registered as an independent section under the name of the plaintiff. If the immovable can not be separated at the rate of fixed reduction, then Turkish Civil Code Article 564 shall be applicable and the defendant will be asked for his choice. Defendant may choose either to return the immovable and receive the disposable portion or to keep the immovable and pay the value of the portion that needs to be reducted. If the defendant chooses to return the immovable and receive the disposable portion, not the amount of disposal rate as of death of the legator but the value of the portion of inter vivos disposition that is out of reduction scope, in other words within the disposal scope, as of court decision date shall be paid to the defendant. If the defendant chooses to keep the immovable and pay the value of the portion that needs to be reducted, the amount that will be found by multiplying the fixed reduction rate by value of the immovable subject to reduction as of the court decision date (the nearest date to the decision date).

Çalışma konumuzu teşkil eden, sağlararası kazandırma konusu taşınmazların kısmen tenkisinde, ilk olarak tespiti gereken husus, sabit tenkis oranıdır. Bu oranın bulunmasının ardından taşınmazın hukuken bölünebilir olup olmadığı belirlenecektir. Eğer taşınmaz sabit tenkis oranında bölünebilir nitelikte ise, tenkisi gereken kısım bağımsız bölüm olarak davacı adına tescil edilecektir. Eğer taşınmaz sabit tenkis oranında bölünemiyorsa, bu durumda MK md. 564 hükmü uygulama alanı bulacak ve hükmün ilk fıkrası doğrultusunda davalıya tercihi sorulacaktır. Davalı dilerse taşınmazı iade edip tasarruf edilebilir kısmın kendisine verilmesini dilerse taşınmazı muhafaza edip tenkisi gereken kısmı ödemeyi tercih edebilecektir. Eğer davalı taşınmazı iade edip, tasarruf edilebilir kısmın kendisine verilmesi yönünde tercihte bulunursa, kendisine mirasbırakanın ölüm anına göre hesaplanan tasarruf oranı miktarı değil, lehine yapılan sağlararası kazandırmanın tenkis dışı kalan yani tasarruf oranı içinde kalan kısmının karar günündeki değeri ödenecektir. Eğer davalı, taşınmazın kendisinde kalması ve tenkisi gereken kısmı ödeme yönünde tercihte bulunursa, tenkise konu taşınmazın karar günündeki değeri belirlenerek (karara en yakın tarih) bu değerin sabit tenkis oranıyla çarpımı neticesinde belirlenen miktarı davacıya ödemesi gerecektir.