GALLEYE MÜSTEHİKLİK (HAK KAZANMA)
Öz
Mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi’nin
yürürlük tarihinden önce kurulmuş olan vakıflar (eski vakıflar),
“yararlananlar” bakımından çeşitli ayrımlara tabi tutulmuştur. Bu ayrımın
kollarından birini, vakıf gelirlerinden (galleden) vâkıfın (vakfedenin)
evlatlarının yararlanması amacıyla kurulan zürrî (evlada) vakıflar teşkil
etmekte idi. Günümüzde, mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi’nin yürürlük
tarihinden önce kurulmuş olan zürrî vakıf niteliğindeki mazbut ve mülhak
vakıflarda, vakıf evlatlarının galle üzerindeki hakları koruma altındadır. Bu
hakların kullanılmasına ilişkin usûl ve esaslar, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu m.
75 uyarınca ihdas edilen Vakıflar Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Esasen
kimlerin hangi şartlarla galleden yararlanacağı vakfiyede belirtilir. Ancak
Vakıflar Yönetmeliği m. 53 gereğince, vakıf evladı, galleden kendisine düşen
payın ödenmesi için, galleye müstehak evlat olduğunu gösteren bir mahkeme
kararıyla başvuru yapmalıdır. Vakfiyede yer alan şartları taşıyan vakıf
evladının galleden kendisine düşen payı talep etmek amacıyla açtığı davaya
“galleye müstehikliğin tespiti davası” denir. Galleye müstehikliğin tespiti
hükmünün verilebilmesi için, davacının hem vakıf evladı olması hem de vakfiyede
belirtilen şartları taşıması gerekir. Bu iki koşul kümülatiftir. Aynı anda
gerçekleşmediği sürece galleye müstehiklikten bahsedilemez.
Anahtar Kelimeler
Vakıf,zürrî (evlada) vakıf,galleye müstehiklik,galleye müstehak,evlat
Kaynakça
- AKGÜNDÜZ, Ahmet: İslâm Hukukunda ve Osmanlı Tatbikatında Vakıf Müessesesi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1988.
- AKI, Erol /DEMİRBİLEK, Sevda: Sosyal ve Kültürel Hayatımızda Vakıflar ve İlgili Mevzuat, Alfa, Mayıs 1996.
- AKİPEK, Şebnem/ALTAŞ, Hüseyin: “Vakıflarda Evladiye Davaları”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 47(1), 1998, s. 145-151.
- ALLAHVERDİ, Reyhan Şahin: “Zürrî Vakıfların İdaresinde Yaşanan Sorunlar”, The Journal of Academic Social Science Studies, Number: 43, Spring I 2016, p. 313-323.
- ALTAŞ, Hüseyin: “Türkiye’de 1926-1967 Dönemi Arasında Vakıf Sistemi”, in Erson, Burhan (Yayın Koodinatörü), Cumhuriyetin 80. Yılında Uluslararası Vakıf Sempozyumu (15-17 Aralık 2003), Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 2004, s. 87-98.
- BALLAR, Suat: Yeni Vakıflar Hukuku, 4. Baskı, Seçkin, Ankara 2008.
- BERKİ, Şakir: “Vakıflar”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 38(1-4), 1981, s. 133-164.
- BOZKUŞ, Ahsen Arıöz: Genel Esaslarıyla Türk Hukuku’nda Vakıf Müessesesi ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, T.C. Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, Haziran 2011.
- CİN, Halil: “Osmanlı Devletinde Vakıf Hukuku”, in Erson, Burhan (Yayın Koodinatörü), Cumhuriyetin 80. Yılında Uluslararası Vakıf Sempozyumu (15-17 Aralık 2003), Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 2004, s. 49-70.
- ÇINAR, Ömer: “Mazbut ve Mülhak Vakıflarda Galle (Gelir) Üzerinde Vakıf Evlatlarının ve Diğer İlgililerin Hak Sahipliği ve İntifa Hakkı Hayrından Fazla Olan Mülhak Vakıfların Aile Vakfına Dönüştürülmesi”, Prof. Dr. Cevdet Yavuz’a Armağan, C. I, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 22(3), 2016, s. 827-855.