İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI

Metin Ceylan

doi:10.21492/inuhfd.423832

EN TR

İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI

Öz

İslam hukukunda insanların su ihtiyacının karşılanmasına özel bir önem verilmektedir. İslamiyetin doğuşundan sonra İslam hukuku kaynaklarının oluştuğu ilk dönemlerde şirb hakkı içerisinde görülen su içme hakkı daha sonraki yüzyıllarda şefe hakkı olarak isimlendirildiği görülmektedir. Şefe hakkı, en dar anlamda insanın susuzluğunu gidermesi için gerekli su ihtiyacını sağlama hakkı olarak ifade edilmektedir. Geniş anlamda insanın günlük hayatında ihtiyaç duyduğu suyu temin etme hakkı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu hakkın sularda kullanılmasında suyun genel ve özel su olması önem arz etmektedir. Genel sularda şefe hakkının kullanımında serbestlik bulunmaktadır. Muhrez sular hariç olmak üzere özel sularda da serbestlik kabul edilmektedir. Muhrez sularda şefe hakkının varlığı kabul edilmemektedir. Bu sularda şefe hakkının kullanılabilmesi zaruret durumunun olması veya malikinin izni gereklidir. Zaruret halinde bulunan kişinin muhrez suyu kullanması durumunda bunu tazmini gerekir. Şefe hakkı ile yakın ilgisi bulunan suların satışında şefe hakkı kapsamındaki suların satışına cevaz verenler olmakla beraber daha çok bunun ücretsiz olması gerektiği yönünde görüş belirtenler bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hak,hukuk,şefe hakkı,su.

Kaynakça

KAYNAKÇA AHMED b. Hanbel, Müsned, I-VI, Müessesetü Kurtuba, Kahire, tarihsiz.
ALİ HAYDAR Efendi, Dürerü’l-hükkâm şerhu mecelleti’l-ahkâm, I-X, Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, trz.
AZÎMÂBÂDÎ, Avnu’l-Maʻbûd Şerhu Süneni Ebî Dâvud, Beyrut, 1995.
BERKİ, Ali Himmet, Mecelle, Hikmet Yayınları, İstanbul, 1990.
BERKİ, Ali Himmet, Sular Hukuku, Ankara 1959.
BEYHAKÎ, es-Sünenü’l-Kübrâ, I-X, Dârul-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 2003.
BİLMEN, Ömer Nasuhi, Hukuk-ı İslamiyye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kamusu, I-VIII, Bilmen Basım ve Yayınevi, İstanbul, 1985.
BUHÂRİ, Ebu Abdullah Muhammed b. İsmail, el-Câmi‘'s-Sahîhi'l-Muhtasar I-VI, Dâru'l-İbn Kesîr el-Yemâme, Beyrut, 1987.
BUHÛTÎ, Mansûr b. Yûnus b. İdris, Keşşâfu'l-Kınâ‘ an Metni'l-İknâ‘, I-VI, Dâru'l-Fikr, Beyrut, 1982.
BULUT, Ali, Kur’an’daki Çok Anlamlı Kavramların Türkçeye Çevirisi Sorunu (İsraf Kavramı Örneği), Diyanet İlmi Dergi, C.42, sayı, 1, Ankara, 2006, s. 86-87.

CEYLAN, Metin, İslam Hukukunda Suların Statüsü, Mengüceli Yay., Malatya, 2010.
CÜRCÂNÎ, Ali b. Muhammed, et-Ta’rifat, Beyrut, 1983.
DANTE, A. Caponera, Water Laws In Moslem Countries, FAO Development Paper No: 43, Roma, 1954.
DÂRİMÎ, Sünen, I-II, Dâru’l-kütübi’l-Arabî, Beyrut, 1407.
EBÛ DÂVUD, Sünenü Ebî Dâvûd, I-IV, Dâru'l-Fikr, yrz., trz.
EBU YUSUF, el-Harâc, el-Matbaatu’s-selefiye, Kahire, 1382.
FİRUZÂBÂDÎ, Muhammed b. Yakub, el-Kâmusu’l-Muhît, Beyrut, 2005.
GÜNAY, Hacı Mehmet, “Su” DİA, İstanbul, 2009, XXXVII, 432-437. HACAK, Hasan, “İrtifak”, DİA, İstanbul, 2000, XXII, 461-462.
HACAK, Hasan, İslam Hukukunda İrtifak Hakları ve İlgili Kavramların Gelişimi, (Yayınlanmamış YL tezi), Marmara Ü. Sos. Bil. Enst. İstanbul, 1993.
HARİS b. Ebi Usame, Müsnedu'l-Hâris (Zevâidu'l-Heysemî), I-II, Merkezü hizmeti’s-sünneti ve’s-sireti’n-nebeviyye, el-Medinetü’ l-Münevvere, 1992.
HATİPOĞLU, Haydar, Sünen-i İbni Mâce Tercemesi ve Şerhi, I-X, Kahraman Yayınları, İstanbul, 1983.
IRAKÎ, Zeynüddin Abdurrahim b. Hüseyin, Tarhu’t-tesrîb fî şerhi’t-takrîb, I-VIII, İhyau Türasi’l-Arabi, Yrz. Trz.
İBN ABDİLBER, et-Temhîd limâ fi’l-Muvatta’ mine’l-meʻânî ve’l-esânîd, I-XXII, Vezâretü umumi’l-evkâf ve’ş-şuûni’l-islamiyye, Mağrib, 1977.
İBN ESİR, en-Nihâye fî Garibi’l-Ehâdisi ve’l-Eser, I-V, el-Mektebetü’l-İlmiyye, Beyrut, 1979.
İBN HACER, Ahmed b. Ali b. Hacer el-Askalânî, ed-Dirâye fî Tahrîci Ehâdisi'l-Hidâye, I-II, Dâru'l-Ma‘rife, Beyrut, 1403/1983.
İBN HACER, Telhîsu'l-Habîr fî Ehâdisi'r-Râfi‘î'l-Kebîr, I-IV, el-Medinetü'l-Münevvere, 1964.
İBN HAZM, Ebu Muhammed Ali b. Ahmed, el-Muhallâ, I-XI, Dâru'l-Afâki'l-Cedîd, Beyrut, trz.
İBN KUDÂME, Şemsüddin Ömer, eş-Şerhu’l-kebîr, I-XII, yrz. trz.
İBN MÂCE, Sünenü İbni Mâce, I-II, Dâru'l-Fikr, Beyrut, trz.
İBN MANZUR, Lisanu’l-Arab, I-XIV, Dâru Sâdır, Beyrut, 1414.
İBN MANZUR, Muhammed b. Mükerrem, Lisanü’l-Arab, I-XV, Dâru-Sâdır, Beyrut, 1994.
İBN MÜLAKKİN, Hulâsatu'l-Bedri'l-Münîr fî Tahrîci Kitâbi'ş-Şerhi'l-Kebîr li'r-Râfi‘î, I-II, Mektebetü'r-Rüşd, Riyad, 1990.
İBNU EBİ ŞEYBE, Kitabu’l-Musannef fî’l-Ehâdisi ve’l-Âsâr, I-VII, Mektebütü’r-rüşd, Riyad, 1409.
İBNU’L-ARABÎ, Ahkâmu’l-Kur’an, I-IV, İsa el-Babi’l-Halebi, Matbaası, yrz., trz.
KALLEK, Cengiz, “İsraf”, DİA, XXIII, İstanbul, 2001, s. 178-179.
KASIM b. Sellâm, Emval, I-III, Kütübü’l-ilmiyye, Beyrut, 1986.
KOCA, Ferhat, İslam Hukuk Metodolojisinde Tahsis, İSAM, Yayınları, İstanbul, 1986.
KOCAŞLI, İbrahim, Sünen-i Ebi Davud Tercemesi, İstanbul, 1983.
KONEVÎ, Kasım b. Abdullah, Enisü’l-Fukahâ’i fî Taʻarifâti’l-el-Fâzi’l-Mütedâvileti beyne’l-Fukahâ’, Dâru’l-vefâ, Cidde, 1406.
KURTUBÎ, el-Câmiʻu li-Ahkâmi’l-Kur’ân, I-XX, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye Kahire, 1964.
KÜRDÎ, M. Necmüddin, Şerʻî Ölçü Birimleri ve Fıkhî Hükümleri, Çev. İbrahim Tüfekçi, Buruc Yayınları, İstanbul, 1996.
MAVERDÎ, Ebu'l-Hasan Ali b. Muhammed, el-Ahkâmu's-Sultâniyye ve'l-Velâyeti'd-Diniyye, Dâru'l-kitâbi'l-Arabî, Beyrut, 1990.
MİRAS, Kamil, Sahîh-i Buharî Muhtasarı Tecrid-i Sarih Tercemesi ve Şerhi, I-XI, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 4. bs. Ankara, 1978.
MUHAMMED FUAD Abdulbaki, Muʻcemü’l-müfehres li-elfâzi’l-Kurâni’l-Kerim, Dâru’l-marife, Beyrut, 1938,
MÜSLİM, Ebu'l-Huseyn Müslim b. el-Haccâc, Sahîhu'l-Müslim, I-V, Dâru'l-İhyâi't-Turâsi'l-Arabî, Beyrut, trz.
NECEFÎ, Muhammed Hasan, Cevâhiru'l-Kelâm fî Şerhi Şerâiʻi’l-İslam, I-XLIII, Dâru’l-ihyai’t-turâsi’l-Arabî, Beyrut, trz.
NEVEVÎ, Ebu Zekeriya Yahya b. Şeref, Sahîhu Müslim bi-Şerhi'n-Nevevî, I-XVIII, Dâru'l-İhyâi't-Turâsi'l-Arabî, Beyrut, 1972.
NEVEVÎ, el-Mecmûʻ Şerhu’l-Mühezzeb, Mektebetü’l-irşad, Cidde, trz.
RAZÎ, Muhtaru’s-sıhah, el-Mektebetü’l-asriyye, Beyrut, 1999.
SA’DÎ, el-Kâmusu’l-Fıkhî Luğaten ve Istılahen, Suriye, 1993.
SAHNÛN, Abdusselâm, el-Müdevvenetü’l-Kübrâ, Daru’s-sadr, Beyrut, trz.
SAN‘ÂNÎ, Muhammed İsmail, Sübülü's-Selâm Şerhu Bulûği'l-Merâm min Edilleti'l-Ahkâm, Dâru'l-hadis, I-II, yrz. trz.
SEMERKANDÎ, Tuhfetü’l-Fukahâ, I-III, Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1985.
ŞEMSEDDİN SAMİ, Kamus-u Türki, Enderun Yay., I-II, İstanbul, 1989.
ŞENER, Abdulkadir, Kıyas, İstihsan ve İstıslah, DİB Yayınları Ankara, 1981.
ŞEVKÂNÎ, Muhammed b. Ali, Fethu'l-Kadîr el-Câmi‘ beyne Fenni'r-Rivâye ve'd-Dirâye min İlmi't-Tefsîr, I-V, Dâru'l-Fikr, Beyrut, trz.
ŞEVKÂNÎ, Muhammed b. Ali, Neylü'l-Evtâr min Ehâdisi Seyyidi'l-Ehyâr, I-IX, Dâru'l-Cîl, Beyrut, 1973.
TDK, Güncel Türkçe Sözlük, “İsraf” http://www.tdk.gov.tr/index.php;
TİRMİZÎ, Ebu İsa Muhammed b. İsa, el-Câmi‘u's-Sahîh Sünenü't-Tirmizî, I-II, Dâru'l-İhyâi't-Turâsi'l-Arabî, Beyrut, trz.
WENSINCK, Concordance, I-VIII; Leiden, 1936. YAZIR, Hamdi, Hak Dini Kur’an Dili, I-X, İstanbul, trz.
YİĞİT, İsmail, Peygamberler Tarihi, Kayıhan Yayınları, İstanbul, 2013.
ZEBİDÎ, Muhammed b. Muhammed, Tâcu’l-arûs min cevâri’l-kâmûs, I-XL, Dâru’l-hidâye, yrz. Trz.
ZEYLÂÎ, Ebu Muhammed Cemaluddin Yusuf b. Abdullah, Nasbu'r-Râye fî Tahrîci Ehâdisi'l-Hidâye, I-IV, Dâru'l-Hadîs, Mısır, 1357.
ZEYLÂÎ, Ebu Muhammed Fahruddin Osman b. Ali, Tebyînu’l-Hakâik Şerhu Kenzi’r-Dekâik, I-VI, el-Matbaatu’l-Kübra’l-Emiriyye, Bulak, 1313.
ZUHAYLÎ, Vehbe, el-Fıkhu’l-İslami ve Edilletuhu, Dâru’l-fikr, I-X, Suriye, trz.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Metin Ceylan ^*
0000-0002-7454-1382
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2018

Gönderilme Tarihi

16 Mayıs 2018

Kabul Tarihi

2 Temmuz 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 9 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.21492/inuhfd.423832

IZ

https://izlik.org/JA82GJ26GR

APA

Ceylan, M. (2018). İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9(1), 561-582. https://doi.org/10.21492/inuhfd.423832

AMA

1.Ceylan M. İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI. İnÜHFD. 2018;9(1):561-582. doi:10.21492/inuhfd.423832

Chicago

Ceylan, Metin. 2018. “İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9 (1): 561-82. https://doi.org/10.21492/inuhfd.423832.

EndNote

Ceylan M (01 Haziran 2018) İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9 1 561–582.

IEEE

[1]M. Ceylan, “İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI”, İnÜHFD, c. 9, sy 1, ss. 561–582, Haz. 2018, doi: 10.21492/inuhfd.423832.

ISNAD

Ceylan, Metin. “İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9/1 (01 Haziran 2018): 561-582. https://doi.org/10.21492/inuhfd.423832.

JAMA

1.Ceylan M. İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI. İnÜHFD. 2018;9:561–582.

MLA

Ceylan, Metin. “İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2018, ss. 561-82, doi:10.21492/inuhfd.423832.

Vancouver

1.Metin Ceylan. İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI. İnÜHFD. 01 Haziran 2018;9(1):561-82. doi:10.21492/inuhfd.423832

İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI

SHAFA RIGHT AND ITS BORDERS IN ISLAMIC LAW

Abstract

Keywords

İSLAM HUKUKUNDA ŞEFE HAKKI VE SINIRLARI

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster