ULUSLARARASI ANDLAŞMALARIN GEÇİCİ UYGULANMASI – VİYANA ANDLAŞMALAR HUKUKU SÖZLEŞMESİ 25. MADDE

Article 25 of the Vienna Convention on the Law of Treaties (VCLT) confirms that a treaty may be applied provisionally pending its entry into force if negotiating states have agreed on it. This means that a treaty, which needs the completion of internal law procedures to enter into force, can be applied before its entry into force. This provision is accepted as the codification of international customary law. Yet Article 25 and provisional application clauses in multilateral treaties may give rise to international disputes. Behind such disputes is generally a desire of the states, having first agreed to apply the treaty provisionally, to subsequently avoid their treaty obligations under provisional application. The aim of this article is to examine a topic which has attracted little or no interests in the Turkish doctrine, thereby turning its attention to the international literature for a primarily descriptive study. In so doing, it will also briefly analyse pertinent international disputes predicated upon wider academic discussions on provisional application of treaties as well as the ongoing work of the International Law Commission.

Viyana Andlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’nin 25. maddesi, taraflar mutabık kaldığı takdirde, bir andlaşmanın, yürürlüğe girmeden önce geçici olarak uygulanabileceğini belirtir. Bunun anlamı, yürürlüğe girmesi için iç hukukta bazı işlemlerin yapılması gereken bir andlaşmanın bu iç hukuk prosedürünün tamamlanmasından önce uygulanmaya başlayabilmesidir. Bu hükmün, uluslararası örf ve âdet hukukunun kodifiye edilmesi anlamına geldiği kabul edilmektedir. Ne var ki gerek 25. madde gerekse çok taraflı andlaşmalardaki geçici uygulama hükümleri kimi zaman uluslararası ihtilaflara neden olabilmektedir. Bu ihtilafların nedeni genellikle andlaşmayı geçici uygulamayı ilk başta kabul etmiş devletlerin andlaşmayı geçici uyguladıkları dönemde ortaya çıkan uluslararası sorumluluktan kurtulma isteğidir. Diğer yandan VAHS 25. maddedeki ve çok taraflı andlaşmalardaki geçici uygulama hükümlerindeki bazı açıklığa kavuşmamış hususlar da ihtilaflara neden olabilmektedir. Bu makale Türkçede incelenmemiş bu konuyu ve konu hakkındaki uluslararası hukuk literatürünü betimsel bir yaklaşımla ele almaktadır. Bu teorik düzeydeki anlatıma ilaveten, geçici uygulama hakkında tartışma yaratan bazı uluslararası ihtilaflar ve Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun halihazırda yürüttüğü çalışma kısaca ele alınacaktır.